Sık tekrarlıyorsa dikkat

Uzm. Dr. Mesut Arslan, alerji belirtilerini şöyle sıraladı:

"Sık tekrarlayan burun akıntısı, burun tıkanıklığı ve aksırık nöbetleri ile kendini gösterir. Aksırıklar arka arkaya 10-20 atak halinde, burun akıntısı ise su gibi olup çok bol miktarda ve devamlıdır. Akıntı olmadığı durumlarda çocuk burun tıkanıklığından şikâyet edebilir. Burun tıkanıklığı burun içini kaplayan mukozanın şişmesinden olur. Alerjik nezle, göz sulanması ve kaşıntısı gibi göz alerjileri ile birlikte de görülebilir. Bazen damakta ve genizde akıntı veya kaşıntı hissedilebilir."

Soğuk algınlığı ile karıştırılabiliyor

"Alerjik nezle genellikle soğuk algınlığıyla karıştırılabilen bir hastalıktır" diyen Uzm. Dr. Mesut Arslan, "Eğer nezle, ilkbahar ve yaz aylarında başlayıp, üç haftadan uzun sürüyorsa ve iyileşme eğilimi göstermiyorsa, alerjik nezle şüphesi kuvvetli hale gelir. Böyle durumlarda mutlaka doktora danışılması gerekir. Bahar alerjisi çocuklukta 2 yaşından önce nadir görülür. Özellikle okul çağında sık görülür. Alerjik nezlesi olan çocuklarda astım da görülmesi sık karşılaşılan bir durumdur. Bu nedenle aileler çocukta öksürük ve hırıltı belirtilerine karşı dikkatli olmalıdır. Çocukluk yaşlarında ilk belirtilerini veren hastalık yetişkin döneminde de devam edebilir" şeklinde konuştu.

Test yaptırarak alerji tespit edilebilir

Çocukta alerjik nezleden şüphelenildiği durumlarda, alerjiye neden olan maddeyi tespit etmek için cilt veya kan testleri yapılabileceğine değinen Uzm. Dr. Mesut Arslan, "Testlerin sonucunda, çocuğun belli bir alerjene karşı duyarlı olduğu tespit edildiği takdirde, buna karşı tedbirler alınabilir ya da bu alerjiye yönelik tedaviye başlanabilir. Alerjik nezle tedavisinin ilk adımı alerjiye sebep olan alerjenlerden kaçınmaktır. Eğer çocuktaki alerjik nezle polenlere karşı gelişiyorsa, tozlaşmanın sıkça görüldüğü aylarda, çocuğu yeşil alanlardan mümkün olduğunca uzak tutmak gerekebilir ya da temas kaçınılmazsa tedavi altında tutulması sağlanmalıdır" dedi.

İlaç veya aşı tedavisi uygulanabiliyor

Çevresel korunma yöntemlerinin yetersiz kaldığı durumlarda, ilaç tedavisinin etkili bir yöntem olacağına değinen Uzm. Dr. Mesut Arslan, "Bu ilaçlar sadece belirtilerin görüldüğü günlerde kullanıldıklarında bile, çocuğun şikâyetlerini gidermeye yardımcı olabilir. İlaç tedavisi de yetersiz kaldığında çocuklarda aşı tedavisi, "immünoterapi" uygulanmaktadır. Çocuğun duyarlı olduğu alerjenlerin artan dozlarda çocuğa verilmesiyle bağışıklık sistemini düzenlemeyi amaçlayan aşı tedavisi, bir süre sonra vücudun bu alerjenleri doğal karşılayabilmesini sağlamaktadır" ifadelerini kullandı.

Edinilen bilgiye göre İnegöl'e bağlı kırsal Çitli Mahallesinde seyir halinde olan İbrahim E.(20) yönetimindeki 16 MC 1115 plakalı motosiklet iddiaya göre aniden önüne çıkan köpeğe çarpmamak için direksiyonu kırdı. Devrilen motosiklette sürücü yaralandı. Haber verilmesi üzerine olay yerine gelen sağlık ekiplerinin ilk müdahalesinin ardından yaralı ambulansla İnegöl Devlet Hastanesi Acil Servisine kaldırılarak tedavi altına alındı.
Kazayla alakalı soruşturma başlatıldı.

"En önemli risk faktörü yetersiz su tüketimi"

Böbrek taşı oluşumunda birçok risk faktörünün etkili olduğunu dile getiren Op. Dr. Atabey, "Yetersiz su tüketimi, fazla tuz kullanımı, aşırı hayvansal protein tüketimi, obezite, diyabet, metabolik sendrom, ailede taş öyküsü ve daha önce taş düşürmüş olmak riski artırabilir" diye konuştu.

Op. Dr. Atabey ayrıca sık terleme, koyu renkli idrar, oksalattan zengin beslenme, gut hastalığı, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları ve bazı bağırsak hastalıklarının da taş oluşumuna zemin hazırlayabileceğini ifade etti.

"En tipik belirti ani başlayan şiddetli ağrı"

Böbrek taşlarının bazen uzun süre belirti vermeden böbrek içinde kalabildiğini belirten Op. Dr. Atabey, "En tipik belirti, taşın böbrekten idrar kanalına hareket etmesiyle başlayan ani ve şiddetli yan ağrısıdır. Bu ağrıya bulantı, kusma, idrarda kanama, sık idrara çıkma hissi ve idrar yaparken yanma eşlik edebilir" dedi.

Ağrının genellikle belin yan tarafında başladığını söyleyen Op. Dr. Atabey, "Taş aşağı indikçe ağrı alt karın, kasık, testis veya vajinal bölgeye yayılabilir. Hastalar çoğu zaman yerinde duramayacak kadar şiddetli ağrı hisseder" ifadelerini kullandı.

"Küçük taşlar kendiliğinden düşebilir"

Her böbrek taşında ameliyat gerekmediğini söyleyen Op. Dr. Atabey, "Özellikle küçük ve tıkanıklık oluşturmayan taşlar bol sıvı tüketimi, ağrı kontrolü ve bazı ilaç tedavileri ile kendiliğinden düşebilir" diye konuştu.

Dr. Atabey, ancak ateş, enfeksiyon, şiddetli ağrı, böbrekte tıkanıklık, böbrek fonksiyonlarında bozulma veya taşın büyük olması gibi durumlarda müdahalenin gerekli olabileceğini söyledi.

"Tedavi taşın yerine ve boyutuna göre değişiyor"

Böbrek taşı tedavisinde uygulanacak yöntemin taşın boyutu, bulunduğu yer, sertliği ve hastanın genel durumuna göre belirlendiğini anlatan Op. Dr. Atabey, "Küçük taşlarda takip ve medikal tedavi uygulanabilirken, bazı taşlarda dışarıdan ses dalgaları ile taş kırma yöntemi kullanılabiliyor. Endoskopik lazer tedavileri ve büyük böbrek taşlarında perkütan cerrahi yöntemleri de uygulanabiliyor" dedi.

Op. Dr. Atabey, özellikle 2 santimetreden büyük böbrek taşlarında perkütan nefrolitotomi (PCNL) yönteminin etkili tedavi seçeneklerinden biri olduğunu belirtti.

"Taşın yeri tedavi seçimini etkiliyor"

"Taş tedavisinde tek doğru yöntem yoktur" diyen Op. Dr. Atabey, "Taşın boyutu, yeri ve böbreğin anatomik yapısı tedavi seçimini belirler. Küçük taşlar takip edilebilirken, daha büyük taşlarda endoskopik veya cerrahi yöntemler gerekebilir" dedi.

"Tekrar etme riski yüksek"

Böbrek taşının tekrar etme eğiliminin yüksek bir hastalık olduğunu vurgulayan Op. Dr. Atabey, "Taş çıkarılmış olsa bile altta yatan metabolik nedenler devam ettiği sürece yeni taş oluşabilir. Bu nedenle sadece taşı tedavi etmek yeterli değildir. Yetersiz sıvı tüketimi, yüksek tuz alımı, fazla hayvansal protein tüketimi ve bazı metabolik hastalıklar taş oluşumunu tekrarlayabilir" dedi.

"Kalsiyumu tamamen kesmek doğru değil"

Hastaların en sık yaptığı yanlışlardan birinin kalsiyumu tamamen kesmek olduğunu söyleyen Op. Dr. Atabey, "Birçok hasta kalsiyum taşı varsa süt ve yoğurdu bırakması gerektiğini düşünüyor. Oysa gereksiz kalsiyum kısıtlaması bazı hastalarda taş riskini artırabilir. Asıl önemli olan tuz tüketiminin azaltılması ve yeterli sıvı alınmasıdır" diye konuştu.

"İdrar renginin açık olması gerekiyor"

Günlük yaşamda alınabilecek önlemlere değinen Op. Dr. Atabey, "En önemli korunma yöntemi yeterli su tüketimidir. Gün boyunca idrar renginin açık kalacak düzeyde sıvı alınmalıdır. Fazla tuz tüketiminden kaçınılması, aşırı hayvansal protein tüketilmemesi, dengeli beslenilmesi ve taş düşüren hastalarda taş analizinin yapılması önemlidir" dedi.

Böbrek taşının yalnızca ağrı yapan bir hastalık olmadığını vurgulayan Op. Dr. Atabey, "Asıl başarı taşı kırmak ya da çıkarmak değil, yeni taş oluşumunu önlemektir" ifadelerini kullandı.

Bazı yaz günlerinde sadece güneş kremlerinin de yeterli olmayacağına dikkat çeken Dikdur, "Bazı yaz günlerinde güneş kreminin bile yeterli olmadığı günler olabiliyor. Özellikle deniz kıyısında UV koruma faktörlü deniz kıyafetlerinin giyilmesini öneriyoruz. Bunlarda yeni doğandan itibaren birçok seçenek mevcut. Bu önlemlerin yanı sıra UV korumalı şapka kullanımı da oldukça fazla önem arz ediyor" diye konuştu.

İnegöl'de mobilya sektöründe uzun yıllar hizmet veren, Musa ve Mustafa Şeşka'nın babaları İsmet Şeşka bugün evinde rahatsızlandı. Özel araçla İnegöl Devlet Hastanesi Acil Servisine kaldırılan Şeşka, burada yapılan tüm müdahalelere rağmen kurtarılamayarak hayatını kaybetti.
Merhum Şeşka'nın cenazesi 31 Mayıs Pazar günü (yarın) öğlen namazına müteakip Sani Konukoğlu Camiinde kılınacak cenaze namazının ardından Kavaklaraltı Mezarlığına defnedilecek.
Yıldırım Gazetesi olarak merhuma Allah'tan rahmet yakınlarına başsağlığı dileriz.

SİNDİRİMİ YAVAŞLATIRKEN HAYATİ İLAÇLARI MİDEDE HAPSEDİYOR

Kilo verme iğneleri, vücuttaki sindirim sürecini yavaşlatarak besinlerin midede daha uzun süre kalmasını ve böylece tokluk hissinin uzamasını sağlıyor. Ancak bilim insanları, bu mekanizmanın midedeki sadece yiyecekleri değil, ağız yoluyla alınan tıbbi tabletleri de hapsettiğini saptadı. Bağırsaklara zamanında ulaşamayan ilaçlar kan dolaşımına karışamıyor. Westongrove Partnership uzmanları, bu gecikmenin ilaçların etkisini geciktirmekle kalmadığını, bazı durumlarda alınması gereken tam dozun vücut tarafından hiçbir şekilde emilememesine yol açtığını vurguluyor.

DOĞUM KONTROL HAPLARI ETKİSİZ KALDI: İSTENMEYEN HAMİLELİK RAPORLARI

İlaçların emilim sürecindeki bu aksama, özellikle belirli saatlerde ve hızla etki etmesi gereken tedavilerde büyük bir krize yol açtı. İngiliz basınından The Guardian'ın aktardığı verilere göre, Birleşik Krallık sağlık otoritelerine, zayıflama iğnesi kullanırken doğum kontrol hapı işlevini yitirdiği için hamile kalan kişilerden en az 40 resmi rapor ulaştı. Günün spesifik saatlerinde emilmesi gereken koruyucu haplar, GLP-1 ilaçlarının yarattığı mide yavaşlaması nedeniyle koruyuculuk özelliğini kaybediyor.

MENOPOZ VE PARKİNSON TEDAVİLERİNİ DE TEHDİT EDİYOR

Tehlike sadece doğum kontrol yöntemleriyle de sınırlı değil. Menopoz dönemindeki kadınların östrojen dengesini korumak için başvurduğu Hormon Replasman Tedavisi (HRT) tabletleri de risk altında. Geciken emilim, vücuttaki hormon seviyelerinde ani dalgalanmalara yol açarak sıcak basması, uyku bozukluğu ve ani duygu durumu değişimlerini tetikliyor.Öte yandan, Mass General IRI tarafından incelenen Parkinson hastalarında, zayıflama iğnelerinin oral 'levodopa' ilaçlarının emilimini yavaşlatarak tedavinin etkinliğini ciddi oranda azalttığı belirlendi. Nöroloji dünyasının saygın yayınlarından Movement Disorders, küresel ölçekte kullanımı hızla artan bu zayıflama ilaçlarının, kronik hastalıklara yönelik tedaviler üzerindeki etkilerinin acilen ve daha derinlemesine incelenmesi gerektiği çağrısında bulundu.

"Taramalardan çekinmemek gerekir"

Kanserin tek bir hastalık olmadığını ve her bireyde farklı seyredebildiğini vurgulayan Uçar, "Kanser, önlenebilir bir hastalıktır. Ayrıca günümüzde tedavi edilebilir bir hastalık haline gelmiştir. Hastalığa yakalandığımızda korkmamalıyız. Tarama yöntemleri erken teşhiste büyük rol oynamaktadır. Sağlık Bakanlığı tarafından kanser taramaları aile sağlığı merkezleri ve toplum sağlığı merkezlerinde ücretsiz olarak yapılmaktadır. Bu taramalardan çekinmemek gerekir. Kanserden değil, geç kalmaktan korkmalıyız" şeklinde konuştu.

KANAM bünyesinde yürütülen çalışmalara da değinen Uçar, merkezin kanser alanında faaliyet gösteren farklı bilim dallarını bir araya getirerek ortak çalışmalar yürüttüğünü ifade etti. Uçar, "Toplumu bilinçlendirme faaliyetleri kapsamında uluslararası kongreler düzenledik, çok sayıda klinik çalışma ve proje gerçekleştirdik. Yeni ilaç geliştirme çalışmaları yürütüyor, sosyal medya üzerinden bilgilendirici söyleşilerle farkındalık oluşturuyoruz" dedi.

Ayvalık'ın turizm alanında cazibe merkezi durumundaki Sarımsaklı'da faaliyet gösteren 5 yıldızlı bir otelin Ön Büro Müdürü Funda Çörek, Kurban Bayramı nedeniyle tesislerinde tamamı Türk turistlerin tatil yaptığını söyledi.

Bayram süresince yüzde 90 oranında doluluk kapasitesine ulaştıklarını anlatan Çörek, 'Aslında böyle bir yoğunluğu, bu yıl Kurban Bayramı'nın Mayıs ayına denk gelmesi ve Mayıs ayının Ayvalık'ta güney kentlerimize göre biraz serin geçmesi nedeniyle beklemiyorduk. Bayramdan çok umudumuz yoktu. Şu anda yabancı konuğumuz yok. Zaten burası da; ailelere hitap eden bir tesisi olduğu için müşteri portföyümüz bu yönde gelişti' dedi.

Son yıllarda Türkiye'den Yunanistan'ın Ege Denizi'ndeki adalarına yönelik çok ciddi bir ilginin olduğuna ilişkin bir soruyu yanıtlayan Çörek, 'Bu durum belki biraz Avrupa ülkelerine duyulan Avrupa hayranlığından kaynaklanabilir. Bunun dışında genel olarak maliyetlere baktığınız zaman Schengen Vizesi ücretleri, vize randevu süreçleri, gidiş-geliş ve ulaşım ücretlerini de hesaba katarsak, aslında ortaya çıkan rakam Türkiye'deki tatil imkanlarıyla hemen hemen aynı rakamlara denk geliyor. Tabi bu duruma destek veren Aliağa, Dikili, Ayvalık ve Edremit Körfez'in de pek çok firma var. Adeta şehir içi dolmuş gibi sefer kaldırmaya başladılar. Tabi hal böyle olunca da, bu durumun Türk tatilcilerin de Yunan adalarına yönelik taleplerini arttırdığına inanıyorum' diye konuştu.

Erdös tarafından ortaya konan soru temelde basit bir mantığa dayanıyor: Bir kağıt üzerine belirli sayıda nokta koyulduğunda, kaç nokta çifti birbiriyle tamamen aynı mesafede bulunabilir?

Erdös, bu çiftlerin sayısının, noktaların kendi sayısından sadece biraz daha hızlı artacağını ileri sürmüştü. OpenAI'ın modeli ise farklı matematik dallarından yararlanarak, Erdös'ün varsayımındaki sınırı aşan tamamen yeni bir dizilim ailesi keşfetti ve bu teoriyi çürüttü.

Kare ızgara ezberi bozuldu

OpenAI, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, şu ifadelere yer verdi:

"Neredeyse 80 yıldır matematikçiler en iyi olası çözümlerin kabaca kare ızgaralara benzediğine inanıyordu. Bir OpenAI modeli, bu inancı çürüterek çok daha iyi performans gösteren tamamen yeni bir dizilim ailesi keşfetti."

Bu gelişme matematik dünyasında büyük heyecan yaratsa da, genel problem henüz tamamen çözülmüş sayılmıyor. Yapay zeka, nokta çiftlerinin ne kadar hızlı arttığına dair kesin ve yeni bir yanıt bulmak yerine, sadece Erdős'ün önerdiği üst sınırın çok düşük kaldığını kanıtlamış oldu.

Matematikçilerden doğrulama geldi

ABD borsasında halka arz edilmeye hazırlanan OpenAI, bu hesaplamaların matematik için özel olarak eğitilmiş bir sistem tarafından değil, problemleri küçük adımlara bölerek çözen genel amaçlı bir mantık yürütme modeli tarafından yapıldığını belirtti.

Şirket daha önce de Erdős problemlerini çözme girişiminde bulunmuş ancak geçen yıl elde ettiğini iddia ettiği başarının, modelin zaten literatürde var olan bilgileri kopyalamasından ibaret olduğu ortaya çıkmıştı. Bu kez ise OpenAI'ın çalışması, geçmişteki iddiaları eleştiren ve Erdős problemleri web sitesini yöneten matematikçi Thomas Bloom da dahil olmak üzere uzmanlarca doğrulandı.

OpenAI’ın blog yazısına eşlik eden makalenin ortak yazarlarından olan Bloom, yapay zeka sisteminin bu sonuçlara "bir insanın keşfetmeye değmeyeceğini düşünerek vazgeçebileceği yolları inatla takip ederek" ulaştığını yazdı. Ancak Bloom, süreçte insan faktörünün önemini şu sözlerle vurguladı:

"Yapay zeka tarafından üretilen orijinal kanıt tamamen geçerli olsa da, OpenAI'daki araştırmacılar ve makaleye katkıda bulunan diğer birçok matematikçi tarafından önemli ölçüde geliştirildi. İnsan, bu kanıtın tartışılması, sindirilmesi, iyileştirilmesi ve sonuçlarının araştırılmasında hala hayati bir rol oynamaktadır."

Makaleye katkı sunan bir diğer matematikçi Tim Gowers ise bu sonucu "yapay zeka matematiğinde bir dönüm noktası" olarak nitelendirdi.

Surrey Üniversitesi İnsan Merkezli Yapay Zeka Enstitüsü'nden Andrew Rogoyski de bu duyurunun, yapay zekanın insanlara problemlere bakmak için yeni yollar sunduğunu gösterdiğini belirterek, "Yapay zekanın yaratıcı düşünce dünyasını etkilediği ve gelecekteki bilimsel araştırmaların temel bir aracı haline geleceği giderek daha netleşiyor" dedi.

Bilim insanları, bu büyük metalik asteroitin; Dünya, Mars, Merkür ve Venüs gibi gezegenlerin en iç katmanlarına benzer şekilde, erken dönem bir gezegen yapı taşının çıplak kalmış çekirdeği olabileceğini tahmin ediyor.

Kütleçekim sapanı ile hız artışı sağlandı

Uzay aracının 3,6 milyar kilometrelik yolculuğunda yakıt tasarrufu sağlamak, güneş-elektrikli itki sistemini desteklemek ve rotasını ayarlamak amacıyla uçuş planına Mars yakın geçişi dahil edildi.

Psyche, 15 Mayıs'ta kızıl gezegenin etrafından dönerken, Mars'ın kütleçekim kuvveti doğal bir sapan görevi görerek uzay aracının hızını saatte bin mil (yaklaşık 1600 km) artırdı ve yörünge düzlemini Güneş'e göre yaklaşık 1 derece değiştirdi.

NASA'nın Kaliforniya'daki Jet İtki Laboratuvarı'ndan navigasyon sorumlusu Don Han, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Mars'ın uzay aracına sağladığı ivmeyi onayladık. Şu anda 2029 yazında asteroit Psyche'ye ulaşacak şekilde rotamızda ilerliyoruz" dedi.

Test sürüşü ve nadir fotoğraflar

Yakın geçiş sırasında Mars yüzeyine 4 bin 609 kilometre kadar yaklaşan Psyche, tüm bilimsel araçlarını ve kameralarını çalıştırarak hedef asteroide ulaştığında yapacağı operasyonların bir provasını gerçekleştirdi. Uzay aracının yüksek bir açıdan yaklaşması, Mars'ın güneş tarafından aydınlatılan ince bir hilal şeklindeki nadir görüntülerinin yakalanmasını sağladı.

Arizona Eyalet Üniversitesi'nden görüntüleme ekibi lideri Jim Bell, yaklaşma sırasındaki ince hilal görünümünün ve geçiş sonrasındaki "neredeyse dolunay" manzarasının, kameraların kalibrasyonu ve görsel arşiv için eşsiz fırsatlar sunduğunu belirtti.

Kameralar; Mars'ın güney kutbundaki buz örtüsünü, yüzeydeki devasa Huygens Krateri'ni, gece ve gündüz bölgelerini ve kraterler arasında rüzgarla savrulan toz hatlarını içeren binlerce fotoğraf kaydetti.

Ağustos 2029'da asteroide ulaşacak olan Psyche, gök cismini tamamen haritalandırmak için farklı irtifalarda yörüngeye girecek.

Eğer elde edilen veriler bu asteroitin antik bir gezegen çekirdeği olduğunu doğrularsa, Dünya ve Mars gibi gezegenlerin merkezindeki gizemlerin aydınlatılması için benzersiz bir laboratuvar elde edilmiş olacak.

Kurban Bayramı'nın son gününde, tatilini İstanbul dışında geçirenler ve tatil için megakente gelen yerli ve yabancı turistler, İstanbul Havalimanı'nda yoğunluk oluşturdu. Uçuş seferlerinde herhangi bir aksaklık yaşanmadığı bilgisine ulaşılırken, 31 Mayıs Pazar günü planlanan bin 748 sefer ile İstanbul Havalimanı'nın 289 bin yolcuya ev sahipliği yapması bekleniyor. Edinilen bilgiye göre, bayram tatili boyunca, uçuş sayısı ve beklenen yolcu sayısı bakımından, İGA'da yeni bir rekor olması ön görülüyor.

İstanbul'a dönüş yapan vatandaşlar konuştu

Bayram tatilini ailecek memleketi Mersin'de geçirdiklerini belirten Hikmet Göçer, 'Biz Mersin'den geldik. Mersin'de büyükannemizin yanına gittik. Güzel geçti. Kızım, babaannesiyle, halalarıyla zaman geçirdi. Memleketimizi özlemişiz, orada biraz zaman geçirdik. Gezmediğimiz yerleri gezdik. Uzun zamandır özlemiştik' şeklinde konuştu.

Bayramı memleketi Van'da geçirdiğini söyleyen Dilan Akın ise, 'Bayramda memleketim Van'daydım. Bayram için gitmiştim, şu an buradayım. Birkaç gün burada kaldıktan sonra okuduğum şehre döneceğim' dedi.

Yoğunluğun yaşandığı güzergâhlarda görev yapan İnegöl Emniyet Müdürlüğü Trafik Büro Amirliği ekipleri, trafik akışının güvenli ve düzenli şekilde sürdürülmesi amacıyla denetimlerini artırdı. Ekipler, kavşak ve yoğunluk noktalarında sürücülere yardımcı olurken, olası kazaların önüne geçebilmek için çeşitli uyarılarda bulundu.
Yetkililer, sürücülerden hız limitlerine uymalarını, takip mesafesini korumalarını ve yorgun şekilde direksiyon başına geçmemelerini istedi. Trafik ekipleri ayrıca emniyet kemeri kullanımının önemine dikkat çekerek, uzun yolculuk yapan vatandaşların belirli aralıklarla mola vermeleri gerektiğini hatırlattı.

Bayram tatilinin sona ermesiyle birlikte Bursa-Ankara kara yolundaki yoğunluğun gece saatlerine kadar devam etmesinin beklendiği öğrenildi. Trafik ekipleri, sürücülerin güvenli bir şekilde seyahatlerini tamamlayabilmeleri için bölgede görevlerini sürdürüyor.

Siri için ayrı bir uygulama sunulacak ve burada arayüz iOS arayüzü gibi şeffaf yapıda olacak. Aktarılana göre Siri ile yalnızca sesli değil yapay zeka sohbet botları gibi yazılı olarak da iletişime girilebilecek.

Yeni Siri, Google Gemini'nin yapay zeka modeliyle desteklenecek.

Arayarak aratma özelliğinin ekleneceği Siri, ekranın ortasında yapılacak kaydırma hareketi ile Dinamik Ada arayüzü de açılabilecek. Bu bölümde de kullanıcılar hızlıca aramalar yapabilecek.

Siri'de Gemini değil, ChatGPT ve Claude gibi diğer yapay zeka servisleri de kullanılabilecek.

Bunların yanı sıra Siri, kamera uygulamasına da entegre olacak.

Bu nedenle savaş teknolojisini sadece “silah” olarak düşünmek eksik kalır. Savaş teknolojisi, bir tarafın başka bir tarafa karşı güç kazanmasını sağlayan her türlü araçtır. Bazen bu araç bir füzedir. Bazen bir uydu sistemidir. Bazen bir şifre kırma yazılımıdır. Bazen de cephedeki askere doğru bilgiyi en hızlı şekilde ulaştıran iletişim ağıdır.

Kısacası savaş teknolojisi, çatışma ortamında üstünlük kurmaya yarayan teknolojidir. Amacı saldırmak olabilir, savunmak olabilir, caydırmak olabilir, izlemek olabilir, yönlendirmek olabilir. Ama merkezinde hep aynı fikir vardır: güç.

Peki bunun karşısına “barış teknolojisi” diye bir kavram koyabilir miyiz?

Bence koyabiliriz. Hatta koymalıyız.

Çünkü barış sadece savaşın yokluğu değildir. Barış, insanların birbirine daha az korkuyla, daha az öfkeyle, daha az şüpheyle bakabildiği bir yaşam düzenidir. Barış; güven, adalet, iletişim, saygı ve ortak gelecek duygusu ister. Bunlar kendiliğinden oluşmaz. Nasıl savaş için yıllardır teknoloji geliştiriyorsak, barış için de teknoloji geliştirebiliriz.

Peki barış teknolojisini nasıl tanımlayabiliriz? Aklıma gelen tanımlardan biri şöyle:

“Barış teknolojisi; insanlar, toplumlar veya ülkeler arasındaki güveni, anlayışı, işbirliğini, adaleti ve huzurlu birlikte yaşamı artıran teknolojidir.”

Savaş teknolojisi çoğu zaman şu soruyu sorar: “Karşımdakinden nasıl daha güçlü olurum?”

Barış teknolojisi ise başka bir soru sorar: “Karşımdaki insanın düşmanım olmasını nasıl engellerim?” veya “Karşımdaki insanı nasıl dost olarak kazanırım?”.

Bu iki yaklaşım arasındaki fark, insanlık tarihindeki en önemli farklarından biridir.

Bu yazıda aklıma gelen bazı barış teknolojilerini sizlerle paylaşmak isterim.

GERÇEK ZAMANLI ÇEVİRİ VE KÜLTÜRLERARASI İLETİŞİM

Dil, insanlığın en eski sınırlarından biridir. İnsanlar çoğu zaman kötü niyetli oldukları için değil, birbirini yanlış anladıkları için kavga eder. Bir kelime, bir tonlama, bir şaka, bir sessizlik bile bambaşka algılanabilir - hele ki farklı kültürlerde.

Bugün gerçek zamanlı çeviri sistemleri hızla gelişiyor. Henüz 2026’dayız ve şimdiden siz kendi dilinizde konuşurken karşı taraf sizin söylediklerinizi kendi dilinde duyabiliyor. Google, Meta, Microsoft gibi şirketlerin bu alanda sunmaya başladıkları teknolojiler gittikçe daha iyi hale geliyor.

X platformunda artık başka dillerde yazılmış mesajlar sizin dilinize otomatik çevriliyor, böylece bir konu hakkında bir Japon’un ya da bir Kolombiyalı’nın ne düşündüğünü öğrenme şansınız oluyor.

(Bu sayede X platformunda İspanyollar ve Türkler arasında ne kadar hoş mesajlaşmalar olduğu belki sizin de dikkatinizi çekmiştir)

Bu inanılmaz bir teknoloji, ve 2030’larda bir yerde artık dünya çapında hiçbir dil sorunu yaşamayacağız gibi görünüyor.

Bu şu demek: Toplumlar arası iletişimdeki en büyük bariyeri aşıyoruz. Yeni arkadaşlar edinebiliyoruz, yeni işbirlikleri başlatabiliyoruz - hem de yıllarımızı verip yeni bir dil öğrenmeye gerek kalmadan.

Gerçek zamanlı iletişim teknolojileri hem farklı insanlar arası yanlış anlamaları azaltması, hem farklı toplumlar arasındaki iletişimi artırması açısından barışa katkıda bulunmaya oldukça güçlü bir aday.

ADİL KAYNAK PAYLAŞIMI TEKNOLOJİLERİ

Pek çok çatışmanın temelinde büyük idealler değil, basit ihtiyaçlar vardır: su, gıda, enerji, barınma, sağlık, iş, eğitim.

Bir şehirde konut krizi büyüyorsa, bir ülkede gençler sürekli dışlanmış hissediyorsa, o toplumda huzur kırılgan hale gelir. Bu yüzden kaynakların daha adil, daha şeffaf ve daha verimli yönetilmesini sağlayan teknolojiler doğrudan barış teknolojisidir.

Tarımsal verim tahmini, gıda israfını azaltan sistemler, şeffaf sosyal yardım platformları, yolsuzluğu azaltan dijital kayıt sistemleri bu başlık altında düşünülebilir.

(Örneğin bireysel olarak verdiğimiz her kuruş verginin nereye harcandığını takip edebilmemiz çok iyi olurdu. Yapay zekâların, robotların çağında hâlâ ödediğimiz vergilerin nasıl harcandığını bilemememiz bence büyük bir eksik.)

Bu alanda da güzel bir çok çalışma var. OpenSpending, Open Contracting Partnership, Decidim gibi kurumlar ve teknolojiler birçok ülkede faaliyet göstererek kamu kurumlarının daha şeffaf ve adil davranmasını sağlamayı hedefliyorlar. Türkiye’de İBB Askıda Fatura projesi gibi projeler toplum arasında yardımlaşmaya olanak sağlıyor.

Bu tarz teknolojiler çok gösterişli görünmeyebilir. Bir savaş uçağı kadar etkileyici değildirler. Ama uzun vadede bir toplumun iç huzuruna çok daha fazla katkı sağlayabilirler.

ÇOCUKLARI ÜLKELER ARASINDA BULUŞTURAN YARATICI PLATFORMLAR

Belki de en güzel barış teknolojilerinden biri çocuklar için kurulabilir. Farklı ülkelerden çocukların ortak resim, hikâye, bilim, müzik, oyun ve kodlama projeleri yaptığı dijital platformlar düşünün.

Bir Türk çocuğu bir Yunan çocukla denizleri koruma oyunu tasarlıyor. Bir Ukraynalı çocukla bir Rus çocuk birlikte uzay hikâyesi yazıyor. Bir Japon çocukla bir Mısırlı çocuk aynı çevre problemi için çizim yapıyor.

Bu çocuklar büyüdüğünde birbirini sadece haberlerdeki klişelerle tanımayacak.

Türkiye’nin burada çok özel bir avantajı da var: 23 Nisan. Dünyada çocuklara adanmış böyle güçlü bir bayram fikri kolay bulunmaz. 23 Nisan’dan ilham alan küresel bir çocuk barışı platformu, Türkiye’nin dünyaya sunabileceği çok anlamlı bir teknoloji vizyonu olabilir.

Çocuklar birbirini tanımadan büyürse, yetişkin olduklarında birbirinden korkmaları kolaylaşır. Tanıyarak büyürlerse, düşmanlık o kadar kolay kurulamaz.

Bu alanda da Class2Class, Penpal Schools gibi platformlar dünya çapında öğrencileri (ders veya dil amaçlı da olsa) iletişime sokarak çocukların tanışmasına imkan sağlıyor.

BARIŞ SİMÜLASYONLARI VE ‘BARIŞ OYUNLARI’

Ordular yıllardır savaş oyunu oynar. Haritalar üzerinde saldırı, savunma, geri çekilme, ikmal, hava desteği, deniz kontrolü çalışılır. Peki neden aynı ciddiyetle barış oyunları tasarlamıyoruz?

Bir barış simülasyonu, iki ülke arasındaki su krizini modelleyebilir. Bir şehirde göç baskısı artarsa ne olur, gösterebilir. Yanlış bilgi yayıldığında toplum nasıl kutuplaşır, anlatabilir. Gıda fiyatları yükselirse hangi mahalleler daha hızlı gerilir, hesaplayabilir.

Bu oyunlar politikacılar, belediyeler, gazeteciler, öğrenciler ve diplomatlar tarafından kullanılabilir. Amaç “Nasıl kazanırız?” değil, “Nasıl dağılmadan birlikte yaşarız?” sorusuna cevap aramak olur.

Bu fikir çok güçlüdür. Çünkü insanlar çoğu felaketi ancak yaşadıktan sonra anlar. Simülasyon ise felaket olmadan önce düşünme şansı verir. Bu alanda dünyada örnek yok gibi, ama bir “barış radarı” diyebileceğimiz Views-Forecasting gibi uygulamalar mevcut. Bu tarz uygulamalar birçok farklı veriyi analiz ederek olası çatışmalarla ilgili önceden uyarıda bulunmayı amaçlıyor.

ORTAK GERÇEKLİĞİ KORUYAN TEKNOLOJİLER

Geleceğin en tehlikeli savaş alanlarından biri muhtemelen “gerçeklik” olacak. Sahte videolar, sahte ses kayıtları, montaj görüntüler, uydurma belgeler ve yapay zekâ ile üretilmiş yalan haberler toplumları çabucak birbirine düşürebilir.

Bir liderin söylemediği bir sözü söylediği gösterilebilir. Bir askerin yapmadığı bir şeyi yaptığı iddia edilebilir. Bir topluluğu hedef gösteren sahte bir video insanları sokağa dökebilir.

Bu yüzden deepfake tespiti, içerik doğrulama, güvenilir dijital imza, kaynak takip sistemleri ve hızlı teyit platformları geleceğin en önemli barış teknolojileri arasında yer alacak.

Çünkü barış için önce ortak bir gerçeklik gerekir. Herkes kendi yalan evreninde yaşıyorsa, konuşmak da anlaşmak da mümkün olmaz. İyi haber şu ki bu konuda şimdiden önemli gelişmeler yaşanıyor. C2PA, Google SynthID ve TrueMedia. org gibi kurumlar ve teknolojiler, bu sorunlara çözüm bulmaya çalışıyor. Yine de tüm bunlar henüz emekleme aşamasında; ama oldukça ilginç ve önemli bir alan.

SAVAŞ TEKNOLOJİSİ PARADOKSU

Burada “Silahlar olmasa dünya hemen barış içinde yaşar” gibi naif bir iddiada bulunmuyoruz. İnsanlık hâlâ savaşıyor. Devletler caydırıcılık üzerine düşünmek zorunda kalıyor. Hele bizim coğrafyamızda bu kesinlikle bir mecburiyet.

Ayrıca ilginçtir, bazı askeri teknolojiler de sonradan sivil yaşamın temel altyapısına dönüşebiliyor.

GPS’in, internetin, uydu teknolojilerinin askeri geçmişi var. Bugün ise navigasyondan afet yönetimine, tarımdan lojistiğe kadar hayatın birçok alanında kullanılıyorlar.

Yani bazen savaş için geliştirilen bir teknoloji, doğru yönetildiğinde barışın altyapısına dönüşebilir. Hatta böyle bir altyapıya dönüşmese bile, caydırıcılığı sayesinde barışa önemli katkıda bulunabilir.

Bu paradoksu başka bir yazıda ayrıca tartışmak gerekir. Bu yazıdaki odağımız başka: Savaş teknolojisini merkeze koymadan, doğrudan barışın teknolojisini düşünmek.

Barışın teknolojisi gösterişli olmak zorunda değil Savaş teknolojileri çoğu zaman göz alıcıdır. Geçit törenlerinde sergilenir, videoları izlenir, hızları, menzilleri, güçleri konuşulur. Barış teknolojileri ise daha sessizdir. Bir çocuğun başka ülkeden bir arkadaş edinmesinde, bir afet anında yardımın doğru yere ulaşmasında, bir yanlış haberin yayılmadan durdurulmasında, bir vatandaşın incinmeden hizmet alabilmesinde kendini gösterir.

Ama sessiz olmaları önemsiz oldukları anlamına gelmez.

Belki de insanlığın asıl ihtiyacı, barış teknolojilerini savaş teknolojileri kadar ciddiye almaktır. Çünkü muhtemelen geleceğin dünyasında sadece güçlü ülkeler değil, güven üretebilen ülkeler başarılı olacak. Sadece savunma sanayii gelişmiş toplumlar değil, insanlarını birbirine düşürmeden yaşatabilen toplumlar ayakta kalacak.

Savaş teknolojisi korkuyu yönetir.

Barış teknolojisi güveni inşa eder.

Ve güven, insanlığın en stratejik kaynağıdır.

Olay yeri inceleme ekiplerinin yaptığı çalışmalar sonucunda olay yerinde 2 adet ruhsatsız tabanca ele geçirildi. İstanbul Asayiş Şube Müdürlüğü Cinayet Büro Amirliği Ekipleri, kavgaya karışan şüphelilerin M.U.(28)’ya ait araçla olay yerinden kaçarak Çatalca’ya yönüne gittiklerini belirlendi. Ekiplerin yaptığı çalışmalar sonucunda yaralı şüphelilerin Çatalca Devlet Hastanesi’nde tedavi altında oldukları tespit edildi. Ekiplerin düzenlediği operasyon sonucunda olay yerinde bulunan ve şüphelilerle birlikte hareket ettikleri belirlenen 1’i çocuk 7 şüpheli şahıs gözaltına alındı. Yapılan araştırmalar sonucunda Emircan K. ile Doğuş Cebeci arasında kız meselesi sebebiyle husumet olduğu öğrenildi.

Gözaltına alınan 7 şüpheli emniyetteki işlemlerinin tamamlanmasının ardından adliyeye sevk edildi. Adliyeye sevk edilen şüphelilerden 6’sı tutuklanırken 1 kişi ise adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı.

Olayla ilgili soruşturma sürüyor.

9 günlük Kurban Bayramı tatilinin son gününde evde kalmak istemeyen İstanbulluların adresi Belgrad Ormanı oldu. Sabahın erken saatlerinden itibaren doğayla iç içe vakit geçirmek ve piknik yapmak isteyen binlerce vatandaş orman girişinde uzun araç kuyrukları oluşturdu. Piknik alanlarının tamamen dolduğu ormanda, vatandaşlar araçlarını park edecek yer bulmakta güçlük çekti. Yeşil alanlarda yer kapma yarışının yaşandığı bayramın son gününde, aileler mangal yakıp kahvaltı yaparken, çocuklar ise oyun alanlarında tatilin keyfini çıkardı.

Ormanda yaşanan sıra dışı kalabalık, şehirler arası yolculuk yapacak olanları da vurdu. Ankara'da öğrenci olduğunu ve yoğunluk nedeniyle mahsur kaldığını belirten Senanur Çatal, 'Bayramın son gününde ailemle vakit geçirmek için erken saatlerde geldik ama yer bulmakta çok zorlandık. Ankara'da öğrenciyim, normalde bugün saat 12.00'de biletine sahip olduğum otobüsle yola çıkacaktım. Ancak ormanın içindeki bu yoğun trafikten ve kalabalıktan dışarı çıkamadık. Bu yüzden biletimi ertelemek zorunda kaldım, resmen buradan çıkamadık' diyerek yaşanan yoğunluğu ifade etti.

Oğlunun doğum gününü kutlamak için ailesiyle ormana gelen bir vatandaş ise kalabalığı şaşkınlıkla karşıladığını belirterek, 'Bayramın son günü, şansımıza oğlumuzun da doğum günüydü. Hep beraber toplandık, ortam çok güzel ama aşırı bir kalabalık var. Sanki bütün İstanbul buraya yığılmış gibi, iğne atsan yere düşmeyecek bir ortam var ama yine de ailecek güzel geçiyor' dedi.

Sabah kahvaltısı için erken saatte yer kapmaya geldiklerini söyleyen Abdullah Arar, 'Sabah kahvaltısı yapmak için buraya geldik ama İstanbul neredeyse hep buraya toplanmış, biz de ailecek buradayız' şeklinde konuştu.

Kadıköy'den Belgrad Ormanı'na piknik yapmaya gelen Yunus Genceroğlu, 'Bayramın son gününü ailecek piknikle değerlendirmek istedik. Hava gayet güzel, ortam biraz kalabalık ama iyi vakit geçiriyoruz' derken, arkadaş grubuyla eğlenen Ebru Yılmaz ise, 'Kuzenlerimizle ve arkadaşlarımızla birlikte bayramın son gününü Belgrad Ormanı'nda değerlendirelim dedik. Kahvaltımızı yaptık, akşam da mangal yakacağız. Ormanın keyfini sürüyoruz' ifadelerini kullandı.

Edinilen bilgiye göre Mahmudiye Mahallesi Ertuğrulgazi Caddesi üzerinde seyir halinde olan sürücü Kadir N.(66) yönetimindeki motosiklet direksiyon hakimiyetinin kaybolması sonucu devrildi. Kaza sonucu yaralanan motosiklet sürücüsüne ilk müdahaleyi haber verilmesi üzerine olay yerine gelen sağlık ekipleri yaptı. Yaralı ambulansla İnegöl Devlet Hastanesi Acil Servisine kaldırılarak tedavi altına alındı.
Kazayla alakalı soruşturma başlatıldı.

ALMAN TURİST: BU NORMAL Mİ?

Marcel isimli Alman turist, bir top dondurma için 190 TL, külah için ise 60 TL olmak üzere toplam 250 TL ödediğini belirterek duruma “Bu normal mi?” sözleriyle tepki gösterdi. Görüntülerde, dondurma fiyatını yüksek bulan turistin tepkisi dikkat çekti.

Kullanıcıların bir kısmı fiyatları “aşırı yüksek” olarak değerlendirirken, bazıları ise turistik bölgelerde benzer fiyatların artık yaygınlaştığını savundu.

KÜLAHA AYRI ÜCRET ALIYORLAR

Akşam’da yer alan haberde; İstanbul’da yapılan incelemelerde dondurma fiyatlarında dikkat çeken farklılıklar ortaya çıktı. Bazı işletmelerde standart külahın ücretsiz verildiği görülürken, bazı yerlerde külah için 15 ila 20 TL arasında ek ücret talep edildiği belirlendi. Ancak bu ücretlerin her işletmede menüde açıkça yer almadığı dikkat çekti.Ayrıca çikolata ve farklı kaplamalarla hazırlanan “süslü külahlar” için ek ücretlerin daha da yükseldiği görüldü. İncelenen bazı işletmelerde süslü külah için 75 TL, çikolatalı külah için ise 80 TL’ye kadar ek ücret alındığı tespit edildi.

Bilecik ve ilçeleri etkisi altına alan sağanak yağış ve dolu hayatı olumsuz yönde etkiledi. Başta Bozüyük ilçesi olmak üzere birçok tarım arazisi ve yerleşim yeri sular altında kaldı. Bozüyük'te yağan sağana yağış sonrası bir alt geçit komple sular atında kalırken, hayat adeta felç oldu.

Bir köy adeta sular artında kaldı

Pazaryeri ilçesine bağlı Sarnıç Köyü'nde de benzer olaylar yaşandı. Köy adeta sağanak yağış sonrası sular altında kalırken, camiler ve evler sularla doldu. Bu esnada bir vatandaş yaşanan afeti cep telefonu kamerasıyla gözler önüne sererken, köyde hayat adeta durdu. Birçok ulaşım yolunda da heyelan meydana gelirken, birçok mevkide yola kaya parçaların düşmesi sonucu ulaşımlarda aksama oldu.

Bu üzücü olay, mahalle sakinleri tarafından endişeyle karşılandı ve derhal polise haber verildi. Polis ekipleri, şüpheli kadını gözaltına aldı.

Olayı gözlemleyen ve görgü tanığı olan Muhammet Emin Kılıç isimli bir vatandaş, "Sanırım kadın haplanmıştı ve saldırılarda bulundu. Özellikle kapalı giyinen kadınlara karşı öfke dolu bir tavır sergiledi. Aileleri olan kişilere zarar verme niyetindeydi. Bu korkunç olay yüzünden bir çocuk bile ağladı ve hemen polisi aradık" şeklinde ifade verdi.

Okulların yeniden açılmasıyla birlikte eğitim çağındaki Suriyeli çocuklar da Türkiye'deki eğitim sistemine entegre olmaya başladılar. Ancak, bu süreçte Suriyeli bir velinin İstiklal Marşımıza yönelik eleştirel bir paylaşımı sosyal medyada büyük yankı uyandırdı.

Sosyal medya platformlarında yapılan bu paylaşımda, "Bugünün en utanç verici duygusu, çocuklarımızın bizim milli marşımızı zorla söylemeye çalıştırılmasıdır" ifadeleri kullanıldı. Bu eleştiriye karşı gelenler ise okullarda her pazartesi ilk ders öncesi ve her cuma son ders sonrasında okutulan İstiklal Marşı'nın Türk halkının bağımsızlık ve milli birlik duygusunu ifade eden önemli bir sembol olduğunu savundular.

Sosyal medyada tartışma yaratan bu paylaşım, ülkedeki farklı görüşleri bir araya getirerek milli kimlik ve entegrasyon konularında derin düşünce ve tartışmaları yeniden gündeme getirdi.