• Antalya'da sel, dolu ve hortum seralarda zarara yol açarken, domates ve biber başta olmak üzere sebze fiyatları yüzde 10-20 arasında geriledi.

  • Antalya Toptancı Hali'nin 4 Kasım tarihli fiyat listesinde standart domatesin kilogramı 25-55 lira, salkım domatesin kilogramı ise 50-100 lira arasında işlem gördü.

  • Son bir haftada domatesin kilogram fiyatında yaklaşık 20 lira, biber çeşitlerinde ise 10-15 lira düşüş kaydedildi.

Türkiye'nin önemli örtü altı sebze üretim merkezlerinden Antalya'da, son haftalarda etkili olan şiddetli yağışlar tarım alanlarında hasara neden oldu. Özellikle Kaş, Demre, Kumluca ve Finike ilçelerinde seralar su altında kalırken, Manavgat'ta dolu ve hortum, Aksu ve Serik'te ise kuvvetli yağışlar etkili oldu. Demre ilçesinin Çevreli ve Üçağız mahallelerinde sel nedeniyle çok sayıda sera zarar gördü. Manavgat'ta 381 dekar tarım alanı doludan, 10 bin 540 metrekare sera alanı ise hortumdan etkilendi.

Yaşanan afetlerin ardından üretimin azalması ve sebze fiyatlarının yükselmesi beklenirken, Antalya Toptancı Hali'nde farklı bir tablo ortaya çıktı.

Antalya'da sonbahar, kış ve ilkbahar aylarında sahil kesimindeki seralarda, yaz döneminde ise yüksek rakımlı yayla bölgelerinde sebze üretimi gerçekleştiriliyor. Bu yıl hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi nedeniyle yaylalardaki üretim devam ederken, sahil kesimindeki seralarda da yaklaşık 15-20 gündür yeni sezon hasadı yapılıyor.

İki farklı üretim bölgesinden aynı anda piyasaya ürün sunulması, sel felaketlerine rağmen özellikle domates ve biber fiyatlarının gerilemesine yol açtı. Antalya'nın yanı sıra Muğla'nın Fethiye ve Ortaca ilçelerinde de üretimin sürmesi, piyasadaki ürün miktarını artırdı.

DOMATESTE 20, BİBERDE 15 LİRALIK DÜŞÜŞ

Antalya Büyükşehir Belediyesi Toptancı Hali'nin 4 Kasım tarihli günlük fiyat listesine göre domatesin kilogram fiyatı, çeşidine ve kalitesine bağlı olarak 25 ile 100 lira arasında değişti. Standart domates 25-55 lira, salkım domates ise 50-100 lira aralığında işlem gördü.

Diğer sebze çeşitlerinde ise dolmalık biber 35-50 lira, çarliston biber 80-150 lira, kapya biber 45-95 lira, sivri biber 30-60 lira arasında fiyatlandırıldı.

Antalya Toptancı Hali'nde komisyonculuk yapan sektör temsilcileri, son bir haftalık süreçte domatesin kilogram fiyatında yaklaşık 20 lira, biber çeşitlerinde ise 10-15 lira düşüş yaşandığını ifade etti.

Antalya Toptancı Hal Yaş Sebze ve Meyve Komisyoncuları Derneği (ANTKOMDER) Başkanı Nevzat Akcan, sahil kesimindeki seralarda yaklaşık 15-20 gündür hasadın başladığını belirtti. Yayla bölgelerinde üretimin azalması nedeniyle bir süre önce domates fiyatlarının yükseldiğini söyleyen Akcan, şöyle konuştu:

"Yayla bölgelerimiz bu sene zor bir sezon geçirdi. Yaylalarda ürün azalınca domates fiyatlarında suni bir hareketlilik oluştu. Bu, yeni bir pazar bulduğumuzdan ya da ihracat yaptığımızdan değil, ürün eksikliğinden kaynaklandı. Domatesin fiyatı halde 50, 60, 70, hatta 80 liraya kadar çıkmıştı. Şimdi Antalya'da yeni sezon üretimi her geçen gün artıyor. Örtü altı seralarda ürün toplanmaya başladı. Bugün gördüğünüz domates 25 lira. Bu fiyat üretici için zarar demek."

Sebze fiyatlarındaki gerilemenin üreticiler açısından önemli sorunlara neden olduğunu dile getiren Akcan, tarımsal üretim maliyetlerinin ciddi oranda yükseldiğini kaydetti.

Akcan, "Tarım sektörü olarak bizi zor bir yıl bekliyor. Enflasyon konusunda sürekli sebze fiyatları üzerinden değerlendirme yapılıyor. Fakat üreticinin maliyeti hesaplanmıyor. Ben de aynı zamanda çiftçiyim. Eskiden en büyük girdilerimiz tohum, fide, ilaç ve gübreydi. Şimdi işçilik, mazot ve enerji bunların hepsini geçti. Üretim maliyetleri bu şekilde devam ettiği sürece sektörün sıkıntıdan çıkması mümkün değil" ifadelerini kullandı.

HALDE 25, MARKETTE 75 LİRA

Hal fiyatları ile marketlerdeki satış fiyatları arasında ciddi fark bulunduğunu belirten Akcan, nakliye, işçilik ve ürün kayıplarının tüketiciye yansıdığını söyledi.

Akcan, fiyat farkına ilişkin şu değerlendirmede bulundu:

"Burada 25 liraya satılan domatesi İstanbul'a veya Ankara'ya bedava göndersek bile yaklaşık 20 lira nakliye ve diğer maliyetler oluşuyor. İnsanlar artık masrafların önüne geçemiyor. Marketlerde ise fiyatlar çok daha yüksek. Burada 25 lira olan ürün markette 75 liraya satılabiliyor. Ancak marketlerde de ürünlerin bir bölümü satılamadan çöpe gidiyor. Marketler bu kayıpların maliyetini de tüketiciye yansıtıyor. Pazar yerlerinde ise marketlerdeki kadar yüksek fiyatlar yok."

Yeni sezon üretiminin artmasıyla birlikte fiyatların daha da düşebileceğini belirten Akcan, ihracatta yaşanan sorunların da piyasayı etkilediğini ifade etti.

Akcan, "Geçen hafta domates 50-70 lira bandındaydı. Bugün 40-50 lira bandına kadar geriledi. Daha da düşebilir. Çünkü üretim artıyor. İhracatta ve gümrüklerde de ciddi sıkıntılar var. Üreticinin maliyetleri artarken ürün fiyatlarının bu kadar düşmesi sürdürülebilir değil" dedi.

Antalya Toptancı Hali'nde komisyonculuk yapan Selahattin Yılmaz da şiddetli yağışların ardından sebze fiyatlarında yükseliş beklediklerini ancak bu beklentinin gerçekleşmediğini söyledi.

Yılmaz, "Yağışların kısa sürede fiyatları yükselteceğini düşünüyorduk. Ama şu anda özellikle biberde fiyatlar düşük. Domates geçen yılın aynı dönemine göre biraz daha yüksek olsa da son 1 haftada ciddi düşüş var. Geçen yıl bu dönemlerde domatesi 25-30 liraya satıyorduk. Sonrasında ani yükseliş olmuştu. Geçen yıl yayla domatesi hava koşulları nedeniyle erken bitmişti. Bu yıl ise yayla domatesi hala devam ediyor. Bunun fiyatlar üzerinde önemli etkisi var" diye konuştu.

Hava sıcaklıklarının yüksek seyretmesinin üretim dönemini uzattığını belirten Yılmaz, Antalya'nın yanı sıra Fethiye ve Ortaca'da da sebze üretiminin sürdüğünü aktardı.

Yılmaz, "Şu anda hem yaylada hem sahilde domates var. Biber üretimi de başladı. Fethiye ve Ortaca'da da havaların iyi gitmesi nedeniyle üretim sürüyor. Marketlere ürün sağlayan tedarikçi firmalar Antalya yerine Fethiye veya Ortaca'dan da ürün alabiliyor. Herkes uygun fiyatlı ürünü tercih ediyor. Bu nedenle bölgelerdeki fiyatlar birbirine yaklaşıyor. Antalya halinde de genel olarak fiyatlarda düşüş yaşanıyor" ifadelerini kullandı.

SELİN ETKİSİ 1 AY SONRA GÖRÜLEBİLİR

Sel felaketlerinin sebze fiyatları üzerindeki etkisinin henüz tam anlamıyla ortaya çıkmadığını belirten Selahattin Yılmaz, özellikle biber üretiminde önümüzdeki haftalarda sorun yaşanabileceğini söyledi.

Yılmaz, yağışların bitkilere verdiği zararın hemen ortaya çıkmayabileceğine işaret ederek şu açıklamayı yaptı:

"Kumluca, biber üretiminin yoğun olduğu bölgelerden biri. Yağmurun ve aşırı nemin bitkiye verdiği zarar hemen ortaya çıkmayabilir. Şu anda toplanacak bibere zarar vermese bile 1 ay sonra toplanacak, henüz küçük olan ürünleri etkileyebilir. Bu nedenle selin etkisini 1 ay sonra ürün azlığı şeklinde hissedebiliriz. Şu anda fiyatlar düşüyor ama ilerleyen dönemde üretimdeki kayıpların etkisi görülebilir."

Son bir haftada sebze fiyatlarında belirgin bir gerileme yaşandığını aktaran Yılmaz, biber çeşitlerinde kilogram başına en az 10-15 lira, domateste ise yaklaşık 20 lira düşüş olduğunu belirtti.

Yılmaz, "Geçen haftadan bu yana bütün biber çeşitlerinde kilogram başına en az 10-15 liralık düşüş var. Domateste ise yaklaşık 20 liralık düşüş yaşandı. Genel olarak geçen haftaya kıyasla yüzde 10-20 arasında gerileme olduğunu söyleyebiliriz. Ancak ürünlerin çeşitlerine ve kalitelerine göre fiyat değişiklikleri yaşanıyor" dedi.

İHRACATTA NAKLİYE SORUNU YAŞANIYOR

İhracat pazarlarında karşılaşılan sorunların da sebze fiyatları üzerinde etkili olduğunu belirten Selahattin Yılmaz, özellikle Ukrayna'ya yapılan sevkiyatlarda sıkıntılar yaşandığını ifade etti.

Yılmaz, "Geçen yıl Ukrayna'ya ürün gönderiminde Karadeniz üzerinden gemi taşımacılığı tercih ediliyordu. Ancak savaş nedeniyle deniz taşımacılığında ciddi sorunlar yaşanıyor. Nakliye fiyatlarının da çok yükseldiğini duyuyoruz. Daha önce 4-5 bin dolar olan bazı sevkiyatlar için şimdi 10 bin doların üzerinde rakamlar konuşuluyor. Bu durum ihracatçıların buradan ürün almasını kısıtlıyor" diye konuştu.

Kaynak: İHA