Karadeniz’in kuzeyinde Rusya-Ukrayna savaşının giderek yoğunlaşması, ticari limanlarda meydana gelen hasarlar ve gemi rotalarındaki artan güvenlik tehdidi, buğday fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskıyı güçlendiriyor.
Dünyanın en büyük buğday ihracatçısı konumundaki Rusya, liman tesisleri ve ticari gemilere yönelik saldırılar nedeniyle tahıl sevkiyatında ciddi aksaklıklarla karşı karşıya. Bloomberg’in aktardığı verilere göre, Rusya’nın ağustos ayındaki tahıl ihracatının yaklaşık 2 milyon ton seviyesinde kalması bekleniyor. Bu miktar, son 5 yılın ağustos ayı ortalaması olan 5,7 milyon tonun oldukça gerisinde.
Ukrayna’da da benzer bir düşüş yaşanıyor. Ukrayna Tarım Bakanlığı verilerine göre ülkenin ağustos ayındaki tahıl ihracatı 539 bin ton olarak gerçekleşirken, geçen yılın aynı döneminde bu rakam 1,73 milyon ton seviyesindeydi.
BUĞDAYDA KESKİN YÜKSELİŞ
Saxo Bank tarafından hazırlanan raporda “Küresel tahıl piyasaları için en önemli risk, ihracatın anlık kaybından, daha kalıcı bir arz şoku olasılığına doğru kaymaktadır. Rusya ve Ukrayna birlikte toplam küresel buğday ihracatının yaklaşık %25 ila %30'unu oluşturmaktadır; bu da uzun süreli bir aksamanın, büyük ithalatçıları Kuzey Amerika, Avustralya ve Arjantin'den daha pahalı tedarikler sağlamaya zorlayabileceği anlamına gelmektedir. Alıcılar bu riski giderek daha fazla fiyatlandırdıkça, Chicago buğday fiyatları keskin bir şekilde yükselmiştir” ifadelerine yer verildi.
2 AYDA YÜZDE 30 ARTIŞ
Yaşanan gelişmeler karşısından küresel buğday fiyatlarında dikkat çeken artışlar yaşanıyor. Temmuz başında Chicago Ticaret Borsasında 5,88 dolardan fiyatlanan buğdayın kile fiyatı, bugünkü işlemlerde 7,65 dolara kadar yükseldi. Son iki ayda yaklaşık %30 prim yapan buğday, Temmuz 2023’ten bu yana en yüksek seviyelerine yöneldi.
SON ENDİŞELER KARADENİZ’DE
Saxo Bank Emtia Stratejisti Ole Hansen “Son endişeler Karadeniz'de yoğunlaşıyor. Hem Rusya hem de Ukrayna'dan yapılan ihracattaki aksamalar başlangıçta tahmin edilenden daha ciddi boyutlarda. Dünyanın en büyük buğday ihracatçısı olan Rusya, liman altyapısına ve ticari gemilere yönelik saldırılar nedeniyle sevkiyatlarında kısıtlamalar yaşıyor. Ukrayna'da ise durum daha da vahim; Rus saldırıları, ülkenin tarımsal ihracatının yaklaşık %90'ını karşılayan Karadeniz'deki derin su limanlarını fiilen bloke etti” ifadelerini kullandı.
DEPOLAMA KAPASİTESİ YETERSİZ
Ukrayna’daki aksamanın kısa vadeli bir ihracat sorunundan çok daha fazlası olabileceğine dikkat çeken Hansen “Ürünlerin tarlalardan çıkışı zorlaşırken ve depolama kapasiteleri dolarken, üreticiler daha düşük iç fiyatlar, daha sıkı nakit akışı ve bir sonraki hasat için girdi finansmanında azalma ile karşı karşıya kalıyor. Ukrayna, deniz yoluyla ihracatın kısıtlı kalması durumunda, hasattan sonra depolama kapasitesinin 8-11 milyon ton yetersiz kalabileceği konusunda uyarıda bulundu” dedi.
70 GEMİ BEKLİYOR
Alternatif ihracat yolları ise sınırlı bir rahatlama sağladığını aktaran Hansen “Kılavuz kaptan sıkıntısı ve yakıt taşıyan kargolara öncelik verilmesi nedeniyle, Romanya'nın Sulina Kanalı yakınlarında, Ukrayna'nın, Tuna limanlarına tahıl yüklemek için bekleyen 70'e yakın gemi bulunuyor. Sık sık verilen hava saldırısı uyarıları gecikmelere sebep oluyor. Kanal üzerinden mevcut transit kapasitesinin günde sadece iki veya üç gemiye düştüğü bildiriliyor” uyarısında bulunuyor.
