ABD Başkanı Donald Trump, bugün ABD ile İran arasında yeni bir anlaşmanın imzalanacağını duyurmuştu. Trump, yapılacak anlaşmanın İran’ın nükleer silah edinmesini engelleyeceğini ve Hürmüz Boğazı’nın uluslararası deniz trafiğine yeniden açılmasını sağlayacağını öne sürmüştü.

Trump, sahibi olduğu Truth Social platformundan yaptığı açıklamada, İran’ın artık nükleer silah istemediğini, satın alma, geliştirme ya da başka bir yöntemle nükleer silaha sahip olmayacağını söyledi.

İran basınında yer alan haberlerde ise ABD ile imzalanması beklenen mutabakat zaptına ilişkin sürecin henüz tamamlanmadığı aktarıldı. Teknik, siyasi ve hukuki değerlendirmelerin sürdüğü, bu nedenle nihai kararın henüz verilmediği bildirildi.

İran’ın yarı resmi Fars Haber Ajansı, müzakere heyetine yakın bir kaynağa dayandırdığı haberinde, Tahran yönetiminin mutabakat metni konusunda kesin bir sonuca ulaşmadığını yazdı.

Haberde, mutabakat zaptına ilişkin incelemelerin teknik, siyasi ve hukuki yönleriyle devam ettiği kaydedildi.

Ayrıca İran'ın, anlaşmaya ilişkin kararını ulusal çıkarların korunması, kırmızı çizgilerin muhafaza edilmesi ve gerekli güvencelerin sağlanması temelinde vereceği vurgulandı.

İran ile ilişkilerin önceki ABD yönetimlerine kıyasla çok daha iyi bir noktada olduğunu öne süren Trump, "Obama döneminde İran'a yüz milyarlarca dolar aktarıldı, buna 1,7 milyar dolarlık nakit ödeme de dahildi. Bizim anlaşmamız kapsamında ise herhangi bir para transferi olmayacak" dedi.

Trump ayrıca, İran'ın nükleer programı ve zenginleştirilmiş uranyumunun bertaraf edilmesine ilişkin, "Her şey sakinleştiğinde, uygun zamanda, güçlü granit dağların derinliklerine gömülü ‘nükleer tozu’ alacağız ve bunları ya İran'da ya da ABD'de seyreltip tamamen imha edeceğiz" açıklamasını yaptı.

İran ve Orta Doğu ile uzun vadeli iş birliği hedeflediklerini vurgulayan Trump, "İran ve tüm Orta Doğu ile uzun yıllar boyunca çalışmayı sabırsızlıkla bekliyoruz. Umarız bu süreç hızlı, kolay ve sorunsuz şekilde sonuçlanır. Aksi halde elimizde nihai bir alternatif bulunuyor; ancak buna bir daha başvurmak zorunda kalmamayı umuyoruz" ifadelerini kullandı.

Açıklamasında, "Barış anlaşmasına hiç olmadığı kadar yaklaştık. Anlaşmanın önümüzdeki 24 saat içinde sonuçlandırılması beklenirken, Pakistan hemen ardından barış anlaşmasının elektronik olarak imzalanması için hazırlıklarını sürdürüyor. Bunu ise önümüzdeki hafta teknik düzeyde görüşmeler izleyecek.

Müzakereler sırasında gösterdikleri sürekli bağlılıklarından dolayı Amerika Birleşik Devletleri ve İran Cumhuriyeti'ne teşekkür ederiz. Ayrıca, desteklerinden dolayı bölgedeki kardeşlerimize de içten şükranlarımızı sunarız. Bu tarihi barış anlaşmasının kalıcı barış için sağlam bir temel oluşturacağına eminiz." ifadelerine yer verdi.

MÜZAKERELERDE SON DÜZLÜK

ABD basınına göre son günlerdeki tehlikeli sürtüşme tarafları kaçınılmaz olarak bir oldu bitti aşamasına getirdi. Helikopterin suya gömülmesinden saniyeler önce kurtulan iki ABD’li pilotun mücadelesinden sonra Washington’da ilk etapta İran’ın sivil altyapılarını vurma tehdidini barındıran sert bir misilleme dalgasına yol açsa da, uluslararası arabulucuların Çarşamba günü devreye girmesiyle rüzgar tersine döndü.

KATAR VE PAKİSTAN HATTINDA YOĞUN DİPLOMASİ TRAFİĞİ

Gerilimin bölgesel bir savaşa dönüşmesini engellemek adına Doha ve İslamabad yönetimleri çok katmanlı bir mekik diplomasisi yürüttü. Katarlı diplomatlardan oluşan bir heyetin barış anlaşması taslağına ilişkin yeni formüllerle Tahran’dan dönmesi ve Pakistanlı yetkililerin doğrudan ABD Başkanı Donald Trump’ı ikna etmesi, Çarşamba akşamı gerçekleştirilmesi planlanan yeni Amerikan hava saldırılarını son anda iptal ettirdi.

Sürecin mimarlarından biri olan İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, taraflar arasında bir mutabakat zaptının imzalanmasına dair umutlu konuşarak, iki ülke arasındaki ortak metne "Hiç bu kadar yakın olunmamıştı" değerlendirmesinde bulunmuştu. Olumlu havaya rağmen İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü ise metin üzerindeki kurum içi incelemelerin son aşamada olduğunu belirterek şartları kabul etme konusunda henüz nihai ve resmi kararın verilmediğinin altını çizmişti.

MASADAKİ İKİLİMLER

Anlaşma zemini belirmiş olsa da, her iki liderin de kendi iç kamuoylarında karşı karşıya olduğu ciddi siyasi riskler bulunuyor. ABD Başkanı Trump, zayıf ya da İran’a erken taviz veren bir anlaşma imzalamakla suçlanmamak için ekibine sızan taslak metinlere karşı temkinli olma talimatı verdi. Washington, İran’ın dondurulmuş milyarlarca dolarlık fonlarına erişim sağlaması ve yaptırımların geniş çaplı kaldırılması için Tahran’ın nükleer tesislerini tamamen devre dışı bırakması, uranyum zenginleştirmeyi sonlandırması ve Lübnan Hizbullah’ı gibi vekil güçlerin finansmanını kesmesi şartını koşuyor.

"ASIL DERDİ ZAMAN KAZANMAK"

Trump'ın stratejisi ise en tartışmalı maddelerin çözümünü zamana yayarak müzakereleri koparmadan ilerletmek üzerine kurulu.

Tahran cephesinde ise özellikle Devrim Muhafızları bünyesindeki sertlik yanlıları, Washington’dan somut tavizler koparılmadan nükleer programa sınırlama getirilmesine şiddetle direniyor. Buna karşın, ABD ablukası ve savaş ortamı nedeniyle ülke ekonomisinin aldığı ağır hasar, Tahran yönetimini uzlaşıya doğru iten en büyük motivasyon kaynağı olarak öne çıkıyor.

HÜRMÜZ SİLAHI

Trump’ın, önümüzdeki hafta Fransa’da düzenlenecek G7 Zirvesi’nde dünya liderlerinden Hürmüz Boğazı’ndaki denetimlerin artırılması için askeri ve lojistik destek talep edeceği de öne sürüldü.

Küresel enerji ticaretinin can damarı olan Hürmüz Boğazı'nın gelecekte yeniden bir kriz aracı haline gelmesini önleyecek mekanizmaların anlaşmada yer alıp almadığı, uluslararası piyasalardaki en kritik soru işaretlerinden biri olarak öne çıkıyor.

ABD VE İRAN NE İSTEDİ?

İddialara göre ABD, İran’ın dünya genelinde dondurulmuş milyarlarca dolarlık varlığını derhal serbest bırakacak ve Tahran’ın petrol ihracatına uygulanan ağır yaptırımları kaldıracak.

Buna karşılık İran, Şubat ayında ABD ve İsrail saldırılarının ardından tamamen kapattığı, küresel petrol ve gaz arzının beşte birini sırtlayan Hürmüz Boğazı'ndaki deniz ablukasını sonlandıracak ve boğazı uluslararası ticarete yeniden açacak.

Trump’ın askeri harekat gerekçesi olarak sunduğu İran’ın nükleer programına ilişkin nihai ve radikal kararlar, 60 gün boyunca ertelenecek. Bu süreçte kalıcı çözüm için müzakereler devam edecek. Ayrıca ABD, İran’ın füze programına kısıtlama getirilmesi taleplerinden bu aşamada vazgeçerken, İran’ın savaş tazminatı talepleri de masadan çekildi.

Trump, "Ayrıca dün gece Hürmüz Boğazı'ndan ayrılan Hint gemilerine karşı düzenledikleri ve tamamen püskürtülen insansız hava aracı saldırısı kesinlikle kabul edilemez. Hemen kendilerini toparlamaları gerekiyor" dedi.

İran medyasında mutabakat zaptının detayları yayınlanmıştı

İran'ın yarı resmi haber ajansı Mehr'de yer alan haberde, ABD ile varılan anlaşmanın Washington'un İran çevresinden askeri güçlerini çekmesi, limanlarına uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması, İran'ın nükleer programına yönelik müzakerelerin ilerleyen tarihlere erteleneceği ve balistik füze programının göz ardı edileceğine yönelik taahhütleri içerdiği belirtilmişti. ABD'nin dondurulmuş İran varlıklarını serbest bırakacağı, İran'a yönelik petrol yaptırımlarını da kaldıracağı ve "İran'ın iç işlerine karışmama" taahhüdünde bulunacağı kaydedilmişti. Haberde ayrıca nükleer ve ekonomik konulara ilişkin müzakerelerin ilerleyen tarihlerde yapılacağı, ancak İran'ın balistik füze programı ve bölgedeki silahlı gruplara verdiği desteğin gündemde olmayacağı vurgulanmıştı.

ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’da yaptığı açıklamasında "İran ile olan savaşa ilişkin büyük bir uzlaşıya vardık. Bunun da önümüzdeki birkaç gün içinde bitmesi gerekiyor. Muhtemelen Avrupa’da bir imza törenimiz olacak. Bu harika bir şey" ifadelerini kullanmıştı. Trump’ın aksine İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise, İran'ın ABD ile olası bir anlaşma konusunda henüz nihai kararını vermediğini ve müzakerelerde "kırmızı çizgilerinden" taviz vermeyeceklerini söylemişti. İran basını ise, imzalanması beklenen anlaşmaya dair detayları yayınladı. İran’ın yarı resmi haber ajansı Mehr’de yer alan haberde, ABD ile varılan anlaşmanın Washington’un İran çevresinde askeri güçlerini çekmesi, limanlarına uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması, İran’ın nükleer programına yönelik müzakerelerin ilerleyen tarihlere erteleneceği ve balistik füze programının göz ardı edileceğine yönelik taahhütleri içerdiği kaydedildi.

İran ise anlaşmaya göre, Hürmüz Boğazı’nı 30 gün içinde açacak, ABD'nin ise aynı süre içinde deniz ablukasını kaldırmasının bekleniyor. Öte yandan, ABD’nin dondurulmuş İran varlıklarını serbest bırakacağı kaydedilen haberde, İran’a yönelik petrol yaptırımlarını da kaldıracağı ve "İran'ın iç işlerine karışmama" taahhüdünde bulunacağı kaydedildi. Haberde, nükleer ve ekonomik konulara ilişkin ek müzakerelerin ilerleyen tarihlerde yapılacağı ancak İran’ın balistik füze programı ve bölgedeki silahlı gruplara verdiği desteğin gündemde olmayacağı belirtiliyor.

ABD Başkanı İran'la anlaşmanın tamamlanmak üzere olduğunu vurgulayarak, detaylı mutabakat metni üzerindeki son çalışmaların sürdüğünü söyledi.

"BİRKAÇ GÜN İÇİNDE TAMAMLANACAK"

ABD Başkanı, "(İran'la anlaşma) Belgelerin son halinin hazırlanması sürecinden geçiyoruz. Bu süreç önümüzdeki birkaç gün içinde tamamlanacak ve bir imza töreni düzenlenecek, belki de Avrupa'da." şeklinde konuştu.

Aralarında Türkiye'nin de olduğu birçok bölge ülkesinin lideri ile görüştüğünü ve bu görüşmelerin sürdüğünü belirten Trump, İran'la anlaşma sürecinde Ankara'nın rolüne ilişkin, "Türkiye ile de görüşeceğiz. Cumhurbaşkanı (Recep Tayyip) Erdoğan bu süreçte harikaydı." değerlendirmesini yaptı.

HAFTA SONUNU İŞARET ETTİ

İran lideri Mücteba Hamaney'in anlaşmayı onaylayıp onaylamadığı konusundaki bilgisi sorulan Trump, "Anladığım kadarıyla cevap evet." dedi.

Anlaşma imzaları atılır atılmaz Hürmüz Boğazı'nın açılacağını ve ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasının kaldırılacağını vurgulayan Trump, "(Anlaşma) Yakında imzalanacak, belki bu hafta sonu." ifadesini kullandı.

İRAN'DAN İLK AÇIKLAMA

İran Dışişleri Bakanlığı ise şu açıklamayı yaptı:

"Anlaşma hakkında (ABD Başkanı Trump tarafından) ortaya atılan hususlar spekülasyondan ibarettir ve henüz kesinleşmemiş bir konudur"

ANLAŞMADAN ÖNCE SALDIRIYI DURDURMUŞTU

ABD Başkanı, anlaşma haberi öncesi saldırılarının iptal edildiğini duyurmuştu.

Trump'ın sosyal medyadan yaptığı açıklaması şöyleydi:

“İran İslam Cumhuriyeti ile yapılan görüşmelerin İran liderliğinin en üst düzeyine ulaştırılıp onaylanması gerçeğine dayanarak, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı olarak, bu akşam İran'a yönelik planlanan hava saldırılarını ve bombalamaları iptal ettim.

Görüşmeler ve nihai noktalar, hem kavramsal olarak hem de ayrıntılı olarak, Amerika Birleşik Devletleri, İsrail, Suudi Arabistan, BAE, Katar, Türkiye, Pakistan, Bahreyn, Kuveyt, Ürdün, Mısır ve diğerleri dahil olmak üzere ilgili tüm taraflarca onaylanmıştır. Deniz ablukası, bu işlem tamamlanana kadar tam olarak yürürlükte kalacaktır. İmza töreninin zamanı ve yeri kısa süre içinde duyurulacaktır.

ABD Başkanı Donald Trump’ın dün Hürmüz Boğazı yakınlarında düşen ABD askeri helikopterinin İran tarafından vurulduğunu açıklamasının ardından, Washington yönetimi Tahran’a misilleme yapmıştı. ABD Merkez Komutanlığı’ndan (CENTCOM) yapılan açıklamada, ABD’ye ait bir askeri helikopterin düşürülmesine yanıt olarak Trump’ın talimatıyla İran’a yönelik öz savunma amaçlı saldırılar düzenlendiği belirtilmişti. İran basını saldırıları doğrulayarak, Hürmüzgan eyaletinin doğu bölgelerinde ve Keşm adası yakınlarında patlama seslerinin duyulduğunu bildirmişti.

Trump, ABD ordusunun İran’a yönelik bir saldırı düzenlemek zorunda olduğunu savunarak, "ABD bu saldırıya karşılık vermek zorunda" dedi.

"Çok iyi bir anlaşmanın son aşamalarındayız" demişti

Trump bu sabah yaptığı açıklamada, İran ile müzakerelere ilişkin, "2 ya da 3 gün içinde bir anlaşma imzalama şansımız yüksek. Çok, çok iyi bir anlaşmanın son aşamalarındayız. Eğer gidip bombalarsak, ki bunu istersek çok kolay yapabiliriz, 2-3 hafta daha bombalamaya devam edersek ellerinde hiçbir şey kalmayacak. Ama Hürmüz Boğazı aylarca kapalı kalacak" demişti.

Trump ayrıca ABD'deki ön seçimler öncesinde Cumhuriyetçi Güney Carolina Senatörü Lindsey Graham için yapılan sanal mitinge katılarak yaptığı konuşmada İran'a değinmişti. Trump, "Bence bu savaşı kazanıyoruz, ancak asıl zaferi önümüzdeki 2 hafta içinde tam zafer ilan ettiğimizde kazanacağız. Bu tam bir zafer olacak. Çok yakında gerçekleşecek ve petrol fiyatları hızla düşecek" ifadelerini kullanmıştı.

TRUMP İLE NETANYAHU TELEFONDA GÖRÜŞTÜ

Aynı gün içinde Başkan Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi. İsrail basını söz konusu görüşmeye ilişkin bazı dikkat çeken detayları açıkladı.

"İRAN'A KARŞI TEK KALABİLİRSİN"

Habere göre Donald Trump Netanyahu'yu İran’a yönelik olası geniş çaplı bir çatışma konusunda uyardı.

Trump görüşmede, İsrail Başbakanı'na "Ne yaptığın konusunda çok dikkatli olmalısın, çünkü çok yakında İran'a karşı tek başına kalabilirsin." sözleriyle uyarıda bulundu.

SALDIRI KARARI ABD'YE GEÇ İLETİLDİ

Haberde, Trump’ın İran’ın füze saldırısına İsrail’in karşılık vermemesini istediği, ancak Netanyahu’nun güvenlik yetkilileriyle yaptığı değerlendirme sonrası İran’a saldırı kararı aldığı belirtildi.

Öte yandan Trump'ın saldırı kararının kendilerine oldukça geç iletildiğini söylediği aktarıldı.

DAHA ÖNCE DE AĞIR İFADELER KULLANMIŞTI

Amerikan basını, Trump'ın, geçtiğimiz günlerde gerçekleşen bir başka telefon görüşmesinde Netanyahu'ya yönelik ağır ifadeler kullandığını iddia etmişti.

ABD Başkanı daha sonra verdiği bir röportajda söz konusu iddiaları doğrulamıştı.

CASUSLUK İDDİALARI

Öte yandan ABD Savunma Bakanlığı’nın (Pentagon), Tel Aviv yönetiminin ABD’li yetkililere yönelik casusluk faaliyetleri nedeniyle İsrail’e ilişkin karşı istihbarat tehdit seviyesini en yüksek kategoriye yükselttiği öne sürülmüştü.

İsrail-İran arasında tırmanan askeri gerilim dün akşam karşılıklı saldırılara dönüşürken, uluslararası toplumda da endişeye neden oldu. ABD'den son yaşanan gelişmelerin ardından taraflara dikkat çeken bir çağrı geldi. ABD Başkanı Donald Trump kendisine ait sosyal medya platformu Truth Social'dan yaptığı açıklamada, "İsrail ve İran, ateşi derhal durdurmalı" ifadelerini kullandı.

Ana depremin ardından bölgede büyüklükleri 4,6 ile 6,5 arasında değişen 10 artçı sarsıntı kaydedildi. Deprem sonrası Filipinler ve çevre ülkelerde tsunami tehlikesine karşı uyarılar yayımlandı.

Filipinler Volkanoloji ve Sismoloji Enstitüsü Direktörü Teresito Bacolcol, Associated Press’e yaptığı açıklamada, Sultan Kudarat ve Sarangani illerindeki karasal tsunami gözlem istasyonlarında yaklaşık 1 metrelik dalgaların tespit edildiğini belirtti.

Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr. ise tsunami riski bulunan kıyı bölgelerinde yaşayan vatandaşlara vakit kaybetmeden yüksek kesimlere çıkmaları yönünde çağrıda bulundu. Malezya Meteoroloji Dairesi de Borneo Adası’ndaki Sabah eyaleti için tsunami uyarısı yayımladı.

Deprem ve volkanik hareketliliğin yoğun görüldüğü “Pasifik Ateş Çemberi” üzerinde yer alan Filipinler’de, büyük ölçekli depremler sık sık meydana geliyor.

Trump, "Nükleer silah sahibi olmasını engellemek zorunda olduğum bir ülke vardı. Çok güçlü, çok tehlikeli bir ülke. Çünkü onu kullanır ve dünyayı havaya uçururlardı. Orta Doğu’yu havaya uçururlardı. İsrail’i havaya uçururlardı. Buraya gelirlerdi. Avrupa’yı havaya uçururlardı. Bunlar çılgın insanlar" dedi.
İran ile savaşı "dünyaya hizmet" olarak nitelendiren Trump, sunucunun "Yeni savaş yok diye ısrar ediyordunuz. Ne değişti?" şeklindeki itirazı üzerine, "Her şeyden önce, savaş olmayacağını garanti etmedim. Öyle olsa, neden dünyanın en güçlü ordusunu kurayım? Orduyu ben kurdum. Berbat bir ordu devraldım. Teçhizatımız yoktu, hiçbir şeyimiz yoktu. Muhteşem bir ordu kurdum. (ABD eski Başkanı Joe) Biden bunun büyük kısmını dağıttı ama yine de kurduğum şeyle kıyaslandığında küçük bir bölüm" dedi.

"Ülkemize, dünyaya, herkese bir iyilik yapmak zorundayım"

Trump, İran’a yönelik saldırı kararının verilmesine ilişkin süreçte ülke ekonomisinin çok iyi bir şekilde ilerlediği ve ABD’nin tarihinin en güçlü dönemlerinden birinde olduğunu savunarak, "‘Ülkemize, dünyaya, Orta Doğu’ya, İsrail’e, herkese bir iyilik yapmak zorundayım. İran var. Nükleer silaha sahip olacaklar’ diyordum" ifadelerini kullandı.

"Tehdidi kalıcı olarak ortadan kaldıracağım"

ABD Başkanı, "Önümüzde bir tercih vardı. Ya onların nükleer silah sahip olmasına izin verecektik ya da güzel günler yaşamaya devam edecektik. Bu bir muhakeme meselesi. Nükleer silah edinince bunu kullanırlardı. İnsanlar bunları duyduklarında ve benim ‘İran, nükleer silaha sahip olacak ve bunlar çılgın insanlar’ dediğimi duyduklarında bana, ‘Doğru olanı yapıyorsun’ diyorlar. Büyük bir seçim kazandım. Kazanmamın nedeni, insanların bana güvenmesi ve muhakeme kabiliyetime inanmasıdır. Bir karar vermek zorundaydım. Çok iyi giden bir ülkeye sahip olup birinin bizi öldürmeye çalışmasını mı bekleyeceğim? Yoksa korkunç bir tehdidi ortadan mı kaldıracağım? Ben de kaldırdım. Uzun yıllardır bu tehdidi ortadan kaldırmaya çalışıyorum ve şimdi bunu kalıcı olarak yapacağım" dedi.
Trump, "Bunu ya müzakereler yoluyla yapacağım -ki bir anlaşmaya çok yakınız- ya da onları paramparça edeceğim. Bunu yapmak çok kolay olurdu ve aslında bu kolay yol" şeklinde konuştu.

"Sonu gelmeyen savaşlardan hoşlanmıyorum"

ABD’nin yeni savaşa girmeyeceği gibi bir seçim vaadinin olmadığını savunan Trump, "Aslında ben sonu gelmeyen savaşlardan hoşlanmıyorum. Bu sonu gelmeyen bir savaş değil. Bunu üç aydır yürütüyoruz ve büyük kısmı, oldukça iyi işleyen bir ateşkes altında geçti" ifadelerini kullandı.
ABD’nin Venezuela’yı dakikalar içinde "ele geçirdiğini" ve İran’ın askeri kapasitesini günler içinde ortadan kaldırdığını savunan Trump, "Şimdi bunu tamamlayacağım. Ama unutmayın, aptal insanlar yüzünden Vietnam’da 19 sene kaldınız. Daha birçok ülkede yıllarca kaldınız. Irak’a bakın. Yıllarca oradaydınız. Biz sadece birkaç aydır orada bulunuyoruz ve tehdit, büyük ölçüde ortadan kalktı. Yakında tamamen bitecek. Fakat İran’ın nükleer silah sahibi olmasına izin veremezsiniz. Aksi takdirde sizi havaya uçururlar. NBC diye bir şey kalmaz. ‘Meet the Press’ diye bir program kalmaz" dedi.

"Nükleer silaha sahip olma ihtimalleri yüzde bir bile olsa oradan ayrılmam"

2016’daki seçim kampanyası sırasında Orta Doğu’yu "bataklık" olarak nitelendirdiği hatırlatılan Trump, "Burada bir bataklık söz konusu değil. Çok tehlikeli bir ülkenin ordusunu yok ettim. Nükleer tehdidi de ortadan kaldırdım. Yarın çekip gitsek bile toparlanmaları 15-20 sene sürer. Ama onlara bunu yapma fırsatı bile vermeyeceğim. Nükleer silaha sahip olamazlar. Buna sahip olma ihtimalleri yüzde bir bile olsa, oradan ayrılmam" dedi.

Trump, "Neredeyse bitirdik. Güçlü ve anlamlı bir anlaşma yapacağız. (ABD eski Başkanı Barack) Obama’nınki gibi olmayacak. Çünkü Obama’nın anlaşması nükleer silaha giden bir yoldu. Benim anlaşmam ise tam tersi olacak. Benim anlaşmam bir duvar" şeklinde konuştu.

"Bütün uranyumu Obama döneminde elde ettiler"

Sunucunun, "Ancak Sayın Başkan, İran nükleer silah seviyesinde uranyum geliştirmeye siz anlaşmayı iptal ettikten sonra ulaştı. Çünkü hiçbir denetim mekanizması kalmamıştı" şeklindeki itirazına Trump, "Anlaşma sırasında da geliştiriyorlardı. Bunu bilmiyor musunuz? Obama o aptal anlaşmayı imzaladığında ve İran’a onlarca milyar dolar verdiğinde onları rüşvetle durdurabileceğini sandı. Nükleer silah geliştiriyorlardı. İşte bu yüzden bu noktaya geldiler. Bütün uranyumu Obama döneminde elde ettiler" şeklinde cevap verdi.
Trump, geçtiğimiz yıl İran’a düzenlenen saldırıları hatırlatarak, "Eğer B-2 bombardıman uçaklarını göndermeseydim, şu anda nükleer silahları olurdu ve dünyanın yarısı yerle bir edilmiş olabilirdi" dedi.

"Bu iş tamamlanır tamamlanmaz benzin fiyatları taş gibi düşecek"

Benzin ve dizel yakıt fiyatlarının yükselişine ilişkin Trump, "Savaş biter bitmez hepsi düşecek" dedi. ABD Başkanı, "Her şey çok ucuzdu. Benzin çok ucuzdu ve bu durumu sürdürebilirdim. Ama biraz fedakarlık yapmak zorundaydım. Benzin biraz daha pahalı olacak. Gübre biraz daha pahalı olacak ama çok tehlikeli insanların elindeki nükleer silahı ortadan kaldıracağım. Bu iş 47 sene önce yapılmalıydı. Hiçbir başkan bunu yapacak cesarete sahip değildi. Ben yaptım ve neredeyse tamamlanmak üzere. Bu iş tamamlanır tamamlanmaz, benzin fiyatları taş gibi düşecek" dedi.
Trump, "Fiyatlar çok düşecek, eskisinden de aşağı inecek. Ancak durum, savaşın nasıl gelişeceğine bağlı. Belki onlara bir darbe daha indirmek zorunda kalabilirim. Belki de bir anlaşma imzalarız. Eğer anlaşma imzalanırsa, hemen düşer. Aksi takdirde, işimiz bittikten sonra düşer" dedi.

Lübnan’ın İran ile anlaşmanın parçası olmasını talep etmediğini söyledi

Röportaj sırasında Trump, Lübnan’ın İran ile yapılacak herhangi bir barış anlaşmasının parçası olmasını talep etmediğini söyledi. Trump, "Bence bunun olduğunu görmek isterler ama ben bunu talep etmiyorum" dedi.

"İran ile anlaşmaya çok yakınız"

İran ile anlaşmaya ne kadar yakın olunduğu ve burada günler, haftalar yoksa aylar mı söz konusu olduğu sorusu üzerine Trump, "İran ile anlaşmaya çok yakınız. Üzerinde anlaşmamız gereken birkaç nokta kaldı. Bunlar büyük meseleler gibi dahi görünmüyor. İran, nükleer silaha sahip olmayacağı gerçeğini kabul etmiş durumda" dedi.

İran’a ait dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmayacağını söyledi

ABD Başkanı Trump, röportajda İran’a ait dondurulmuş varlıkların barış antlaşması öncesinde serbest bırakılmasının söz konusu olmadığını söyledi. Bu adımları anlaşmanın ardından düşüneceğini söyleyen Trump, "Evet, eğer güzel davranır ve iyi bir iş ortaya koyarlarsa bunu konuşmaya başlayabiliriz" dedi.

İran’ın yeni dini lideri Hamaney’in cesaretini övdü

Trump, İran’ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney ile doğrudan görüşmeye açık olduğunu söyledi. Trump, "Eğer isterse görüşürüm ama kendisiyle doğrudan konuşmuş değilim" dedi.
ABD Başkanı ayrıca Hamaney’in hayatta olduğunu, muhtemel bir barış anlaşmasına ilişkin karar alma sürecine dahil olduğunu ve babası eski İran dini lideri Ali Hamaney ile karşılaştırıldığında "daha makul" biri olduğunu söyledi. Trump, Hamaney’in 28 Şubat’ta başlatılan saldırılarda yaralandığına yönelik iddiaları destekleyerek, "Oldukça ağır yaralanmış durumda. Bu yüzden belli bir cesarete sahip" dedi.
ABD Başkanı, "Bu kadar ağır yaralı bir durumdayken insanın aklından ‘ABD ile işler nasıl gidiyor’ diye bir şey geçmez. Onun durumunda başka birçok insan, başka şeyler düşünüyor olurdu. Bu yüzden belirli bir cesarete sahip. Ama çok ciddi şekilde yaralanmış durumda" şeklinde konuştu.

"Faiz artırmak için hiçbir neden yok"

Yeni FED Başkanı Kevin Warsh’ın göreve başlamasına ilişkin de konuşan Trump, "Kevin harika biri ve istediğini yapmasını istiyorum" dedi.
Ekonominin çok iyi gittiğini söyleyen Trump, "Sorun şu ki, ekonomi iyi gittiğinde hemen faiz artırmak istiyorlar. Bunun tam tersi olmalı. Eskiden ekonomik veriler iyi geldiğinde piyasalar yükselirdi. Şimdi iyi veriler gelince piyasa düşüyor. Çünkü insanlar faiz artırımı geleceğini düşünüyor. Faiz artırmak için hiçbir neden yok" dedi.

Trump, "Faizlerin düşmesini görmek isterim. Çünkü ekonomiyi dünyanın şimdiye kadar gördüğü en büyük makineye dönüştürebiliriz. Harika gidiyoruz. Daha fazla fabrika inşa ediyoruz. Ülkemize diğer ülkelerden ve yatırımcılardan tarihte hiç olmadığı kadar para geliyor. Yüksek faizlerle bunu öldürmek istemiyorum. Büyüme, sahip olabileceğiniz en büyük şeydir ve büyüme enflasyona neden olmaz" dedi.
Kevin Warsh’ın faiz artırımı kararı alması halinde bundan rahatsız olup olmayacağı sorusuna Trump, "Kevin’e büyük saygım var ama benim gördüğüm şu; bir ülke iyi gidiyorsa, faiz artırımı yapılarak cezalandırılmamalı. Tam tersine teşvik edilmeli. Borcumuz var, çözmek istediğimiz başka meseleler var. Orduya daha fazla yatırım yapmak istiyorum" cevabını verdi.

Sinirlenerek röportajı yarıda kesti

Sunucunun röportaj sırasında Trump’ın 2020 seçimlerinin kendisinden "çalındığı" söylemine itiraz ederek, "Bunun bir delili yok" sözleri üzerine gerginlik yaşandı. Trump, "Tam tersine çok fazla kanıt var. Ortada muazzam miktarda kanıt var. Seçim çalındı. Kirli bir seçimdi. Aynı şey şu anda California’da yeniden yaşanıyor" dedi.

Bunun ardından medya kuruluşlarına eleştiriler getiren Trump, "Basınınız yozlaşmış. ‘Meet the Press’ yozlaşmış" dedi. Sunucunun bu ifadeleri reddetmesi üzerine Trump, "Ya yozlaşmışsınız ya da aptalsınız. Bu konuda onların oyununa geliyorsunuz. Seçimlerin hileli olduğunu biliyorsunuz. Kanalınız bunun hileli olduğunu biliyor. Seçimi ezici farkla kazandığımı biliyorsunuz. Buna rağmen hakkımda çıkan haberlerin yüzde 94’ü olumsuzdu" açıklamasını yaptı.
Sunucunun "Sayın Başkan, bunun nedeni güvenilirliğinizin olmaması. Seçimlerin çalındığına ilişkin hiçbir zaman kanıt sunmadınız" demesi üzerine Trump, "Siz yozlaşmışsınız. Meet the Press de yozlaşmış. ABC, CBS ve CNN de öyle. Yozlaşmış kanalınız da öyle. Burada bitirelim. Yeterince konuştum" ifadelerini kullandı.

Trump, "Bunun sona erdiğini görmeyi çok isteriz. Her ikisi de gerçekten olağanüstü ve güzel ülkeler. Geçen ay çoğu asker yaklaşık 25 bin kişinin öldüğünü gördük. Bir miktar sivil de vardı ama çoğu askerdi. Her ay ortalama yaklaşık 25 bin askerin ölmesinden söz ediyoruz. Bu savaşın sona ermesi gerektiği konusunda son derece kararlı oldum. Bu nedenle her iki tarafın da belirli tavizler vermesini istiyorum ve bunu yapacaklarını düşünüyorum" dedi.

"Yardım etmek isterseniz harika olur" dedim. Ama hepsi bunu reddetti

Hürmüz Boğazı konusunda halen Avrupalı müttefiklerden yardım talebi olup olmadığı sorusuna Trump, "Onlara yardım etme fırsatı verdik ama bunu tercih etmediler. NATO ülkelerine gittik. Adil olmak gerekirse, NATO dışındaki ülkelere de gittik. Onlara baskı yaptığımı söyleyemem. Sadece, "Yardım etmek isterseniz harika olur" dedim. Ama hepsi bunu reddetti. Ve bu, onlar için pahalıya mal olacak. Yardım etmeleri gerekirdi" şeklinde cevap verdi.

"Vurulabilecek hemen her şeyi vurduk"

İran konusunda Avrupalı müttefiklerin yardımı olmadan da kazandıklarını söyleyen Trump, "Kelimenin tam manasıyla üç gün içinde neredeyse tüm askeri komuta kademeleri yok edildi. Yeni generaller atamak zorunda kaldılar. Sonra bir kez daha yeni generaller atamak zorunda kaldılar. Hava savunmalarını vurduk. Hava kuvvetlerini vurduk. Vurulabilecek hemen her şeyi vurduk" dedi.

"ABD askerleri öldürülürse, buna çok hızlı bir şekilde karşılık verirdim"

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın bir ABD askeri personelini öldürmesinin savaşa geri dönülmesine neden olup olmayacağına yönelik bir soruya, "Evet, bu savaşa dönmek için güçlü bir neden olurdu. Dürüst olmak gerekirse, eğer ABD askerleri öldürülürse, buna çok hızlı bir şekilde karşılık verirdim" cevabını verdi.
Hizbullah’ın Amerikan arabuluculuğunu reddetmesinin söz konusu olup olmadığı sorusuna Trump, "Reddetmediler. Ayrıca, Hizbullah konusunda şunu söyleyebilirim; bizi aradılar ve "Bunun durmasına ne dersiniz" dediler. Bence orada bazı gelişmeler göreceksiniz" şeklinde yanıt verdi. Durumun İran ile bağlantılı olduğunu ifade eden Trump, "Lübnan’ın biraz huzura kavuşması gerçekten güzel olurdu" dedi. Trump, "Bu konuyu Netanyahu ile görüştüm. Aslında Hizbullah ile de görüştüm. İlerleme kaydedildiğini düşünüyorum" ifadelerini kullandı.

"Jimmy Carter olmak istemedim"

"Nükleer tozu" İran’dan almak için İran ile bir anlaşmaya ihtiyaç duyulmasının söz konusu olup olmadığı ve bu materyalin gizli bir askeri operasyonla çıkarılmasını düşünüp düşünmediği sorusuna Trump, 1980’de ABD’nin Tahran Büyükelçiliği’ndeki rehinelerin kurtarılmasına yönelik başarısız "Kartal Pençesi" adlı operasyona gönderme yaptı.

Trump, "Jimmy Carter olmak istemedim. İçimden Jimmy Carter olmak gelmedi. En başta düşündük, evet. Her şeyin öncesinde, onların tüm askeri gücünü yok etmeden önce bunu düşündük ve değerlendirdik" dedi.

İran’ın Venezuela gibi birkaç dakika içinde bir şeyi alıp çıkılabilecek bir yer olmadığını ifade eden Trump, "Bu farklı. Orada iki hafta kalmanız gerekirdi. Çok büyük ekipmana ihtiyacınız olurdu. Bu ekipmanı hava yoluyla taşımanız gerekirdi. Ve biliyorsunuz, burası bir savaş bölgesi" şeklinde konuştu. Trump, "Şu anda gidip alabiliriz. İstesek bizi durdurabileceklerini sanmıyorum. Ama buna gerek yok. Malzeme gömülü durumda" dedi.

Hamaney ile görüşme ihtimali

Bir muhabirin "Ayetullah ile görüşmek istediğinizi duyduk" şeklindeki ifadesi üzerine Trump, "Görüşmek istiyor değilim. Ama görüşme olursa, bundan onur duyarım" dedi. Trump, "Eğer bir anlaşmaya varırsak, onunla görüşmem mümkün olabilir. Buna sıcak bakarım" ifadelerini kullandı.

"Ya kağıt üzerinde kazanacağız ya da askeri olarak kazanacağız"

İran ile müzakere edilen anlaşmaya ilişkin olarak Trump, "Anlaşmanın ne olduğunu göreceksiniz ancak anlaşmanın temel unsurları şunlar; İran nükleer silaha sahip olmayacak ve Hürmüz Boğazı derhal açılacak. Ayrıca mayınların büyük kısmını temizledik. Dünyanın en gelişmiş mayın tarama sistemlerine sahibiz. Bunlar, sualtı mayın tarama sistemleri" dedi. Trump, "Ama göreceğiz. Bir şekilde kazanacağız. Ya kağıt üzerinde kazanacağız ya da askeri olarak kazanacağız" ifadelerini kullandı.

Önerilen Haberler

Avrupa ile her zaman diyaloga açık olduklarını yineleyen Putin, "Şunu tekrar vurgulamak istiyorum, diyalogdan vazgeçmedik. Eğer onlar Rusya ile tekrar diyalog başlatmak istiyorlarsa buyursun yapsınlar. Avrupa'da bunu kim ister bunu bilemem. Rusya'nın bazı dayatmalarda bulunduğu ve müzakere tarafının kim olacağına ilişkin bazı iddialar duydum. Biz hiçbir dayatmada bulunmuyoruz, sadece bu sorumluluğu kimin alacağını merak ediyoruz. Tekrarlamakta fayda var, müzakere tarafının güvenilir kişiler olması gerekiyor" dedi.

Öte yandan Ukrayna'daki çözümde Avrupa ülkelerinin konumuna da dikkat çeken Putin, "AB ülkeleri, Ukrayna meselesinin çözümüne yardım edebilir. Ancak bunu silah tedarikiyle değil, Kiev'i uzlaşmaya ikna etmeye yönelik çabalarla yapmalıdır" ifadelerini kullandı.

Putin ayrıca Ukrayna'nın AB'ye üyeliğine karşı çıkmadıklarını ancak AB'nin askeri bir ittifaka dönüşme çabalarının bulunduğunu savundu.

"Rus ordusu 2 bin 400 kilometrekarelik bir alanı kontrol altında tutuyor"

Putin, Rus ordusunun Ukrayna'nın doğusunda kontrol altında tuttuğu bölgelere de değindi. Rus ordusunun 2 bin 400 kilometrekarelik bir alanı kontrol altında tuttuğunu savunan Putin, "Yanılmamak için kontrol altında tuttuğumuz yerleşim yerlerine ilişkin bilgi veremiyorum. Ancak Rus ordusu 2 bin 400 kilometrekarelik bir alanı kontrol altında tutuyor ve ilerleme devam ediyor. Şuan Luhansk'ın tamamını, Donetsk'in yüzde 85'inden fazlasını ve Zaporijya'nın yüzde 80'i kontrolümüz altında bulunuyor" şeklinde konuştu.

"Oreşnik füzesini muharebe alanına fırlatmadık"

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Rus ordusunun Ukrayna topraklarına fırlattığı "Oreşnik" hipersonik balistik füzesinin dünya gündeminde ses getirmesine de değindi. Oreşnik füzesinin muharebe alanına fırlatılmadığını söyleyen Putin, "Benzer sistemleri denedik ama Oreşnik'i muharebe alanına fırlatmadık" dedi.

Füzenin savaşta zarar görmüş atıl bir alana fırlatıldığını ve etkilerini kontrol ettiklerini belirten Putin, "Oreşnik füzesi ile yapılan test sonuçlarının gözlemlenebileceği bir yere fırlatıldı. Ardından insansız hava araçlarımızla (İHA) orada incelemelerde bulunduk. Herşeyi milimetrik hesapladık. Bu, Oreşnik füzesinin kırsal ve kent alanlarında kullanımıyla ilgili kararlarımız için önemliydi" diye konuştu.

"Firar eden Ukraynalı sayısı 60 bini geçti"

Ukrayna'nın Rusya ile savaşta ağır kayıplar verdiğini savunan Putin, "Ukrayna'da zorla yapılan seferberlik kapsamında ayda yaklaşık 15-16 bin kişi toplanıyor. İnsanları köpekleri toplar gibi sokaklardan topluyorlar. Ukrayna'da yeni yıldan sonra her ay yaklaşık 20 bin kişi firar ediyor. Yılbaşından beri firar edenlerin sayısı 60 bini aştı" bilgilerini verdi.

"Ukrayna, Anchorage'de konuşulan uzlaşma seçeneklerini kabul ederse çatışma biter"

Ukrayna ile savaşın ne zaman biteceğine dair gelen sorulara da cevap veren Putin, ABD Başkanı Donald Trump ile ABD'nin Alaska eyaletindeki Anchorage'de gerçekleştirdikleri zirveyi hatırlattı. Söz konusu zirvede Ukrayna'da toprak sorununun çözümü için formülün geliştirildiğini hatırlatan Putin, bu temelde uzlaşıya hazır olduklarını vurgulayarak, "Ukrayna ile barışçıl yollarla sorunun çözümüne hazırız. Bu temel de Donald Trump ile üzerinde konuştuğumuz temeller üzerinedir. O dönem Rusya'nın verebileceği tavizler sorulmuştu. Rusya, Anchorage görüşmesinde bu tavizleri kabul etti. Bu çatışma kısa sürede doğal bir sonuca ulaşacaktır" şeklinde konuştu.

Putin, Ukrayna ile muhtemel barışın sağlanmasının tarihi bir öneme sahip olacağını da ekleyerek, "Abartısız söylüyorum, bu anlaşma Rusya ve Ukrayna açısından tarihi bir öneme sahip olacaktır" ifadelerini kullandı.

"Ermenistan'da AB'ye katılım için referendum yapılsın"

Putin, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan'a bir mesaj göndederek, Ermeni liderin son dönemde batıya ve Avrupa'ya döndüğünü, Avrasya Ekonomik Birliği'nden ise giderek uzaklaştığını söyledi. Putin, Paşinyan'ın yakın zamanda Ermenistan'ın AB'ye katılmasına yönelik referandum yapılabileceğine ilişkin sözlerini hatırlatarak, "Düşünüldüğünde tek isteğimiz bu olur. Bu mümkün olan en kısa sürede yapılmalı" dedi.

Ermenistan ile aralarında yaşanan gerilime karşı Azerbaycan ile ilişkilerinin daha da iyiye gittiğini vurgulayan Putin, "Rusya ve Azerbaycan arasındaki ilişkileri çok iyi buluyorum. Azerbaycan ile hem ekonomik hem de siyasi olarak her zaman iyi ilişkilerimiz oldu. Birkaç yıl önce stratejik iş birliği anlaşması imzaladık. İlişkiler bu şekilde gelişiyor" dedi.

İspanya’da 2015-2025 yılları arasında sıcaklar nedeniyle 27 bin 564 kişi öldü

İspanya Günlük Ölümleri İzleme Sistemi (MoMo) verilerine göre, 2015-2025 yılları arasında ülkede yüksek hava sıcaklıklarına bağlı olarak yaklaşık 27 bin 564 kişi yaşamını yitirdi. Veriler, 4 bin 789 ölümle 2022 yılının en fazla can kaybının yaşandığı yıl olarak kayıtlara geçtiğini ortaya koyarken, 2025 yılında ise 3 bin 832 kişinin aşırı sıcaklar nedeniyle hayatını kaybettiği belirtildi.
Uzmanlar, insan sağlığı açısından risk eşiğini aşan sıcaklıklarda her bir derecelik artışın ölüm riskini yüzde 9,1 ile yüzde 10,7 arasında yükselttiğine dikkat çekiyor.