Planda, iki ülkenin boğazdan geçiş yapan gemilerden ortak şekilde idari ücret toplamasını öngören bir mekanizmanın yer aldığı belirtildi.
Söz konusu önerinin kabul edilmesi halinde, savaş öncesinde ticari gemilerin herhangi bir ücret ödemeden geçiş yaptığı Hürmüz Boğazı’nın statüsünde önemli bir değişiklik yaşanabileceği ifade ediliyor.
Geçen ay imzalanan mutabakat zaptı kapsamında ABD ve İran, gemilerin 60 gün boyunca boğazdan güvenli ve serbest şekilde geçmesi konusunda anlaşmaya varmıştı. Bu sürenin ardından kritik öneme sahip su yolunun yönetimine ilişkin sürecin, İran ve Umman’ın diğer Körfez ülkeleriyle yürüteceği görüşmelerle şekilleneceği kaydedilmişti.
Umman Dışişleri Bakanı Sayyid Badr bin Hamad Al Busaidi ise bu hafta yaptığı açıklamada, gemilerden zorunlu geçiş ücreti alınmasına sıcak bakmadıklarını söyledi. Al Busaidi, zorunlu ücret uygulaması ile Malakka ve Singapur boğazlarındaki modele benzer şekilde, su yolunun bakım ve güvenliğine katkı amacıyla nakliye şirketlerinden alınabilecek gönüllü ödemelerin birbirinden ayrı değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Görüşmelere yakın kaynaklar, söz konusu planın kısa süre önce ABD tarafına iletildiğini öne sürdü. Ancak Orta Doğulu bir yetkili, olası mekanizmalar konusunda Washington ile temas kurulmasına rağmen Umman’ın henüz resmi bir teklif sunmadığını belirtti.
ABD’li müzakerecilerin öneriye ilişkin bazı çekinceleri bulunduğu, buna karşın konuyu Ummanlı yetkililerle ele almaya hazırlandığı aktarıldı. Müzakerelere yakın bir kaynak ise Umman’ın zorunlu geçiş ücreti alınmaması yönündeki tutumunu koruduğunu ve taslak metinde zorunlu bir ücret düzenlemesinin bulunmadığını ifade etti.
Beyaz Saray Sözcüsü Anna Kelly yaptığı açıklamada, "Başkan Trump, uluslararası bir su yolu olan Hürmüz Boğazı'ndan İran'ın ücret talep edemeyeceğini açıkça belirtmiştir." ifadesini kullandı.
Dünya petrol ve doğal gaz arzının yüzde 20'sinin taşındığı boğazın ücretli hale getirilmesi fikrine Trump yönetimi yetkilileri karşı çıkıyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, geçen hafta gerçekleştirdiği Orta Doğu ziyareti sırasında, "Hiçbir ülkenin uluslararası bir su yolundan geçiş ücreti veya vergi almasına izin verilemez. Mevcut uluslararası hukuk budur." açıklamasında bulundu.
Orta Doğulu bir yetkili, İran'ın ücret toplanması konusunda ısrarcı olduğunu ve Amerikalıların eninde sonunda bunun bir versiyonunu kabul edeceğine inandığını iddia etti.
NBC News'ün haberine göre yetkili, toplanacak fonların uluslararası toplum ve Uluslararası Denizcilik Örgütü ile istişare içinde toplanabileceğini, kabul edilmesi halinde ise İran ve Umman arasında paylaşılacağını belirtti.
Fonların Malakka Boğazı'ndaki gibi çevre risklerinin değerlendirilmesi, kurtarma çalışmaları ve teknik destek için kullanılabileceği kaydedildi.
