Hazine ve Maliye Bakanlığından edinilen bilgiye göre, Vergi Denetim Kurulu (VDK) Başkanlığı, kayıt dışı ekonomiyle mücadele ve gönüllü uyumun güçlendirilmesi amacıyla yürüttüğü denetim çalışmalarını yılın ilk yarısında da yoğun şekilde sürdürdü.
Başkanlığın ocak-haziran döneminde izaha davet, teftiş, gözetim ve denetim faaliyetleri sonucunda ortaya çıkardığı matrah farkı ile azaltılan zarar tutarlarının toplamı 354,2 milyar liraya ulaştı.
Geçen yılın aynı döneminde 225,5 milyar lira seviyesinde bulunan bu tutar, özellikle vergiye gönüllü uyumu artırmaya yönelik faaliyetlerin de etkisiyle yılın ilk yarısında yaklaşık yüzde 57 yükseldi.
Tespit edilen matrah farkı iki katına yaklaştı
Vergi müfettişlerinin yılın ilk yarısında gerçekleştirdiği vergi incelemeleri sonucunda 265,2 milyar lira matrah farkı tespit edildi. Vergi incelemeleriyle ortaya çıkarılan matrah farkı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 96,65 artış gösterdi. Böylece inceleme kaynaklı matrah farkı bir yıl içerisinde yaklaşık iki katına çıktı.
Aynı dönemde tarhı önerilen vergi tutarında yüzde 89,35, önerilen ceza tutarında ise yüzde 79,92 artış kaydedildi. Tarhı önerilen vergi ve ceza tutarının toplamı 186,6 milyar lirayı aştı.
Bu kapsamda yılın ilk altı ayında 33 bin 455 mükellef incelenirken, bu incelemeler sonucunda 101 bin 301 rapor hazırlandı.
Artırılan vergi tutarında çift haneli artış
VDK, mükelleflerin doğrudan vergi incelemesine alınmadan önce riskli görülen konular hakkında açıklama yapmasına imkan tanıyan izaha davet mekanizmasını etkin şekilde kullandı.
Mükelleflerin beyanlarını yeniden gözden geçirmesi sonucunda vergi matrahları 35,4 milyar lira artırıldı. Artırılan vergi tutarı da geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 10,41 yükselerek 3,05 milyar liraya ulaştı.
İzaha davet sonucunda artırılan matrah tutarının geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 16,24 azalmasına rağmen artırılan vergi tutarında çift haneli yükseliş görüldü.
VDK'nin 2026 yılı teftiş programı kapsamında yürüttüğü çalışmalar sonucunda tespit edilen matrah farkı ve azaltılan zarar toplamı 8,03 milyar liraya ulaştı. Bu çalışmalar sonucunda tarh edilen vergi tutarı 886,1 milyon lira oldu.
Böylece izaha davet ve teftişler kapsamında 43,4 milyar liralık matrah artışı meydana geldi.
Beyanlara düzeltme fırsatı
VDK, değişen denetim anlayışı doğrultusunda mükelleflerin vergi incelemesine alınmadan önce riskli işlemleri hakkında bilgilendirilmesini ve gönüllü uyum göstermesini hedefleyen gözetim programlarının kapsamını da genişletti.
Nisan ayında başlatılan beyanname gözetim çalışması kapsamında 36 bin 15 mükellefe yazı gönderildi. Çalışma sonucunda mükellefler matrahlarını 21,8 milyar lira artırırken, beyan edilen zararlar 23,3 milyar lira azaltıldı. Başkanlığın risk analiz birimince gerçekleştirilen çalışmalar sonucunda bazı mükelleflerin brüt satış tutarlarını toplam 120,9 milyar lira artırdığı belirlendi.
Mart ayında başlatılan stok gözetim programı kapsamında da 301 mükellefe yazı gönderildi. Gözetim kapsamındaki mükellefler toplam 540 milyon lira matrah artışı gerçekleştirdi.
Kuruluş Gözetimli Analiz Programı-2 (KURGAN) kapsamında ise 227 mükellef nezdinde fiili tespit yapılırken, 1847 mükellefe bilgi isteme yazısı gönderildi. Çalışmalar sonucunda mükellefler tarafından toplam 795,6 milyon lira tutarındaki faturanın kayıtlardan çıkarılması sağlandı.
Gözetim programları, risklerin erken aşamada giderilmesini sağlayan ve mükelleflerin gönüllü uyumunu teşvik eden önemli bir denetim aracı olarak kullanılıyor.
Lüks hizmet sunan işletmelere fiili envanter takibi
Vergi müfettişleri, sahadaki denetim kapasitesini artırmak amacıyla yılın ilk yarısında kapsamlı fiili envanter çalışmaları da gerçekleştirdi. Lüks restoranlar, eğlence mekanları, temel gıda maddeleri ve pırlanta sektörlerinin yanı sıra matbaa, baskı ve basım hizmetleri, tıbbi cihaz, lastik imalatı, motosiklet, elektrikli bisiklet, tekstil ve tütün ürünleri sektörlerinde fiili tespitler yapıldı.
Kimyasal gübre, zirai ilaç, ambalajlı içme suyu ve polietilen sektörlerinin de aralarında bulunduğu çok sayıda alanda yürütülen çalışmalar kapsamında 36 ilde 761 farklı adrese ulaşıldı. Fiili envanter çalışmalarıyla işletmelerin mevcut stokları ve fiili faaliyetleri yerinde belirlenirken, risk analizlerinde kullanılmak üzere kapsamlı veriler elde edildi.
"Önleyici mekanizmaları öne çıkarıyoruz"
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, vergi inceleme ve denetim süreçlerine yönelik kapsamlı dönüşüm programları uyguladıklarına dikkat çekerek, "Kayıt dışı ekonomiyle mücadeleyi, risk analizine dayalı vergi incelemeleri, gönüllü uyumu esas alan izaha davet ve gözetim programlarıyla çok yönlü sürdürüyoruz. Bu mücadelemizde, mükelleflerin gönüllü uyumunu artıran, rehberlik ve önleyici mekanizmaları öne çıkaran bir strateji izliyoruz. Elde edilen sonuçlar, risk analizine dayalı denetim anlayışının ve denetim kapasitesinin etkinliğini ortaya koydu" dedi.
