Çin'de düzenlenen APEC Zirvesi çerçevesinde buluşan Trump, Putin ve Şi Cinping, tarihi görüşmede nükleer savaşın önlenmesi gerektiğine dikkat çekti. Dünyanın en büyük üç nükleer gücünün liderleri, nükleer silahların azaltılması ve küresel güvenliğin sağlanması konusunda ortak sorumluluk üstlendikleri mesajını verdi. Zirvede Ukrayna ve İran'daki savaşlar da ele alınırken, açıklamalarda nükleer çatışmanın önüne geçilmesi ön plana çıktı.

ÜÇ BÜYÜK GÜÇ TARİHTE İLK KEZ BU FORMATTA BİR ARAYA GELDİ

Çin'in Shenzhen kentinde düzenlenen 33. Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi, dünya diplomasisi açısından dikkat çeken bir buluşmaya ev sahipliği yaptı. Şi Cinping'in ev sahipliğinde Kylin Villa'da bir araya gelen Trump ve Putin, Çin lideriyle ilk resmi üçlü görüşmelerini gerçekleştirdi. Yaklaşık 80 ila 90 dakika süren toplantıda nükleer silahların geleceği, uluslararası güvenlik, Ukrayna savaşı ve büyük güçler arasındaki ilişkiler masaya yatırıldı.

NÜKLEER SAVAŞIN ÖNLENMESİ İÇİN ORTAK MESAJ VERİLDİ

Görüşmenin öncelikli gündem maddesini nükleer silahların oluşturduğu küresel tehdit oluşturdu. Üç lider, dünyanın en büyük nükleer güçleri olarak uluslararası barışın korunması noktasında özel sorumlulukları bulunduğunu ifade etti. Nükleer silahların kullanılma riskinin azaltılması ve büyük güçler arasındaki diyaloğun devam ettirilmesi gerektiği mesajı öne çıkarken, nükleer savaşın engellenmesi için iş birliğinin önemine vurgu yapıldı.

Şİ CİNPİNG: NÜKLEER SAVAŞI ÖNLEMEK İÇİN HER TÜRLÜ ÇABA GÖSTERİLMELİ

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, nükleer savaşın önüne geçilmesi için uluslararası toplumun tüm imkanlarını seferber etmesi gerektiğini belirtti. Nükleer silahların tamamen yasaklanması ve ortadan kaldırılması çağrısında bulunan Şi, büyük güçler arasındaki ilişkilerin küresel istikrar üzerinde belirleyici rol oynadığını söyledi. Çin lideri, ülkeler arasındaki sorunların çatışmayla değil, diyalog yoluyla çözülmesi gerektiğini kaydetti.

TRUMP: TARİH YAZIYORUZ

ABD Başkanı Donald Trump, üç liderin ilk kez aynı masada buluşmasını tarihi bir gelişme olarak nitelendirdi. ABD, Rusya ve Çin'in nükleer silahların azaltılması konusunda önemli sorumlulukları bulunduğunu ifade eden Trump, üç ülkenin dünya genelindeki nükleer silahların sayısını düşürmek ve kullanım riskini azaltmak için eşsiz bir konumda olduğunu dile getirdi. Nükleer silahlardan vazgeçmenin kolay olmadığını da kabul eden Trump, buna rağmen silah kontrolü konusunda müzakerelerin sürdürülmesi gerektiğini söyledi.

PUTİN: BARIŞ VE GÜVENLİK KONUSUNDA ORTAK SORUMLULUĞUMUZ VAR

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, üç ülkenin küresel barış ve güvenliğin korunması noktasında ortak sorumluluk taşıdığını belirtti. ABD, Rusya ve Çin'in uluslararası sorunların çözümünde ortak çıkarlarının bulunduğunu söyleyen Putin, bölgesel çatışmaların yanı sıra enerji güvenliğinin de değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Rus lider, büyük güçler arasında kurulacak yapıcı iş birliğinin uluslararası istikrara katkı sunabileceğini vurguladı.

NÜKLEER SAVAŞIN KAZANANININ OLMAYACAĞI İLKESİ YENİDEN GÜNDEMDE

Zirvede verilen mesajlar, nükleer silaha sahip beş ülkenin 3 Ocak 2022 tarihinde yayımladığı ortak bildiriyi yeniden gündeme getirdi. ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa, söz konusu açıklamada nükleer bir savaşın kazanılamayacağını ve hiçbir zaman yapılmaması gerektiğini ilan etmişti. Shenzhen'deki görüşmede öne çıkan nükleer savaşın önlenmesi vurgusu, uluslararası güvenlik bakımından daha önce kabul edilen bu ilkeyle aynı doğrultuda değerlendirildi.

ÜÇ ÜLKENİN ELİNDE 11 BİNE YAKIN NÜKLEER BAŞLIK BULUNUYOR

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsünün (SIPRI) Ocak 2026 tahminlerine göre Rusya'nın yaklaşık 5 bin 420, ABD'nin 5 bin 42 ve Çin'in 620 nükleer savaş başlığı bulunuyor. Bu veriler, üç ülkenin toplamda yaklaşık 11 bin 82 nükleer başlığa sahip olduğunu gösteriyor. ABD ve Rusya'nın nükleer stokları Çin'in kapasitesinden çok daha yüksek olmasına karşın Pekin'in nükleer gücünü artırması, silah kontrolü görüşmelerinin önemini daha da artırıyor.

NEW START ANLAŞMASININ SONA ERMESİ ENDİŞELERİ ARTIRDI

Zirvenin nükleer silahlar bakımından önemini artıran gelişmelerden biri de ABD ile Rusya arasında imzalanan New START anlaşmasının Şubat 2026'da sona ermesi oldu. İki ülkenin konuşlandırılmış stratejik nükleer silahlarına sınırlama getiren anlaşmanın yürürlükten kalkmasıyla Washington ve Moskova arasında yeni bir silah kontrolü düzenlemesine ihtiyaç doğdu. Trump yönetimi, gelecekte yapılacak müzakerelere Çin'in de katılmasını istiyor.

ÇİN NEDEN ÜÇLÜ SİLAHSIZLANMA GÖRÜŞMELERİNE MESAFELİ?

Nükleer silahların azaltılması konusunda üç ülke arasında ciddi görüş ayrılıkları yaşanıyor. Çin yönetimi, nükleer kapasitesinin ABD ve Rusya'nın oldukça gerisinde olduğunu belirterek eşit şartlarda yürütülecek üçlü silahsızlanma müzakerelerine sıcak bakmıyor. Pekin, öncelikle Washington ve Moskova'nın çok daha büyük nükleer stoklarını azaltması gerektiğini savunuyor. Bu görüş ayrılığı, zirvede verilen olumlu mesajların somut bir anlaşmaya dönüşmesinin önündeki temel sorunlardan biri olarak görülüyor.

UKRAYNA SAVAŞI DA GÖRÜŞMEDE ELE ALINDI

Tarihi buluşmada nükleer silahların yanı sıra Rusya-Ukrayna savaşı da gündeme geldi. Trump, üçlü zirve öncesinde Çin ile birlikte savaşın sona erdirilmesine katkıda bulunmak istediklerini açıklamıştı. Putin ise ABD ve Çin'le Ukrayna da dahil olmak üzere bölgesel çatışmaların çözümünde ortak çıkarların bulunduğunu söyledi. Ancak görüşmenin ardından Ukrayna'da ateşkes sağlandığına veya tarafların yeni bir barış planı üzerinde anlaşmaya vardığına dair herhangi bir açıklama yapılmadı.

İRAN VE HÜRMÜZ BOĞAZI DA GÜNDEMDEYDİ

Zirve öncesinde gerçekleştirilen diplomatik temaslarda İran'daki savaş ve Hürmüz Boğazı'nın güvenliği de önemli başlıklar arasında yer aldı. Trump, Şi Cinping ile yaptığı ikili görüşmede ABD ve Çin'in boğaz üzerinden enerji akışının devam etmesini istediğini belirtti. İran'ın nükleer silah sahibi olmaması gerektiğini dile getiren ABD Başkanı, enerji güvenliğinin iki ülke açısından ortak önem taşıdığını söyledi. İran konusunun üçlü zirvenin gündeminde de bulunduğu ifade edilirken, bu başlıkta yeni bir anlaşma duyurulmadı.

ZİRVE ÖNCESİNDE İKİLİ GÖRÜŞMELER GERÇEKLEŞTİRİLDİ

Üçlü toplantıdan önce Trump, Putin ve Şi Cinping ile ayrı ayrı görüşmeler yaptı. Putin'le gerçekleştirdiği buluşmada Rus liderden arkadaşı olarak söz eden Trump, iki ülke arasındaki temaslardan olumlu sonuçlar alınabileceğini ifade etti. Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuriy Uşakov da Putin'in görüşmeden son derece iyi bir ruh haliyle ayrıldığını açıklamıştı. Trump'ın Şi Cinping ile yaptığı görüşmede ise ticaret, enerji güvenliği ve Ukrayna'daki savaşın sona erdirilmesi konuları ön plana çıktı.

Kaynak: haberler.com