-
En düşük emekli aylığı uygulamasının değiştirilmesi için dört ayrı model değerlendiriliyor: Taban aylığın asgari ücrete veya ekonomik göstergeye bağlanması, düşük gelirli emeklilere gelir tamamlama desteği sağlanması, kök maaşların yeniden hesaplanması ve zamların bütçe imkânlarına göre belirlenmesi.
-
Mevcut sistemde taban aylığın altı ayda bir enflasyona göre artırılması yerine, zamların yasada tanımlanmış kurallara bağlanması planlanıyor.
-
Değişiklik için 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda düzenleme yapılması gerekiyor. Hangi modelin uygulanacağı ise henüz kesinleşmedi.
Milyonlarca emekliyi ilgilendiren en düşük emekli aylığı uygulamasında değişiklik yapılması gündeme geldi. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın vereceği müjde merakla beklenirken, mevcut sistemde taban aylığın altı ayda bir enflasyon oranına göre artırılması yerine, zamların belirli kurallara bağlandığı daha sürdürülebilir bir model üzerinde çalışılıyor.
Yürütülen çalışmada emeklilik sistemindeki sorunların giderilmesi, maaş artışlarının öngörülebilir hale getirilmesi ve düşük aylık alan emeklilerin gelirlerinin iyileştirilmesi hedefleniyor.
Bu kapsamda dört farklı seçenek değerlendiriliyor.
Asgari ücret emekli maaşında belirleyici olabilir
Yenişafak’ta yer alan habere göre, üzerinde durulan ilk formül, en düşük emekli aylığının asgari ücrete veya başka bir ekonomik göstergeye bağlanmasını içeriyor.
Bu modelin uygulanması halinde taban aylık, her altı ayda bir yeni bir kanunla belirlenmek yerine, yasada tanımlanacak formül doğrultusunda güncellenecek.
Böylece emekliler, maaşlarının hangi ölçüte göre artırılacağını önceden öğrenebilecek.
Ancak asgari ücretin hangi oranının esas alınacağı ve düzenlemenin bütçeye getireceği maliyet henüz belli değil.
Düşük maaş alanlara gelir tamamlama desteği
İkinci seçenek, en düşük emekli aylığını sürekli artırmak yerine bir gelir tamamlama sistemi oluşturulmasını öngörüyor.
Bu modele göre, belirlenen gelir seviyesinin altında kalan emeklilere aradaki fark kadar destek sağlanabilecek.
Uygulamanın kapsamının genişletilmesi durumunda emeklilerin hane gelirleri ve sosyal destek ihtiyaçları da dikkate alınabilecek.
Bu yöntemle kamu kaynaklarının özellikle düşük gelirli emeklilere yönlendirilmesi amaçlanıyor.
Model kapsamında, prim karşılığında kazanılan emekli aylığı ile sosyal yardım niteliğindeki gelir desteğinin birbirinden ayrı tutulması planlanıyor.
Kök maaşlar yeniden hesaplanabilir
Değerlendirilen üçüncü formül, emeklilerin kök maaşlarının yeniden düzenlenmesini kapsıyor.
Kök aylığı düşük olduğu için yapılan zamları maaşına yeterince yansıtamayan emeklilerin durumunu iyileştirmek amacıyla aylık bağlama sisteminin gözden geçirilmesi gündemde.
Bu çerçevede prim gün sayısı, prime esas kazanç ve aylık bağlama oranlarının maaş hesaplamasındaki etkileri yeniden değerlendirilebilecek.
Söz konusu değişiklik yalnızca mevcut emeklileri değil, ilerleyen dönemde emekli olacak kişileri de ilgilendirecek.
Zamlar bütçe imkânlarına göre belirlenebilir
Dördüncü seçenekte ise en düşük emekli aylığının artırılmasında bütçe dengeleri ve ekonomik koşulların dikkate alınması öngörülüyor.
Bu formüle göre taban aylık artışlarının doğrudan enflasyon oranına eşitlenmesi yerine, ekonomik göstergeler ve kamu maliyesinin imkânları esas alınabilecek.
Emeklilerin gelirlerinde öngörülebilirliğin sağlanması amacıyla belirli bir asgari artış güvencesi getirilmesi de değerlendirilen konular arasında bulunuyor.
Yeni sistem için yasal düzenleme gerekecek
Masadaki modellerden hangisinin tercih edileceği henüz netlik kazanmadı. Mevcut sistemin değiştirilmesi için yasal düzenleme yapılması gerekiyor.
Bu kapsamda 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda değişiklik yapılarak taban aylığın belirlenme yöntemi, artış dönemleri ve finansman esasları yeniden düzenlenebilecek.
Kök maaş sisteminin değiştirilmesi halinde ise daha kapsamlı bir mevzuat çalışmasına ihtiyaç duyulacak.
Yeni modelin kaç emekliyi etkileyeceği, bütçeye getireceği maliyet ve mevcut hakların nasıl korunacağı, düzenlemenin şekillenmesinde etkili olacak.
Hangi formülün uygulanacağı ve seçeneklerin birlikte hayata geçirilip geçirilmeyeceği, yapılacak değerlendirmelerin ardından belli olacak.
Işıkhan, müjde için Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı işaret etmişti
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, daha önce yaptığı açıklamada müjdeyi Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın vereceğini belirtmişti.
Işıkhan’ın sözleri yeniden gündeme gelirken, emekli aylıklarına ilişkin değerlendirilen yeni modellerden hangisinin tercih edileceği henüz kesinleşmedi.
