İnegöl'ün yaklaşık 160 yıl önceki ekonomik hayatına ilişkin dikkat çekici ayrıntılar, Tarihçi Yazar Mustafa Polat’ın kaleme aldığı İnegöl Şer’iyye Sicili eserinde yayımlandı. Osmanlı döneminden günümüze ulaştırılan akademik araştırmaya göre 633 belgenin bulunduğu defterde ekonomik işlemler arasında taşınmaz satışları da önemli bir yer tutuyor.
İNEGÖL’ÜN EN PAHALI SATIŞI
Sicildeki en dikkat çekici satış Cuma Mahallesi'nde gerçekleşti. Kayda göre Sandık Emini Ahmed Molla bin Hacı Veli Ağa, Hacı İbrahim oğlu Mehmed'e bir menzil(ev) ile ahır ve samanlığı birlikte sattı. Satış bedeli olarak 28 bin 564 kuruş ödendi. (Bugünkü altın karşılığı yaklaşık 12 milyon 908 bin TL ediyor) bu satış o yıllarda gerçekleştirilen en büyük satış olarak kayıtlara girdi.
Satılan yere ilişkin metrekare bilgileri ise yer almadı. Ancak bu denli devasa büyüklükte başka bir satış kaydı görülmediğinden İnegöl’ün en değerli ve en büyük yerlerinden biri olduğu tahminleri yapılıyor.
PEKİ HESAPLAMA NASIL YAPILDI?
1866'daki parayı bugünkü Türk Lirasına birebir çevirmek mümkün olmadığından karşılaştırmada altın üzerinden bir hesaplama kullandık.
O yıllarda 100 kuruş; 1 Osmanlı Lirasına karşılık geliyordu. Osmanlı Lirası ise yaklaşık 6,615 gram saf altınla aynı değerdeydi. Bu nedenle 28 bin 564 kuruşun karşılığı; 285,64 Osmanlı Lirası tutuyordu. Bu da yaklaşık 1 kilo 890 gram saf altın ediyordu. Bugün bu ağırlıktaki altının Türk Lirası karşılığı ise 12 milyon 908 bin TL’ye karşılık geliyor.
İNEGÖL'DE ORTALAMA EV FİYATLARI NE KADARDI?
Sicildeki diğer satışlar da ise taşınmazların fiyatları, taşınmazın niteliğine ve büyüklüğüne göre değiştiğini gösteriyor.
Örneğin 1860 yılındaki diğer bir kayıtta; Cuma Mahallesi'nde oda, sofa (genişçe ortak alan, hol, hayat ya da oturma bölümü) ambar (erzak deposu, kiler), kuyu, fırın ve avludan oluşan bir menzil (ev) 1.450 kuruşa (bugünkü altın karşılığı yaklaşık 644 bin TL) satıldı.
Cerrah köyünde iki dönüm dut bağı, 1.600 kuruşa (yaklaşık 710 bin TL) satılırken, Sinanbey Mahallesi'ndeki iki kepenk dikici dükkânı 2.300 kuruşa (yaklaşık 1 milyon 20 bin TL) el değiştirdi.
Yine bugün Sinanbey, Yenice ve Cuma Mahallelerinin bulunduğu Bağhane adı verilen bir bölgede 4 dönüm yoncalık ise 3.000 kuruşa (yaklaşık 1 milyon 330 bin TL) satıldı. Bu satış, Hacı Hüseyin Ağa'nın hisselerinden yapılan bir satış olarak kayıtlara geçti.
Yenice-i Gayrimüslim köyünde bir menzil ve 1,5 dönüm bahçe ise 4.500 kuruşa (yaklaşık 2 milyon TL) satıldı.
Söz konusu satışlardan o günlerde İnegöl’de ortalama ev fiyatının 650 bin ila 1 milyon TL arasında olduğu görülüyor.
O günün rakamlarını altın üzerinden hesaplamak her ne kadar doğru olmasa da, tarihe ışık tutması açısından önemli bir yer ediniyor.
160 YIL ÖNCE İNEGÖL'DE FİYATLAR NASILDI?
İnegöl Şer’iyye Sicili B-368 numaralı Osmanlı kayıtlarında, altın karşılıklarıyla birlikte ele aldığımızda 160 yıl önceki gayrimenkullerin bugünkü TL karşılığı şu şekilde;
1866-67'deki satış Dönemin bedeli Bugünkü altın karşılığı*
Menzil + ahır + samanlık 28.564 kuruş ≈ 12,69 milyon TL
Menzil 1.450 kuruş ≈ 644 bin TL
2 dönüm dut bağı 1.600 kuruş ≈ 710 bin TL
2 kepenk dikici dükkânı 2.300 kuruş ≈ 1,02 milyon TL
4 dönüm yoncalık 3.000 kuruş ≈ 1,33 milyon TL
Menzil + 1,5 dönüm bahçe 4.500 kuruş ≈ 2 milyon TL
