Yakalanan yayın balığının büyüklüğü görenleri şaşırtırken, Sefer’in av sırasında yaşadığı heyecan da dikkat çekti.

Dev yayın balığıyla hatıra fotoğrafı çektiren İbrahim Sefer, yakaladığı balığın görüntülerini de paylaştı.

Sakarya Nehri’nde yakalanan yaklaşık 1,7 metrelik yayın balığı, bölgedeki balıkçılığın yanı sıra sosyal medyada da ilgi gördü.

Yavuzselim P3 Pompa İstasyonu Enerji Nakil Hattı Gerilim Dönüşümü Yapım İşi yapım işi 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 19 uncu maddesine göre açık ihale usulü ile ihale edilecek olup, teklifler sadece elektronik ortamda EKAP üzerinden alınacaktır.
İhaleye ilişkin ayrıntılı bilgiler aşağıda yer almaktadır:

2- İhalenin

3- İhale konusu yapım işinin

4- Katılım ve yeterlik kriterleri:
4.1. Katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin istekliler tarafından e-teklif kapsamında sunulması gereken bilgi ve belgeler ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgi ve belgelere aşağıda yer verilmiştir:
4.1.1. Teklif mektubu.
4.1.2. Teklif vermeye yetkili olunduğunu gösteren bilgi ve belgeler:
4.1.2.1. Tüzel kişilerde; isteklilerin yönetimindeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgi ve belgeler.
4.1.2.2. Vekâleten ihaleye katılma halinde vekile ilişkin bilgi ve belgeler.
4.1.3. Geçici teminat.
4.1.4 İsteklinin iş ortaklığı olması halinde iş ortaklığı beyannamesi.

5- Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sadece fiyat esasına göre belirlenecektir.
6- İhaleye sadece yerli istekliler katılabilecektir.
7- İhaleye teklif verecek olanların, EKAP hesabına giriş yaparak ihale dokümanını indirmeleri zorunludur.
8-Teklifler, EKAP üzerinden teklif mektubu ile ihaleye katılım belgesi ve diğer ekler kullanılarak hazırlanacak ve e-imza ile imzalanarak ihale tarih ve saatine kadar EKAP üzerinden gönderilecektir.
9- İstekliler tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat şeklinde vereceklerdir. İhale sonucunda, üzerine ihale yapılan istekliyle birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.
10- Bu ihalede, işin tamamı için teklif verilecektir.
11- İstekliler teklif ettikleri bedelin %3’ünden az olmamak üzere kendi belirleyecekleri tutarda geçici teminat vereceklerdir.
12- Bu ihalede elektronik eksiltme yapılmayacaktır.
13- Verilen tekliflerin geçerlilik süresi, ihale tarihinden itibaren 120 (YüzYirmi) takvim günüdür.
14- Konsorsiyum olarak ihaleye teklif verilemez.
15- Diğer hususlar:
İhalede Uygulanacak Sınır Değer Katsayısı (N) : 1,00
Sınır değerin altında teklif sunan isteklilerin teklifleri açıklama istenilmeksizin reddedilecektir.

İlk tepkiler çoğunlukla deride ortaya çıkıyor

Besin alerjilerinde ilk ve en belirgin semptomların deri yüzeyinde belirdiğini aktaran Dr. Gondal, halk arasında kurdeşen olarak bilinen ürtikerin en yaygın klinik tablo olduğunu ifade etti. Alerjen gıdanın alınmasından birkaç dakika ila 2 saatlik zaman diliminde ciltte aniden kabaran, kızarık ve yoğun kaşıntılı döküntülerin ürtiker lehine değerlendirildiğini söyleyen Dr. Gondal; ciltte aşırı kuruluk ve kaşıntıyla seyreden atopik dermatitin (egzama) yanı sıra dudaklarda, göz kapaklarında, dilde ve boğaz bölgesinde oluşan belirgin ödem ve şişliklerin de besin kaynaklı olabileceğini belirtti.

Etki yalnızca deriyle sınırlı kalmıyor: Sindirim ve solunum sistemine dikkat

Bağışıklık yanıtının şiddetine göre birden fazla organ sisteminin etkilenebileceğini hatırlatan Gondal, bilhassa süt çocukluğu ve küçük yaş gruplarında sindirim kanalı belirtilerine çok sık rastlandığını söyledi. Karın ağrısı, aşırı gaz sancısı ve inatçı ishal gibi gastrointestinal şikâyetlerin görülebileceğini aktaran uzman hekim, solunum yolunda ise tablonun basit burun tıkanıklığı ve hapşırmadan başlayıp bronş daralması ve ciddi nefes darlığına kadar evrilebileceğini, özellikle astım tanısı olan çocuklarda çok daha dikkatli olunması gerektiğini vurguladı.

"Anafilaksi acil tıbbi müdahale gerektirir"

Gıda alerjisinin en tehlikeli ve ölümcül boyutunu oluşturan anafilaksiye karşı aileleri uyaran Dr. Öznur Yılmaz Gondal, sürecin son derece ani gelişebileceğini ve eş zamanlı olarak dolaşım, solunum, sindirim ve cilt sistemlerini baskı altına alabileceğini ifade etti:

"Çocukta besin tüketiminin hemen ardından birdenbire nefes almada zorlanma, dudak, dil veya gırtlakta şişme, baş dönmesi, tansiyon düşüklüğü ya da şuur kaybı gibi belirtiler gelişiyorsa acil anafilaksi düşünülmelidir. Böyle bir tabloda dakikalar dahi hayati önemdedir. Daha önce ağır alerji teşhisi konmuş çocukların aileleri, hekim tarafından reçete edilmiş otomatik adrenalin oto-enjektörünü her an yanlarında hazır bulundurmalı; enjeksiyonu derhal uyguladıktan sonra hiç vakit kaybetmeden en yakın acil servise başvurmalıdır."

Belirtiler ilk 2 saatte yoğunlaşıyor, beslenme günlüğü tanıyı kolaylaştırıyor

Alerjik tepkimelerin büyük çoğunluğunun tetikleyici yiyeceğin tüketilmesinden sonraki ilk 2 saat içerisinde gün yüzüne çıktığını, ancak bazı bağırsak kaynaklı gecikmiş reaksiyonlarda bu sürenin birkaç saati bulabildiğini belirten Dr. Gondal, ailelerin şüpheli besinleri ve sonrasında gelişen reaksiyon saatlerini not edecekleri bir "beslenme günlüğü" tutmalarını tavsiye etti. Tekrarlayan şikâyetlerde Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ile Çocuk Alerji uzmanlarına müracaat edilmesi gerektiğini aktaran Gondal, ebeveynlerin hekim onayı olmadan çocuklarına kendi inisiyatifleriyle katı kısıtlama diyetleri uygulamasının sakıncalı olduğunu bildirdi.

Alerjen besin diyetten çıkarılırken gelişim sekteye uğramamalı

Çocuklarda alerjilerin büyük bölümüne süt, yumurta, buğday, yer fıstığı, sert kabuklu kuruyemişler, soya, balık, kabuklu deniz ürünleri ve susamın neden olduğunu hatırlatan Dr. Gondal, büyüme çağındaki çocukların besin dengesini korumanın önemine işaret etti:

"Alerjen bir besin grubu menüden çıkarıldığında, çocuğun fiziksel büyümesini aksatmayacak muadil besin ögeleri mutlaka yerine konulmalıdır. Örneğin inek sütü kesildiğinde protein, kalsiyum ve D vitamini açığı; yumurta çıkarıldığında demir, folik asit, B12 ve protein desteği; balık ve deniz ürünleri kısıtlandığında ise omega-3 yağ asitleri, iyot ve selenyum dengesi profesyonelce yeniden planlanmalıdır. Özellikle 2 yaşından küçük bebeklerde pirinç ya da yulaf sütü gibi bitkisel içecekler kesinlikle anne sütünün veya formül mamanın besleyici yerini tutamaz."

Mutfakta çapraz bulaşma ve gizli alerjen etiketleri tehdit saçıyor

Alerjik bireylerde sadece o besini doğrudan yememenin tam bir güvenlik sağlamadığını dile getiren Dr. Öznur Yılmaz Gondal; alerjen içeren yiyeceğin hazırlandığı tencere, bıçak, kaşık veya doğrama tahtasının iyice dezenfekte edilmeden kullanılması sonucu yaşanan "çapraz bulaşma" riskine karşı ebeveynleri uyardı.

Ambalajlı market ürünlerinde de gizli alerjenlerin bulunabileceğini hatırlatan Gondal; etiketlerde süt tozu, kazein, peynir altı suyu tozu, albümin ve soya lesitini gibi ibarelerin titizlikle incelenmesi gerektiğini belirterek, "Besin alerjisi tedavisinde asıl amaç sadece alerjeni yasaklamak değil; çocuğun büyüme ve zihinsel gelişimi için zorunlu olan vitamin, mineral ve enerjiyi eksiksiz sağlamaktır. Bu dengenin muhakkak uzman bir hekim ve diyetisyen kontrolünde yürütülmesi gerekir" diyerek sözlerini tamamladı.

Stat: Kocaeli
Hakemler: Felix Zwayer, Robert Kempter, Nikolai Kimmeyer,
Türkiye: Uğurcan Çakır, Zeki Çelik, Merih Demiral, Abdülkerim Bardakcı, Oğuz Aydın, Salih Özcan, İsmail Yüksek, Ferdi Kadıoğlu, Arda Güler, Can Uzun, Barış Alper Yılmaz
Yedekler: Altay Bayındır, Okan Kocuk, Emirhan Topçu, Melih Kabasakal, Kerem Aktürkoğlu, Deniz Gül, Eren Elmalı, Ozan Kabak, İrfan Can Kahveci, Yunus Akgün, Aral Şimşir
Teknik Direktör: Vincenzo Montella
Fransa: Mike Maignan, Jules Kounde, Dayot Upamecano, Maxence Lacroix, Adrien Turffert, Rayan Cherki, Manu Kone, Adrian Rabiot, Michael Olise, Ousmane Dembele, Kylian Mbappe
Yedekler: Guillaume Restes, Jean Butez, Pierre Kalulu, Eduardo Camavinga, Bradley Barcola, Andy Diouf, Leny Yoro, Maghnes Akliouche, Esteban Lepaul, Desire Doue, Lucas Da Cunha, Jeremy Jacquet
Teknik Direktör: Zinedine Zidane

Beynin ödül mekanizması dijital alışkanlıkları pekiştiriyor

Dijital bağımlılığın arka planında beynin ödül ve haz mekanizmasıyla bağlantılı süreçlerin yer aldığını belirten Dr. Abdullayeva; sanal aktivitelerin bireyin ana tatmin kaynağı haline gelmesi durumunda, gerçek hayattaki diğer uğraşlardan alınan keyfin hızla köreldiğini dile getirdi. Sosyal medyada sürekli akış yenileme (sonsuz kaydırma) refleksi ya da dijital oyunlarda kazanılan anlık puan ve rozetlerin bu davranışı sürekli beslediğini kaydeden Abdullayeva, zamanla kişinin ekran başında geçirdiği süreyi kontrol etme iradesini bütünüyle kaybedebileceğini söyledi.

Sosyal medya ve dijital oyunlar ruh sağlığını örseliyor

Erken çocukluk evresindeki yoğun ekran temasının konuşma ve dil gelişiminde gecikmelere, yüz yüze iletişim eksikliğine ve duyguları regüle etme zorluklarına yol açabildiğini aktaran Dr. Abdullayeva, ergenlik döneminde ise tablonun başka boyutlar kazandığını belirtti:

"Ergenlik sürecinde sosyal mecralarda sürekli kendini başkalarıyla kıyaslama ve dış onay arayışı ön plana çıkıyor. Aşırı sosyal medya tüketimi; bozuk beden algısı, kaygı bozukluğu, depresif belirtiler ve düşük özgüven ile yakından ilişkilidir. Bireyin kendi kişisel değerini aldığı beğeni, etkileşim ya da takipçi adedi üzerinden ölçmeye başlaması çok ciddi bir psikolojik tehdit barındırıyor."

Çevrim içi oyun oynama bozukluğunun ise kontrol kaybı, tolerans gelişimi ve yoksunluk gibi klinik bağımlılık göstergeleriyle ilerlediğini kaydeden Abdullayeva; oyuna kısıtlama getirildiğinde gençte aniden hiddet, öfke patlamaları ve ajitasyon görülebileceğini aktardı. Odaklanma problemleri, uyku ve beslenme düzeninin bozulması, ailevi ve okul sorumluluklarının aksatılması ve fiziksel hareketsizliğin tetiklediği obezitenin bu bağımlılığın somut sonuçları arasında bulunduğunu ekledi.

"Kullanım sorgulandığında verilen tepkiler ipucu veriyor"

Dijital dünyayla iç içe büyüyen nesillerin ekrana çok erken yaşlarda adım attığını ve gelişmekte olan zihnin bu maruziyetten nasıl etkilendiğine dair klinik incelemelerin sürdüğünü anlatan Dr. Abdullayeva, ailelerin dikkat etmesi gereken uyarı işaretlerini şu sözlerle özetledi:

"Cihaz kullanımı kısıtlandığında ya da sorgulandığında çocuğun aşırı öfkelenmesi, savunmaya geçmesi veya panik benzeri bir kaygı yaşaması kritik bir sinyaldir. Dalgınlık, gerçek ana odaklanmada güçlük, önceliklerin ve rutinlerin aksaması ile arkadaş çevresinde yaşanan ani kopuşlar mutlaka takip edilmelidir. 'Herkes bu kadar oynuyor', 'Bunda büyütecek ne var?' veya 'Abartıyorsun' gibi tepkiler, gencin sorunlu davranışını meşrulaştırma çabasının bir yansıması olabilir."

"Ekran, ağlayan çocuğu susturma aracı yapılmamalı"

Dijital bağımlılıkla mücadelede en güçlü mekanizmanın aile içi dinamikler olduğunu hatırlatan Dr. Nimtaj Abdullayeva, akıllı cihazların çocuklara olabildiğince geç yaşta teslim edilmesini ve küçük yaşlardan itibaren kullanım saatleri ile kullanım alanlarına kesin kurallar getirilmesini önerdi. Ebeveynlerin kendi dijital ayak izleriyle çocuklarına rol model oluşturması gerektiğini vurgulayan uzman hekim; aile sofralarında ekranların kapatılmasını, yüz yüze iletişimin canlandırılmasını ve serbest zamanların spor, dans, müzik ya da kitap okuma gibi fiziksel aktivitelerle doldurulmasını tavsiye etti.

Ekranın hiçbir şartta bir sakinleştirici ya da oyalama unsuru gibi görülmemesi gerektiğini vurgulayan Dr. Abdullayeva, şu uyarılarda bulundu:

"Ekranı çocuğu susturmak, öfke krizini yatıştırmak veya yemek yedirmek için bir kurtarıcı gibi kullanmak büyük bir yanlıştır. Teknolojinin stresle başa çıkmanın tek sığınağı haline getirilmesi, ileride kronik bağımlılık riskini katlar. Ayrıca sağlıklı bir uyku mimarisi için uyku saatinden 30 ila 60 dakika önce tüm dijital cihazlarla irtibat kesilmeli ve telefon/tabletler kesinlikle yatak odasının dışında bırakılmalıdır."

Meselenin teknolojiyi topyekûn yasaklamak değil, onunla dengeli ve bilinçli bir bağ kurmak olduğunu ifade eden Dr. Abdullayeva, "Teknoloji tek başına iyi ya da kötü değildir; belirleyici olan onunla nasıl bir ilişki geliştirdiğimizdir. Çocuklarımıza sağlıklı kullanım disiplini aşılamak, yaşa uygun sınırları tavizsiz koymak ve aile olarak doğru duruş sergilemek bağımlılığa karşı en güçlü koruma kalkanıdır" diyerek sözlerini noktaladı.

"Çocuklarda konuşma geriliği, ileri yaşta anlama güçlüğü yaratıyor"

İşitme kaybının farklı yaş dönemlerinde farklı sinyaller verdiğini ifade eden Dr. Şan; çocukluk çağında çevre seslerine tepki vermeme, konuşma becerisinin gecikmesi ve genel gelişimsel aksaklıkların en belirgin işaretler olduğunu kaydetti. Genç yaş grubunda dikkat dağınıklığı ve okul başarısında açıklanamayan düşüşlerle kendini gösterebilen problemin, ileri yaşlarda ise sosyal iletişimde kopukluk ve söylenenleri ayırt etmekte zorlanma şeklinde belirdiğini ifade etti.

"Ani işitme kayıpları acil durumdur"

Özellikle aniden ortaya çıkan işitme kayıplarında dakikaların dahi büyük önem taşıdığının altını çizen Dr. Furkan Şan, erken tıbbi müdahalenin tedavi başarısını ve işitmenin geri kazanılma şansını doğrudan belirlediğini vurguladı.

Kulakta dolgunluk, çınlama ya da duyma eşiğinde herhangi bir azalma fark edildiğinde vakit kaybetmeksizin bir kulak burun boğaz uzmanına başvurulması gerektiğini hatırlatan Şan, zamanında konulan doğru tanı ve hedefe yönelik tedavilerin bireyin yaşam kalitesini korumadaki en temel anahtar olduğunu sözlerine ekledi.

Boynunda asılı Türk bayrağı ve elindeki dövizle dikkat çeken emekli polisin yere yığılmasının ardından bölgeye derhal güvenlik ve 112 Acil Sağlık görevlileri sevk edildi. Olay mahallinde sağlık ekiplerince ilk müdahalesi yapılan ağır yaralı Ali Şekeroğlu, ambulansla ivedilikle hastaneye nakledildi.

Hastanede doktorların yoğun çabasına ve uygulanan tüm canlandırma müdahalelerine rağmen kurtarılamayan emekli polis memuru Ali Şekeroğlu yaşamını yitirdi. Alanda toplanan emeklileri ve kamuoyunu yasa boğan trajik olayın ardından yapılması planlanan basın açıklaması iptal edilirken, hadiseye ilişkin geniş çaplı inceleme başlatıldı.

"Yalnızca aktif maddeye odaklanılıyor, oysa insan ürünün tamamına maruz kalıyor"

Araştırmanın başyazarı Dr. Jennifer Kay’in ulaştığı sonuçlara dikkat çeken Prof. Dr. Uğur Coşkun, kimyasal güvenlik denetimlerindeki kritik bir açığı şu sözlerle aktardı:

"Tarım ilaçlarının güvenliği incelenirken yetkili kurumlar genellikle sadece 'aktif madde' üzerinde duruyor. Oysa pratikte bireyler bu kimyasalların tek bir bileşenine değil, formülasyonun tamamına maruz kalıyor. Dr. Kay ve çalışma grubunun 2024 yılında gerçekleştirdiği önceki çalışmada; deney hayvanlarında meme tümörüne yol açtığı veya hormon mekanizmasını meme kanserini tetikleyecek şekilde bozduğu saptanan 900’den fazla kimyasal tespit edilmişti. Bu kimyasalların yarıdan fazlasının, hücrelerin meme kanseri oluşumunda doğrudan rol oynayan östrojen veya progesteron hormonlarını aşırı üretmesine yol açtığı belirlenmişti."

Formüllerdeki 485 kimyasaldan sadece 145'i kayıtlı etken madde

Yeni araştırmada bilim insanlarının; Ulusal Emisyon Envanteri, Toksik Madde Salım Envanteri ve NHANES dahil olmak üzere bir düzineden fazla ABD resmi veri tabanını taradığını belirten Prof. Dr. Coşkun, "Elde edilen veriler, zirai ilaçların meme kanseriyle ilişkili kimyasallara maruziyette birincil kaynaklardan biri olduğunu gösterdi. İncelenen tarım ilacı formüllerindeki 485 kimyasaldan sadece yaklaşık üçte birinin (145 kimyasal), ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA) nezdinde 'aktif madde' statüsünde tescilli olduğu görüldü" ifadelerini kullandı.

"Yardımcı ve inaktif maddeler denetimsizce kullanılıyor"

Ortaya çıkan bu tablonun iki hayati güvenlik sorununa işaret ettiğini vurgulayan Coşkun, değerlendirmelerini şöyle sürdürdü:

"Bu durum hem tarım ilaçlarındaki aktif bileşenlerin meme dokusu üzerindeki tahribatı açısından yeterince test edilmediğini, hem de formülasyonlara 'inaktif' ya da 'yardımcı madde' adı altında dahil edilen yüzlerce kimyasalın hiçbir denetim mekanizmasına tabi tutulmadan piyasada dolaşabildiğini belgeliyor. Nitekim Silent Spring Enstitüsü’nün geçmişte yaptığı bir başka çalışma, EPA’nın 19 tarım ilacını doğrudan meme tümörleriyle ilişkilendiren kanıtları görmezden geldiğini gözler önüne sermişti."

"Evdeki haşere ilaçlarına dikkat edilmeli, etiketler mutlaka okunmalı"

Zirai kimyasallara yalnızca kırsal bölgelerde değil, günlük şehir hayatında da sıkça maruz kalındığını belirten Prof. Dr. Uğur Coşkun, tüketiciye şu uyarılarda bulundu:

"İnsanlar bu kimyasal risklerle gıda maddeleri ve içme suyunun yanı sıra ev ve bahçelerde kullanılan böcek kovucular, haşere ilaçları, dezenfektanlar, bit ve mantar spreyleri, hatta kimi yapı yalıtım malzemeleri üzerinden doğrudan temas edebiliyor. Araştırma, mevcut ilaç mevzuatları ve denetim süreçlerindeki ciddi bir boşluğu belgeliyor. Bulgular tek başına mutlak bir neden-sonuç ilişkisini kesinleştirmese de, ruhsat verici kurumların yalnızca aktif maddeleri değil ürünün ihtiva ettiği tüm yardımcı bileşenleri denetlemesi gerektiğini gösteriyor. Bu doğrultuda, özellikle ev ortamında kullanılan haşere ilaçları ve böcek kovucuların tercihinde son derece seçici davranılması, mümkün olduğunca doğal yöntemlere başvurulması ve ürün etiketlerinin dikkatle incelenmesi sağlığı korumak adına kritik bir önlemdir."

El temizliği, kaliteli uyku ve bol sıvı ilk koruma kalkanı

Mikropların yayılmasını durdurmada en etkili yöntemin el temizliği olduğunu belirten Özçelik, ellerin en az 20 saniye boyunca su ve sabunla köpürtülerek yıkanması gerektiğini kaydetti. Toplu taşıma araçları, marketler, restoranlar ve ortak kullanım alanlarının ardından el antiseptiklerine başvurulmasının hem solunum yolu virüslerinin hem de bağırsak enfeksiyonlarının bulaşma zincirini kırdığını ifade etti.

Tatil sürecinde aksayan uyku düzeninin vakit kaybedilmeden yeniden tesis edilmesi gerektiğine değinen hekim; erişkin bireylerin günde 7-8 saat, çocukların ise yaş gruplarına göre 9-12 saat kesintisiz ve kaliteli uyumasının savunma sistemi açısından vazgeçilmez olduğunu söyledi. Susama hissi azalsa dahi bedenin sıvı ihtiyacının sürdüğünü hatırlatan Özçelik, günde en az 2-2,5 litre su içilmesini; ılık su, taze sıkılmış meyve suları ve bitki çaylarıyla sıvı dengesinin desteklenmesini önerdi.

"C vitamini, probiyotik ve çinko zengini gıdalar sofraya taşınmalı"

Bağışıklık mekanizmasını kuvvetlendirmenin yolunun dengeli bir menüden geçtiğini belirten Dr. Özçelik; mandalina, portakal, kivi, kapya biber, maydanoz ve brokoli gibi güçlü C vitamini depolarının tüketilmesini önerdi. Yoğurt, kefir ve ev turşusu gibi bağırsak dostu probiyotiklerin yanı sıra kabak çekirdeği ve kuruyemiş gibi çinko zengini besinlerin günlük beslenmede yer alması gerektiğini aktaran Özçelik, haftada en az iki öğün balık tüketilmesini, fabrikasyon işlenmiş gıdalardan ve rafine şekerden ise kesinlikle uzak durulmasını tavsiye etti.

Tatil sonrasında hissedilen adaptasyon yorgunluğunun hafife alınmaması gerektiğini söyleyen uzman hekim; ilk hafta çok yoğun bir çalışma temposuna girilmemesini, gün içine kısa dinlenme aralıkları eklenmesini ve akşam saatlerinde mavi ışık yayan ekran maruziyetinin asgariye indirilmesini tavsiye etti. Uçak, otobüs, metro gibi kapalı ve kalabalık ulaşım araçlarında fiziki mesafenin korunması, gerek duyulduğunda maske takılması ve aksırma-hapşırma esnasında tek kullanımlık mendil veya dirsek içinin kullanılması gerektiğini hatırlattı.

"Yüksek ateş ve inatçı öksürükte hekime başvurulmalı"

Düşmeyen yüksek ateş, ağır halsizlik, kesilmeyen öksürük krizleri, kanlı ishal ile ağız kuruluğu ve idrar çıkışında azalma gibi dehidrasyon işaretleri belirdiğinde gecikmeden doktora gidilmesi gerektiğini vurgulayan Özçelik; özellikle bebekler, ileri yaştaki bireyler ve kronik sağlık sorunları bulunan kişilerin yüksek risk grubunda yer aldığının altını çizdi.

Grip aşısı, D vitamini takibi ve düzenli havalandırma

Sonbahar mevsimine girerken grip (influenza) aşısı yaptırmak için eylül ve ekim aylarının en uygun takvim olduğunu hatırlatan Uzm. Dr. İrem Özçelik; kanda D vitamini seviyelerinin kontrol ettirilmesini, okula adım atacak çocukların aşı kartlarının gözden geçirilmesini ve düzenli açık hava yürüyüşleriyle stresin hafifletilmesini önerdi.

Dr. Özçelik ayrıca; ev, ofis, iş yeri ve okul sınıfları gibi kapalı yaşam alanlarının gün boyu periyodik olarak havalandırılmasının, temiz hava sirkülasyonu sağlayarak sonbahar aylarında solunum yolu virüslerinin yayılımını engellemede kritik bir rol oynadığını sözlerine ekledi.

İhbar üzerine kısa sürede olay yerine gelen ekipler, şahsın bulunduğu değerlendirilen daireye merdivenli itfaiye aracıyla ulaştı. 3. kattaki daireye giren ekipler, içeride detaylı inceleme yaptı.

Yapılan incelemede dairede kimsenin olmadığı belirlendi. Ekiplerin olayla ilgili çalışmaları sürüyor.

Ateş ve bilinç değişikliği birlikteyse dikkat

Beyin iltihabının (ensefalit) en sık nedeninin enfeksiyonlar olduğunu belirten Dr. Toplutaş, "Virüsler ve bakteriler nedeniyle gelişen beyin iltihabı genellikle ani başlar ve yüksek ateş, bilinç değişikliği, davranış bozukluğu, konuşma güçlüğü ve motor kayıplarla kendini gösterir. Bu tablo acil müdahale gerektirir ve tedavi süreci acil servisten itibaren başlatılmalıdır" dedi. Hastalığın her yaş grubunda görülebildiğini vurgulayan Dr. Toplutaş, etkenin belirlenmesiyle birlikte antiviral veya antibiyotik tedavilerin hızla başlandığını ifade etti.

Tedavi gecikirse kalıcı hasar bırakabilir

Tedavide gecikmenin ciddi sonuçlara yol açabileceğini belirten Dr. Toplutaş, "Bu hastalık tedavi edilmediğinde yalnızca ölüm riski oluşturmaz, aynı zamanda kalıcı nörolojik hasarlara, yani felç, konuşma bozukluğu ve bilişsel kayıplara da neden olabilir" diye konuştu. Bu nedenle belirtilerin erken fark edilmesinin ve hızlı müdahalenin hayati önem taşıdığını vurguladı. Beyin iltihabı yalnızca enfeksiyon kaynaklı olmadığını belirten Dr. Toplutaş, son yıllarda daha sık tanı konulan otoimmün ve paraneoplastik ensefalitlere dikkat çekti. "Bu grupta hastalık ani değil, haftalar hatta aylar içinde gelişir. Unutkanlık, davranış değişiklikleri, konuşma bozukluğu, dengesizlik ve epileptik nöbetler gibi belirtilerle ortaya çıkabilir" dedi.

Bağışıklık sistemi ve kanser etkili olabilir

Bu tür beyin iltihabı mikrobik bir etken bulunamadığını belirten Dr. Toplutaş, "Bazı durumlarda bağışıklık sisteminin aşırı çalışması beyin dokusuna zarar verebilir. Bazı hastalarda ise vücutta bulunan bir kanserin ürettiği anormal proteinler beyin iltihabına neden olabilir. Bu nedenle bu hastalarda altta yatan neden mutlaka araştırılmalıdır" ifadelerini kullandı. Beyin iltihabında erken tanının hayati önem taşıdığını vurgulayan Dr. Toplutaş, "Ani gelişen bilinç değişikliği, ateş, davranış bozukluğu veya nöbet gibi durumlarda zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır" diyerek sözlerini tamamladı.

Ölümcül kaza oranı ortalamanın üzerinde olan modeller

Katedilen mesafe bazında ölümcül kaza katsayısı genel ortalamayı aşan ilk gruptaki modeller ve risk katsayıları şu şekilde kaydedildi:

• Kia Soul: Ortalama seviyenin 2,6 katı

• Buick Envision: Ortalama seviyenin 2,8 katı

• Kia Forte: Ortalama seviyenin 2,9 katı

• Buick Encore GX: Ortalama seviyenin 3,4 katı

• Mitsubishi Mirage G4: Ortalama seviyenin 3,6 katı

Risk katsayısı en yüksek araçlar: Zirvede Hyundai Venue yer aldı

Listenin üst basamaklarında ise ortalamanın 4 katından daha fazla risk barındıran modeller sıralandı:

• Tesla Model Y: Ortalama seviyenin 3,7 katı

• Honda CR-V Hybrid: Ortalama seviyenin 4,6 katı

• Porsche 911: Ortalama seviyenin 4,8 katı

• Mitsubishi Mirage: Ortalama seviyenin 4,8 katı

• Hyundai Venue: Ortalama seviyenin 4,9 katı

Araştırmada milyar mil başına en yüksek ölümcül kaza katsayısına sahip araç 4,9 katlık oranla kompakt SUV Hyundai Venue oldu. Spor otomobil Porsche 911 ile kompakt sınıftaki Mitsubishi Mirage ise 4,8 katlık risk seviyesiyle zirveyi yakından takip etti.

Kural ihlallerinde öne çıkan üreticiler

Otomobil güvenliğinin yalnızca araç gövde direnciyle değil, kullanıcı profili ve sürüş alışkanlıklarıyla da doğrudan bağlantılı olduğunu ortaya koyan sigorta analiz şirketleri LendingTree ve Insurify'ın raporları da araştırmaya yansıdı. Sürücülerin aşırı hız, alkollü araç kullanımı ve dikkatsizlik kaynaklı trafik kusurlarına en sık karıştığı markalar arasında BMW, Tesla ve Subaru başı çekti.

Mevsim geçişleriyle beraber çocukluk çağı hastalıklarının tırmanışa geçtiğini aktaran Dr. Mevlüt Özkan Tokay; bağışıklık sisteminin henüz tam olgunlaşmamış olmasının, okul ve kreş gibi kapalı ve kalabalık alanlarda uzun saatler geçirilmesinin ve ani hava değişimlerinin vücut savunmasını zayıflattığını belirtti. Birçok ailenin bu dönemde koruma refleksiyle vitaminlere sarıldığını hatırlatan Tokay, yapılan güncel klinik çalışmaların multivitamin veya C vitamini kullanımının hastalığa yakalanma sıklığını ya da hastalığın şiddetini doğrudan değiştirmediğini ortaya koyduğunu vurguladı.

"Önce kan tahlili yapılmalı, eksiklik replasmanla giderilmeli"

Rastgele takviye kullanımının sakıncalarına değinen Dr. Tokay, şu uyarılarda bulundu:

"Çocuğun kan tablosu sağlıklıysa, multivitamin kullanımı sadece var olan değerleri muhafaza etmekten öteye geçmez. Ülkemizde çocuklarda demir eksikliği oldukça yaygın bir problem olarak karşımıza çıkıyor. Bu nedenle ezbere vitamin vermek yerine öncelikle kan tahlilleri yapılmalı ve vücuttaki spesifik eksiklikler netleştirilmelidir. Eğer tespit edilen bir yetersizlik varsa, öncelikle bu değerler yerine konulmalı (replasman tedavisi uygulanmalı), ardından ihtiyaç görülürse hekim tavsiyesiyle multivitamin desteğine geçilmelidir."

"Başarı destekleyici takviyeler hekim kontrolünde alınmalı"

Zihinsel gelişimi ve okul başarısını desteklemek amacıyla piyasada yer alan preparatlara da değinen Dr. Tokay, "İçeriğinde sitikolin, arjinin ve lizin bulunan bazı özel takviyeler okul çağındaki çocukların odaklanma ve gelişim süreçlerinde elimizi güçlendirebiliyor. Ancak bu tür ürünler de dâhil olmak üzere hiçbir takviye hekim kontrolü ve onayı olmadan kesinlikle kullanılmamalıdır" dedi.

"En güçlü kalkan: Dengeli tabak ve kesintisiz uyku"

Tıbbi literatürde vitamin kullanımına dair katı bir yaş sınırı çizilmediğini, ürün prospektüslerinin belirli yaş kriterlerine (2 yaş ve üzeri ya da 4 yaş ve üzeri gibi) göre düzenlendiğini aktaran Uzm. Dr. Tokay, "Bizim en temel reçetemiz; çocuğun mevsimine uygun taze gıdalarla beslenmesi, uykusunu düzenli alması ve eksikliği saptanan vitaminlerin hekimce planlanmasıdır. Beslenme ve uyku kalitesi ne kadar yüksek olursa, enfeksiyonlara karşı doğal direnç de o kadar sağlam olacaktır" ifadelerini kullandı.

"Ateş düştükten sonra 2 gün beklenmeli"

Sınıflarda hijyen tedbirlerinin titizlikle uygulanması gerektiğini hatırlatan Dr. Mevlüt Özkan Tokay, bulaş zincirini kırmada ailelerin alması gereken sorumlulukları şöyle özetledi:

"Hastalık belirtisi gösteren çocukların kesinlikle okula gönderilmemesi gerekir. Enfeksiyonun en bulaşıcı olduğu evre, ateşin aktif olduğu dönemdir. Çocuğun ateşsiz geçirdiği ikinci günün ardından okula dönüşü planlanmalıdır. Ev içerisinde ise diğer aile fertlerinin korunması adına hasta bireyle yakın temas sınırlandırılmalı, gerekirse maske takılmalı; havlu, bardak, tabak ve çatal-bıçak gibi kişisel eşyalar kesinlikle ayrılmalıdır. Unutulmamalıdır ki hastalıklardan korunmanın en temel ve zahmetsiz yolu düzenli uyku ve sağlıklı beslenmedir."

"Son 30 yılda görülme sıklığında belirgin tırmanış var"

Tiroid kaynaklı tümörlerin son dönemde hem Türkiye’de hem de küresel ölçekte çok daha sık teşhis edildiğine dikkat çeken Prof. Dr. Yabanoğlu, genetik miras ile geçmişte maruz kalınan radyasyonun en güçlü risk faktörleri arasında yer aldığını kaydetti:

"Özellikle son 30 yıllık zaman diliminde tiroid kanseri vakalarında belirgin bir artış trendi gözlemliyoruz. Bu tablonun gelişiminde en çok üzerinde durulan zemin genetik yatkınlıktır. Bilhassa birinci derece kan bağında tiroid kanseri geçmişi bulunan kişilerin çok daha temkinli ve bilinçli olması gerekir. Bir diğer kritik tetikleyici ise çocukluk ya da gençlik yıllarında baş-boyun hattının herhangi bir sebeple tıbbi ya da çevresel radyasyona maruz kalmış olmasıdır."

"Sanılanın aksine ağrı yapmaz, boyundaki kitle ve ses kısıklığına dikkat"

Halk arasında tiroid kanserinin boğazda baskı, belirgin ağrı ya da öksürük nöbetleriyle kendini belli ettiğine dair yanlış bir kanaat bulunduğunu vurgulayan Yabanoğlu, hastalığın doğasına ilişkin şu bilgileri paylaştı:

"Tiroid kanserleri çoğunlukla ağrısız ve sessizce yol alır. Hastalarımız bize çoğunlukla boyunlarının ön ya da yan kesiminde ellerine tesadüfen çarpan bir şişlik, beze veya yumru şikâyetiyle gelir. Boğazdaki yanma, baskı veya öksürük gibi tablolar doğrudan kanser kaynaklı olmayabilir. Ancak nadir de olsa nodül ses tellerine komşu bir alana yerleşmişse buradaki sinirleri etkileyerek ses kısıklığına yol açabilir. Boyunda sonradan ortaya çıkan, sert yapılı, büyüyen kitlelerin ve sebebi açıklanamayan uzun süreli ses değişikliklerinin mutlaka uzman hekimce değerlendirilmesi şarttır."

Ultrasonografi ve iğne biyopsisi ile kesin teşhis

Klinik incelemede ilk basamağın titiz bir fizik muayene olduğunu belirten Prof. Dr. Yabanoğlu, ardından devreye giren ultrasonografinin yol haritasını çizdiğini söyledi:

"Baş ve boyun bölgesinin detaylı fiziki kontrolünün akabinde uygulanan ultrasonografi; tiroid bezinin dokusunu, nodül varlığını, bu nodüllerin milimetrik özelliklerini ve çevre lenf bezlerinin durumunu net biçimde ortaya koyar. Şüpheli bir morfoloji yakalandığında ise ilgili nodülden veya lenf bezinden ultrason eşliğinde ince iğne aspirasyon biyopsisi (İİAB) yapılarak hücre örneği alınır ve nihai patolojik tanı konulur."

Tedavinin ana omurgasını cerrahi hamle oluşturuyor

Tiroid kanserinde tedavi şemasının hastanın ve tümörün niteliğine göre kişiye özel planlandığını belirten Prof. Dr. Yabanoğlu, cerrahinin bu süreçteki en etkili yaklaşım olduğunu dile getirdi:

"Cerrahi müdahalenin boyutuna karar verirken; kanserin alt tipi, kitlenin çapı, bez içerisindeki dağılımı, hastanın genel durumu ve lenf bezlerine sıçrama olup olmadığı birlikte değerlendirilir. Bazı vakalarda tiroid bezinin yarısının cerrahi olarak çıkarılması (lobektomi) yeterli bir koruma sağlarken, kimi hastalarda bezin tamamının (total tiroidektomi) alınması zorunludur. Eğer tümör boyun lenf zincirine sirayet etmişse, 'lenf nodu diseksiyonu' operasyonuyla bu bezler de temizlenir. Ameliyat sonrasında hastanın patoloji tablosuna göre endokrinoloji, nükleer tıp ve cerrahi disiplinleri eş güdümle ek tedavi ve izlem süreçlerini yürütür."

Papiller tiroid kanserinde hayatta kalma oranları çok yüksek

Kanser teşhisinin hastalar üzerinde haklı bir endişe yarattığını ancak tiroid kanserlerinin büyük bir kısmının modern tıbbın imkânlarıyla başarıyla kontrol altına alındığını aktaran Yabanoğlu, "Özellikle en yaygın görülen papiller tiroid kanserinde, erken evrede yakalanıp uygun cerrahiyle tedavi edilen hastalarda uzun dönem sağkalım ve iyileşme sonuçları son derece yüz güldürücüdür" dedi.

"Tek bir diyetle önlemek mümkün değil, aile öyküsü olanlar taranmalı"

Tiroid kanserini mutlak surette engelleyen mucizevi bir diyet ya da yaşam tarzı kuralının bulunmadığını aktaran Prof. Dr. Yabanoğlu, hastalığın hücresel genetik değişimler ve bireysel yatkınlıkla şekillendiğini söyledi. İyot alımındaki aşırılık veya yetersizliğin belirli alt türlerin dağılımında rol oynayabildiğini ancak tek başına belirleyici olmadığını sözlerine ekledi.

Toplum geneli için belirli bir yaşta başlatılan rutin ve standart bir tarama protokolünün bulunmadığını belirten Prof. Dr. Hakan Yabanoğlu; buna karşın ailesinde, özellikle de anne, baba veya kardeşlerinde tiroid kanseri geçmişi olan bireylerin hiçbir şikâyeti olmasa dahi düzenli muayene, tiroid ultrasonu ve hormon paneli testleriyle taranmasının erken teşhis açısından hayati önem taşıdığını vurguladı.

Kadının aldığı poşeti bebek arabasına koyarak bölgeden uzaklaştığı anlar, güvenlik kamerasına saniye saniye yansıdı.
Yaşanan olayın ardından güvenlik kamerası görüntüleri, poşetlerin nasıl kaybolduğunu ortaya çıkardı.

Kariyerindeki ikinci Avrupa şampiyonluğuna imza atan Sürmeneli, bu derecesiyle birlikte Avrupa Şampiyonası arenasındaki toplam madalya sayısını 4’e yükseltti. Milli boksörün bu organizasyon geçmişinde 2 altın ve 2 bronz madalyası yer alıyor.

Büşra Işıldar Avrupa ikincisi oldu

Aynı şampiyonada madalya mücadelesi veren bir diğer milli boksör Büşra Işıldar ise kadınlar 75 kilo finalinde gümüş madalyanın sahibi oldu. Şampiyonluk için ringe çıktığı finalde İrlandalı rakibi Aoife O’Rourke ile karşılaşan 24 yaşındaki milli sporcu, kıyasıya geçen mücadeleden yenilgiyle ayrılarak turnuvayı Avrupa ikincisi olarak tamamladı.

Gençler düzeyinde hem Dünya hem de Avrupa şampiyonlukları bulunan Büşra Işıldar, büyükler kategorisinde ise daha önce bir Dünya ikinciliği (gümüş) ve bir Avrupa üçüncülüğü (bronz) elde etmişti.

"Aşırı şeker obezite, insülin direnci ve diyabete zemin hazırlıyor"

Yüksek kalori yoğunluğuna sahip şekerin aşırı tüketilmesinin metabolizma üzerinde ciddi tahribatlara yol açabileceğine dikkat çeken Şölen, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Gereğinden fazla şeker alımı istenmeyen kilo artışına ve obeziteye zemin hazırlarken; insülin direnci, diyabet (şeker hastalığı) ve diş çürükleri gibi kronik problemlerin gelişiminde doğrudan ya da dolaylı bir risk faktörü olarak karşımıza çıkıyor. Bilhassa yüksek oranda ilave şeker barındıran yiyecek ve içeceklerin sınırlandırılması ve porsiyon kontrolünün elden bırakılmaması büyük önem taşır."

"Şerbetli tatlılar yerine meyve ve sütlü alternatifler tercih edilmeli"

Günlük beslenme alışkanlıklarında yapılacak küçük dokunuşlarla şeker yükünün hafifletilebileceğini belirten Şölen; şekerli ve asitli içecekler yerine su ve ayranın, ağır şerbetli tatlılar yerine ise taze meyveler veya hafif sütlü tatlıların ikame edilebileceğini kaydetti. Şölen ayrıca, süpermarket raflarındaki ambalajlı ürünlerin besin etiketlerini titizlikle okuma alışkanlığının kazanılmasının, bilinçli tüketim için kritik bir adım olduğunu hatırlattı.

Şekeri beslenme programından bir anda tamamen silmek yerine porsiyon dengesini gözetmenin daha sürdürülebilir bir yaklaşım olduğunu vurgulayan Diyetisyen Fatma Tuğba Şölen, sözlerini şöyle tamamladı:

"Sağlıklı beslenme, herhangi bir besin grubunu hayatımızdan tamamen tecrit etmek değil; dengeli, ölçülü ve bilinçli tercihler geliştirebilmektir. 19-25 Eylül Dünya Şeker Tüketimine Dikkat Haftası'nı bir fırsat bilerek, günlük şeker alışkanlıklarımızı gözden geçirmeli ve daha az şeker tüketmeyi temel bir yaşam hedefi haline getirmeliyiz."

İnanışa göre ağır hasta ve yatalak olan kişiler için uygulanan bu yöntemde ceviz yaprakları toplanıp suda kaynatıldı. Hastalar suyun içine yatırılarak bir süre burada bekletildi. 1970’li yılların Türkiye’sin de teşhisi konulamayan hastalar için uygulanan bu yöntemle binlerce kişinin iyileştiğine inanılıyordu.

İnegöl’ün köylerinde ceviz yaprağı suyu banyosunun 1980’li yıllara kadar uygulandığı tahmin ediliyor. Bu tedavi yöntemine kocakarı tabiri konulması ve halkın korkutulması nedeniyle 1980’li yılların başından itibaren uzaklaşıldı.

Sağlık sisteminin sürekli gelişmesi ve hastalıkların teşhis edilebilir hale gelmesinin de de bunda etkisi olduğu düşünülüyor. Bu tür yöntemlerden uzaklaşılmasının diğer bir nedeni ise hastane ve sağlık ocağı sayılarında artış yaşanması ve doktorlara olan ulaşımdaki kolaylığın olduğu düşünülüyor.

PEKİ CEVİZ SUYU VE CEVİZ YAPRAĞININ NELERE FAYDASI VAR?

Tıbbi araştırmalara göre cevizin olduğu kadar ceviz suyu ve ceviz yaprağının da mucizevi etkileri olduğu görülüyor.

Bilindiği üzere Ceviz, içerdiği zengin antioksidanlar, Omega-3 yağ asitleri ve sağlıklı yağlar sayesinde birçok kronik hastalığın riskini azaltmaya yardımcı olur. Kalp ve Damar hastalıkları, Nörolojik rahatsızlıklar, Tıp2 Diyabet, bağışıklık sistemi sorunları, Sindirim ve stres hastalıklarında tedavi edici özelliklerine rastlandı.

Bu nedenle uzmanlar cevizin doğru miktarda sürekli kullanılmasını tavsiye ediyor. Ceviz suyu ve ceviz yaprağın da aynı etkilere sahip olduğu görülüyor.

1 milyon TL’nin taksiti 29 bin 696 TL

Yüzde 2,87 aylık oranla 1 milyon TL konut kredisi kullanıldığında, 120 ay vadede aylık taksit yaklaşık 29 bin 695 TL olarak hesaplanıyor. Bu ödemelerin toplamı ise 10 yıl sonunda yaklaşık 3 milyon 563 bin TL’ye ulaşıyor. Tahsis ücreti ve diğer ek giderler de hesaba katıldığında, toplam geri ödeme yaklaşık 3 milyon 596 bin TL’ye yükseliyor. Böylece 1 milyon TL konut finansmanı kullanan bir kişi, en düşük oranlardan biriyle bile 10 yıl sonunda kullandığı tutarın yaklaşık 3,6 katını geri ödemiş oluyor.

500 bin TL’nin faturası 1,8 milyon TL

Kredi miktarı yarıya düştüğünde de uzun vadenin etkisi belirgin biçimde devam ediyor. 500 bin TL ve 120 ay için yüzde 2,87 oranla aylık taksit yaklaşık 14 bin 848 TL olarak hesaplanıyor. Aylık ödemelerin toplamı yaklaşık 1 milyon 782 bin TL'ye ulaşıyor. Ücretlerin de dahil edildiği toplam maliyet ise yaklaşık 1 milyon 812 bin TL seviyesinde bulunuyor. Böylece 500 bin TL finansman için ödenen toplam tutar, kullanılan ana paranın yaklaşık üç buçuk katını aşabiliyor.

Küçük oran farkı 10 yılda 400 bin TL’yi geçiyor

Konut kredilerinde oranlardaki küçük değişiklikler bile uzun vadede ödeme yükünü önemli ölçüde artırıyor. Örneğin 1 milyon TL’lik kredide 120 ay vade ve yüzde 2,87 oranla aylık taksit yaklaşık 29 bin 696 TL olurken, oran yüzde 3,24’e çıktığında aylık ödeme yaklaşık 33 bin 122 TL’ye yükseliyor. Aylık taksitler arasındaki fark yaklaşık 3 bin 426 TL oluyor. Toplam maliyet karşılaştırıldığında ise yüzde 2,87 seviyesindeki seçeneğin yaklaşık 3,60 milyon TL'lik faturası, yüzde 3,24 seviyesinde yaklaşık 4,02 milyon TL’ye çıkıyor. İki oran arasındaki 10 yıllık toplam maliyet farkı böylece yaklaşık 420 bin TL’yi buluyor.

Oran kadar masraflara da bakmak gerekiyor

Konut kredisi karşılaştırılırken yalnızca ilan edilen aylık faiz veya kâr payı oranına bakılması toplam maliyeti görmek için yeterli değil. Tahsis ücreti, ekspertiz bedeli, ipotek işlemleri ve ürüne göre değişebilen sigorta maliyetleri toplam geri ödemeyi artırabiliyor. Bazı teklifler ayrıca belirli müşteri koşullarına veya kampanyalara bağlı olarak sunuluyor.

Bu nedenle aynı kredi tutarı ve aynı vadede birbirine yakın görünen iki oran, 10 yıllık ödeme döneminde yüz binlerce liralık maliyet farkı yaratabiliyor. 25 Eylül itibarıyla görülen yüzde 2,87 seviyesi piyasadaki en düşük teklifler arasında yer alsa da oranların kredi tutarına, müşterinin finansal durumuna, konuta ve başvuru koşullarına göre değişebileceği unutulmamalı.

Ergenlik evresinde kimlik inşası, bağımsızlaşma arzusu, arkadaş grubunda kabul görme ve statü kazanma arayışının tepe noktaya ulaştığını aktaran Dr. Öğr. Üyesi Murat Koçanlı; öte yandan dürtü kontrolü ile eylemlerin doğuracağı sonuçları muhakeme etme yetisinin bu yaşlarda henüz gelişimini sürdürdüğünü kaydetti. Bu tablonun tek başına şiddeti kaçınılmaz hale getirmediğini vurgulayan Koçanlı, bireysel, ilişkisel ve toplumsal risk dinamiklerinin bir bütün olarak analiz edilmesi gerektiğini vurguladı.

"Aşağılanma hissi ve intikam duygusu çözüm yollarını daraltıyor"

Yaşanan herhangi bir anlaşmazlığın genç tarafından ağır bir haksızlık, aşağılanma, dışlanma veya statü kaybı biçiminde algılanmasının yoğun bir hiddeti tetikleyebileceğine işaret eden Koçanlı; hadisenin zihinde sürekli büyütülmesi ve intikam arzusunun beslenmesiyle birlikte gencin alternatif barışçıl çözüm yollarını tamamen tüketebileceğini belirtti. Koçanlı, kriz anlarında ateşli silahlara zahmetsizce erişim sağlanabilmesinin ise sonuçları felakete dönüştüren en kritik risk unsuru olduğunun altını çizdi.

Zorbalık ve dışlanma yabancılaşmayı körüklüyor

Sürekli hor görülme, akran dışlanması ve sistematik zorbalığa uğramanın gençlerde öfke, değersizlik ve topluma yabancılaşma hislerini pekiştirdiğini aktaran Koçanlı, Türkiye genelinde yapılan akademik araştırmaların süreğen öfke, yabancılaşma ve akran zorbalığının şiddet eğilimiyle güçlü bir paralellik gösterdiğini ortaya koyduğunu söyledi. Ancak zorbalık mağduru gençlerin büyük çoğunluğunun şiddete yönelmediğini de hatırlatan Koçanlı, zorbalığın tekil bir sebep gibi görülmeyip diğer çevresel risklerle beraber değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

"Siber zorbalık gençlerin ruhsal dengesini sarsıyor"

Sosyal medya mecraları, dijital oyunlar ya da şiddet içerikli videoların tek başına bir bireyi saldırgan yapacağını savunmanın gerçeği yansıtmayacağını dile getiren Dr. Koçanlı, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Bununla beraber sanal ortamda maruz kalınan siber zorbalık, çevrim içi aşağılanmalar, dijital tehditler ve intikam odaklı paylaşımlar mevcut psikososyal yaraları çok daha vahim bir noktaya taşıyabiliyor. Türkiye’de çocuk ve ergen popülasyonunu kapsayan meta-analiz verileri de siber zorbalığın göz ardı edilemeyecek bir tehdit alanı olduğunu kanıtlıyor."

Aile ve okuldaki güven ortamı koruyucu kalkan

Aile içi geçimsizlikler, ev ortamında şiddete tanıklık edilmesi, aşırı sert veya tutarsız disiplin anlayışı, yetersiz ebeveyn takibi ve sağlıklı iletişim kanallarının kapalı olmasının önemli bir zemin hazırladığını belirten Koçanlı, geçmiş travmaların öfke kontrolünü zayıflatabileceğini ancak uygun destek ve psikososyal müdahalelerle bu kırılganlığın giderilebileceğini aktardı.

Okulların sosyal aidiyetin tesis edildiği kilit alanlar olduğunu vurgulayan Koçanlı, "Öğrencinin okul çatısı altında kendini kıymetli ve emniyette hissetmesi, eğitimcileriyle güven esasına dayalı bağlar kurması ve bir zorbalıkla karşılaştığında destek bulacağına inanması en büyük kalkandır. Okuldan soyutlanma ve destek mekanizmalarına erişememe algısı ise sorunları derinleştirir" dedi.

"Bu genç saldırgan mı?" yerine "Hangi desteğe ihtiyacı var?" diye sorulmalı

Gelecekte kimin şiddete başvuracağını peşinen haber veren tek bir davranış kalıbı bulunmadığına dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Murat Koçanlı; içine kapanık, yalnız ya da öfkeli her gencin "potansiyel bir suçlu" olarak yaftalanmaması gerektiğini söyledi.

Buna karşın somut tehditler, intikam söylemleri, zarar verme planları, saldırı hazırlığını ima eden paylaşımlar ve silaha ulaşma yönündeki olağandışı hareketliliklerin mutlaka ciddiye alınması gerektiğini ifade eden Koçanlı, eğitimcilere ve ebeveynlere şu çağrıda bulundu:

"Temel yaklaşımımız ‘Bu çocuk saldırganlaşabilir mi?’ kaygısından ziyade ‘Bu gencin tutumundaki ani değişimin kaynağı ne ve hangi desteğe ihtiyaç duyuyor?’ olmalıdır. Aile, okul, sağlık ve sosyal hizmet birimleri koordineli hareket etmeli; zorbalık vakit kaybetmeden saptanmalı, ruh sağlığı hizmetlerine erişim kolaylaştırılmalı ve ateşli silah bulunan evlerde bu araçlar gençlerin kesinlikle ulaşamayacağı şekilde güvenli muhafaza altına alınmalıdır."

Saldırıya şahit olan çocuklara nasıl yaklaşılmalı?

Silahlı çatışmaya doğrudan tanık olan öğrencilerde yoğun korku, uykusuzluk, kâbuslar, aşırı irkilme, öfke patlamaları ve okula gitmeyi reddetme gibi travmatik tepkilerin görülebileceğini hatırlatan Dr. Koçanlı; sosyal medyada dehşet anı videolarının defalarca izlenmesinin tehdit algısını körüklediğini belirtti.

Ebeveynlerin çocuklarıyla hadiseyi konuşmaktan kaçınmaması gerektiğini kaydeden Koçanlı, konuşurken abartıdan uzak, yaşa uygun ve doğrulanmış bilgilerin verilmesi, görsel maruziyetin engellenmesi ve günlük hayatın rutinlerinin bozulmadan sürdürülmesi gerektiğini bildirdi. Şikâyetlerin uzaması durumunda ise vakit kaybetmeden profesyonel ruh sağlığı desteği alınmasını önerdi.

Koçanlı, değerlendirmesini şu sözlerle noktaladı:

"Ergen şiddeti; gencin psikolojik dünyasından aile yapısına, akran çevresinden okul ortamına, sanal dünyadan silaha ulaşım kolaylığına kadar pek çok etkenin kesişim noktasında durmaktadır. Esas sorumluluğumuz, vahim bir olay gerçekleştikten sonra faili aramak değil; öfke, dışlanma ve çaresizlik duyguları şiddet eylemine dönüşmeden önce o çocuğa zamanında el uzatabilmektir."

Bu üzücü olay, mahalle sakinleri tarafından endişeyle karşılandı ve derhal polise haber verildi. Polis ekipleri, şüpheli kadını gözaltına aldı.

Olayı gözlemleyen ve görgü tanığı olan Muhammet Emin Kılıç isimli bir vatandaş, "Sanırım kadın haplanmıştı ve saldırılarda bulundu. Özellikle kapalı giyinen kadınlara karşı öfke dolu bir tavır sergiledi. Aileleri olan kişilere zarar verme niyetindeydi. Bu korkunç olay yüzünden bir çocuk bile ağladı ve hemen polisi aradık" şeklinde ifade verdi.

Okulların yeniden açılmasıyla birlikte eğitim çağındaki Suriyeli çocuklar da Türkiye'deki eğitim sistemine entegre olmaya başladılar. Ancak, bu süreçte Suriyeli bir velinin İstiklal Marşımıza yönelik eleştirel bir paylaşımı sosyal medyada büyük yankı uyandırdı.

Sosyal medya platformlarında yapılan bu paylaşımda, "Bugünün en utanç verici duygusu, çocuklarımızın bizim milli marşımızı zorla söylemeye çalıştırılmasıdır" ifadeleri kullanıldı. Bu eleştiriye karşı gelenler ise okullarda her pazartesi ilk ders öncesi ve her cuma son ders sonrasında okutulan İstiklal Marşı'nın Türk halkının bağımsızlık ve milli birlik duygusunu ifade eden önemli bir sembol olduğunu savundular.

Sosyal medyada tartışma yaratan bu paylaşım, ülkedeki farklı görüşleri bir araya getirerek milli kimlik ve entegrasyon konularında derin düşünce ve tartışmaları yeniden gündeme getirdi.