1955 yılında sezyum atom saatlerinin kullanılmaya başlanması, zamanın çok daha yüksek hassasiyetle ölçülmesini sağladı. Ancak Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüşü, okyanus hareketleri, gezegenin sıvı haldeki çekirdeği ve çeşitli doğal etkenler nedeniyle sabit bir hızda gerçekleşmiyor.
Uzun yıllar boyunca dönüş hızı giderek azalan Dünya’nın son yıllarda beklenmedik biçimde hızlanması, atom saatleriyle ölçülen zaman ile Dünya’nın dönüşüne göre belirlenen zaman arasındaki uyumsuzluğu yeniden gündeme getirdi. Bu farklılığı gidermek amacıyla kullanılan sistemde, gerektiğinde saatlere bir saniyelik düzeltme uygulanıyordu.
ARTIK SANİYE UYGULAMASI DİJİTAL SİSTEMLERİ ETKİLEDİ
Zaman ölçümündeki farklılıkları gidermek için uygulanan ve "artık saniye" olarak adlandırılan düzenleme, bazı dakikaların 61 saniye sürmesine neden oldu. Ancak bu yöntem, geçmişte çeşitli teknolojik aksaklıkları da beraberinde getirdi. Reddit ve LinkedIn gibi dijital platformlarda yaşanan sistem sorunlarının yanı sıra hava ulaşımında gecikmeler ve uluslararası iletişim altyapılarında kesintiler meydana geldiği bildirildi.
Dünya’nın dönüş hızındaki artışın devam etmesi durumunda, bugüne kadar uygulanmamış olan "negatif artık saniye" düzenlemesine ihtiyaç duyulabileceği belirtiliyor. Uzmanlar, saatlerden bir saniyenin çıkarılmasını gerektiren böyle bir müdahalenin mevcut teknolojik altyapıda yeni sorunlar oluşturabileceği konusunda uyarıyor.
DÜNYA GENELİNDE ZAMAN ÖLÇÜMÜNDE YENİ KARAR
Fransa’nın Versailles kentinde gerçekleştirilen uluslararası konferansta, küresel zaman sistemini yakından ilgilendiren önemli bir karar alındı. Buna göre atom saatleriyle belirlenen zaman ile Dünya’nın dönüşünü esas alan zaman arasındaki fark bir saate ulaşıncaya kadar saniyelik düzeltmeler yapılmaması kararlaştırıldı.
Yeni düzenlemeyle, saatlere belirli aralıklarla saniye eklenmesi ya da çıkarılmasından kaynaklanan teknik sorunların önüne geçilmesi hedefleniyor. Yetkililer, Dünya’nın mevcut dönüş hareketi göz önünde bulundurulduğunda bir saatlik zaman düzeltmesinin gerekli hale gelmesinin binlerce yılı bulabileceğini öngörüyor.
YENİ DÜZENLEME GÜNLÜK YAŞAMI ETKİLEYECEK Mİ?
Dünya genelinde zaman ölçümüne ilişkin planlanan değişikliğin, vatandaşların günlük hayatında herhangi bir farklılık yaratması beklenmiyor.
Cep telefonları, bilgisayarlar ve kol saatleri mevcut zamanı göstermeyi sürdürecek. Çalışma saatleri, okul başlangıçları ve günlük randevu düzeninde de herhangi bir değişiklik olmayacak.
Yeni uygulama, daha çok internet sistemleri, uluslararası finans piyasaları, uydu haberleşmesi ve hava yolu ulaşımında kullanılan hassas zaman senkronizasyonunu kapsıyor. Böylece teknolojik altyapılarda saniyelik zaman düzeltmelerinden kaynaklanabilecek aksaklıkların önlenmesi amaçlanıyor.
TÜRKİYE DE YENİ SİSTEME DAHİL OLACAK
Türkiye'nin de aralarında bulunduğu 69 ülkenin, artık saniye uygulamasına son verilmesini öngören düzenleme için oylamaya katılması bekleniyor.
Teklifin onaylanması durumunda yeni sistemin Mayıs 2027 itibarıyla hayata geçirilmesi planlanıyor.
Öte yandan 2022 yılında düzenlenen uluslararası toplantıda, artık saniye uygulamasının 2035 yılına kadar aşamalı olarak sona erdirilmesi yönünde karar alınmıştı. Yeni girişimle söz konusu takvimin erkene alınması amaçlanıyor.
