Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan 40 maddelik kanun teklifi, sosyal güvencesi bulunmayan ev kadınları ile ev hizmetlerinde çalışanların haklarında kapsamlı değişiklikler öngörüyor.
Teklifin yasalaşması halinde yıllardır ev işleri, çocuk, hasta ve yaşlı bakımı gibi karşılıksız işleri üstlenen kişilerin emeğinin sosyal güvenlik sistemi içerisinde değerlendirilmesi hedefleniyor.
Düzenlemede emeklilikten sağlık hizmetlerine, geçmiş yılların borçlanılmasından bakım desteğine kadar birçok başlık bulunuyor.
EVDEKİ EMEK SİGORTALILIK KAPSAMINA ALINACAK
Teklifin 5’inci maddesine göre evde gerçekleştirilen karşılıksız bakım ve temizlik faaliyetlerinin sigortalılık süresi olarak kabul edilmesi öngörülüyor.
Böylece ev işleri nedeniyle çalışma hayatının dışında kalan kişilerin bu sürelerinin emeklilik hesabında dikkate alınabilmesinin önü açılmak isteniyor.
PRİMLERİ HAZİNE KARŞILAYACAK
Teklifin en dikkat çekici bölümlerinden biri de ev kadınlarının sigorta primlerine ilişkin düzenleme oldu.
17, 35 ve 36’ncı maddelerde yer alan düzenlemelere göre ev emekçilerinin Bağ-Kur (4/b) kapsamında sigortalı sayılması, emeklilik ve sağlık primlerinin ise Hazine tarafından karşılanması öngörülüyor.
Dileyenlerin ayrıca ek prim ödeyerek ileride alacakları emekli aylığını yükseltebilmelerine yönelik bir sistem de teklif içerisinde bulunuyor.
GEÇMİŞ YILLAR İÇİN BORÇLANMA HAKKI
Düzenleme yalnızca teklifin yasalaşmasından sonraki dönemle sınırlı kalmıyor.
18’inci maddeyle geçmiş yıllarda evde sigortasız olarak geçirilen sürelerin borçlanılarak emeklilik hesabına dahil edilebilmesi öngörülüyor.
Teklif yasalaşırsa bu düzenleme, uzun yıllardır ev işleriyle uğraşan ancak adına sigorta primi yatırılmayan kişiler açısından önemli bir emeklilik imkânı oluşturabilecek.
SAĞLIK HİZMETLERİNDEN PRİMSİZ YARARLANABİLECEKLER
Teklifte sağlık hizmetlerine ilişkin düzenleme de bulunuyor.
19’uncu maddeye göre ev emekçilerinin ve ailelerinin genel sağlık sigortası kapsamında prim ödemeden sağlık hizmetlerinden yararlanabilmesi öngörülüyor.
MALULLÜK VE YAŞLILIK AYLIĞI DA DÜZENLENİYOR
Teklifte iş göremez hale gelen ev emekçilerine yönelik aylık bağlanması da yer alıyor.
Düzenlemeye göre iş göremez hale gelen ev emekçilerine yüzde 70, başkasının bakımına muhtaç hale gelenlere ise yüzde 80 oranında aylık bağlanması teklif ediliyor.
Kadınlarda 55, erkeklerde 60 yaşından sonra çalışılan her yıl için aylık bağlama oranının artırılması ve bu oranın yüzde 90’a kadar çıkabilmesi de öneriler arasında bulunuyor.
BAKIM VERENLERE 30 GÜN İZİN
Teklifin kapsamı emeklilik ve sigortayla sınırlı değil.
Sürekli bakım veren kişilere kamu tarafından geçici bakım desteği sağlanması ve yılda en az 30 gün ücretsiz geçici bakım ve izin hakkı verilmesi öngörülüyor.
Evde hasta veya yaşlı bakımı yapanlara ücretsiz psikolojik destek, bakım eğitimi ve hukuki danışmanlık hizmeti verilmesi de teklif içerisinde yer alıyor.
BELEDİYELERE KREŞ VE BAKIMEVİ GÖREVİ
Teklifin 33 ve 34’üncü maddelerinde ise belediyelere yönelik düzenlemeler bulunuyor.
Büyükşehir ve ilçe belediyelerine kreş, yaşlı bakımevi ve mola evi açma yükümlülüğü getirilmesi öngörülüyor.
Böylece bakım sorumluluğunun yalnızca aile içerisindeki bireylere bırakılmaması ve kamu hizmetleriyle desteklenmesi amaçlanıyor.
EV İŞÇİLERİ İŞ KANUNU KAPSAMINA ALINACAK
Düzenlemenin bir diğer önemli ayağını ise ücret karşılığında ev hizmetlerinde çalışanlar oluşturuyor.
İş Kanunu'nda ev hizmetlerinde çalışanları kapsam dışında bırakan hükmün kaldırılması ve bu kişilerin İş Kanunu güvencesine alınması teklif ediliyor.
Düzenleme yasalaşırsa evlerde temizlik ve bakım gibi işlerde çalışanların kıdem tazminatı ve izin gibi işçilik haklarından yararlanmasının önü açılacak.
30 GÜNDEN UZUN İŞLERDE YAZILI SÖZLEŞME
Teklife göre 30 günden uzun süren ev hizmetlerinde yazılı iş sözleşmesi yapılması zorunlu olacak.
Ayrıca ev işçilerinin mobbing, şiddet ve tacize karşı korunmasına yönelik hükümler getirilirken, çalışma sırasında ortaya çıkabilecek risklere karşı gerekli iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin alınması da öngörülüyor.
