Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın kamuoyuna duyurduğu vatandaşlık maaşı uygulamasına ilişkin gelir kriterleri, olası ödeme tutarları ve başvuru yöntemleri üzerinde çalışmalar sürüyor.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen çalışmada, hanelerin gelir düzeyleri ve ihtiyaçlarının dikkate alınması planlanıyor.
Desteklerin bölgesel ihtiyaçlara göre farklılaştırılması ve aynı haneye birden fazla yardım kaleminin sunulabilmesi öngörülüyor.
VATANDAŞLIK MAAŞI NEDİR, KİMLER YARARLANABİLECEK?
Vatandaşlık maaşı, belirlenen gelir sınırının altında kalan ailelerin ekonomik açıdan desteklenmesini amaçlayan bir sosyal yardım modeli olarak hazırlanıyor.
Taslak çalışmaya göre, sistemden yararlanabilmek için haneye giren toplam gelirin 23 bin 552 TL olarak belirtilen en düşük emekli aylığının altında olması gerekiyor.
Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi kapsamında 2,5 milyon haneye toplam 1,5 trilyon TL tutarında destek verilmesi planlanıyor. Yardım miktarının ise her hanenin gelirine ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi öngörülüyor.
VATANDAŞLIK MAAŞI NE KADAR OLACAK?
Taslak düzenlemede vatandaşlık maaşı ödemelerinin asgari ücretin üçte biri düzeyinde olması üzerinde duruluyor. Buna göre en yüksek destek tutarının 9 bin 358 TL olabileceği belirtiliyor.
Alternatif seçenekler arasında asgari ücretin yüzde 15’i veya yüzde 20’si oranında destek verilmesi de değerlendiriliyor.
Ödenecek tutarların, hanelerin gelir durumuna ve yararlanacakları yardım türlerine göre değişiklik göstermesi bekleniyor.
BÜYÜKŞEHİRLERDE KİRA, SOĞUK İLLERDE ENERJİ DESTEĞİ
Vatandaşlık maaşı sisteminde, bölgelerin ihtiyaçlarına göre farklı yardım modellerinin uygulanması planlanıyor.
Belirtilen gelir sınırının altında yaşayan ve başka bir geliri bulunmayan bir hanenin kirada oturması durumunda kira desteği sağlanması gündeme gelebilecek. Özellikle büyükşehirlerde yaşayan ihtiyaç sahiplerine barınma yardımı konusunda öncelik verilmesi öngörülüyor.
Erzurum, Sivas ve Ardahan gibi kış mevsiminin sert geçtiği illerde doğal gaz ve diğer enerji giderlerine yönelik desteklerin ön plana çıkması bekleniyor.
Kırsal bölgelerde ve büyükşehirlerin çevresindeki sayfiye alanlarında yaşayan ihtiyaç sahipleri içinse gıda yardımlarının öne çıkması planlanıyor.
VATANDAŞLIK MAAŞI HANGİ YARDIMLARI KAPSAYACAK?
Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi’nde yardımların tek bir ödeme türüyle sınırlı kalmaması hedefleniyor. Taslak çalışmada şu destek başlıkları bulunuyor:
-
Kira ve barınma yardımı
-
Elektrik ve doğal gaz desteği
-
Gıda yardımı
-
Çocuk yardımı
-
Abonelik faturalarına destek
-
Konut desteği
Hanelerin ihtiyaçlarına göre birden fazla yardım türünden faydalanabilmesi üzerinde duruluyor. Bununla birlikte, toplam destek tutarının belirlenen üst sınırı aşmaması planlanıyor.
VATANDAŞLIK MAAŞI NE ZAMAN BAŞLAYACAK?
Vatandaşlık maaşı uygulamasının 2027 yılının ilk çeyreğinde hayata geçirilmesi hedefleniyor.
İlk olarak pilot illerde uygulanması planlanan sistemde, pilot bölgelerin Aralık 2026’ya kadar belirlenmesi, ödemelerin ise 2027’nin ilk üç ayında başlaması öngörülüyor.
Pilot uygulamada tespit edilebilecek aksaklıkların giderilmesinin ardından sistemin 2027 yılı içerisinde ülke genelinde yaygınlaştırılması amaçlanıyor.
Çalışmanın hedefleri arasında, destek sisteminin kişilerin istihdama katılımını engellemeyecek şekilde tasarlanması da bulunuyor.
VATANDAŞLIK MAAŞI BAŞVURUSU NASIL YAPILACAK?
Vatandaşlık maaşından yararlanmak isteyenlerin başvuru yaparak oluşturulacak merkezi sisteme kaydolması planlanıyor.
Taslak düzenlemeye göre başvuruların e-Devlet üzerinden ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları aracılığıyla alınması gündemde.
Yardım almaya hak kazanan vatandaşlar için özel bir vatandaşlık maaşı kartı çıkarılması ve ödemelerin bu kart üzerinden yapılması öngörülüyor.
GELİR DURUMU NASIL İNCELENECEK?
Desteklerden kimlerin yararlanacağını belirlemek amacıyla kapsamlı bir gelir incelemesi yapılması planlanıyor.
Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının kayıtlarının yanı sıra SGK, Gelir İdaresi, banka hesap hareketleri ve tapu bilgilerinin de değerlendirmeye alınması öngörülüyor.
İnceleme sırasında hanelerin ekonomik ve sosyal koşullarının birlikte ele alınması hedefleniyor. Maaş gelirleri, kira ödemeleri, çocuk sahibi olma durumu, yalnız yaşama ve sürekli bakım ihtiyacı gibi kriterlerin dikkate alınması planlanıyor.
YAŞLILAR VE BAKIMA İHTİYACI OLANLAR ÖNCELİKLİ OLACAK
Yeni destek sisteminde yaşlılar ve bakıma ihtiyaç duyan vatandaşların öncelikli gruplar arasında yer alması öngörülüyor. Sosyal güvenlik sistemi dışında kalan aileler ve yaşlıların da destek kapsamına alınması hedefleniyor.
Özellikle yaşlı nüfusun, sürekli hastalığı bulunanların ve günlük yaşamını sürdürmek için bakıma ihtiyaç duyan kişilerin yardım değerlendirmelerinde öncelikli olarak ele alınması planlanıyor.
Vatandaşlık maaşına ilişkin gelir kriterleri, ödeme miktarları ve başvuru yöntemleri henüz taslak çalışma kapsamında değerlendiriliyor. Uygulamanın kesin şartları ve destek tutarları ise nihai olarak belirlenmiş değil.
