AK Parti tarafından TBMM’ye sunulan 29 maddelik torba yasa teklifi, son yıllarda tartışma konusu olan hobi bahçelerine yönelik kapsamlı bir düzenleme içeriyor.
Teklifin yasalaşması ve etkin biçimde uygulanması halinde, tarım arazilerinin küçük parçalara ayrılarak konut ya da ticari amaçlarla kullanılmasının önüne geçilmesi, verimli toprakların yeniden üretime kazandırılması hedefleniyor.
Düzenleme kapsamında ayrıca, tarım dışı faaliyet gösteren kooperatiflerin tarım arazisi edinmesi tamamen yasaklanıyor. Bu adımla, uzun süredir “kooperatif” adı altında yürütülen ve gerçekte arsa ile villa satışına dönüşen yapıların yasal dayanağının ortadan kaldırılması amaçlanıyor.
Düzenlemenin temel hedefi üç başlıkta özetleniyor:
1- Tarım arazilerinin parçalanmasını ve betonlaşmayı önlemek
2- Gıda güvenliği için üretim alanlarını korumak
3- “Hobi bahçesi” adı altında gelişen kayıt dışı emlak piyasasını durdurmak
AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, teklifin gerekçesini “Toprağın bereketini ve geleceğini koruma” olarak açıklarken, düzenlemenin aynı zamanda mülkiyet kaynaklı ihtilafları da azaltacağını vurguluyor.
SİSTEM NASIL İŞLİYORDU?
Son 10 yılda özellikle büyükşehirlerin çevresinde yaygınlaşan model şöyle işliyordu:
-Tarım arazisi büyük parça halinde satın alınıyor
-Kooperatif kuruluyor (çoğu tarımsal faaliyet dışı)
-Arazi 200–500 metrekarelik parçalara bölünüyor
- Altyapı getirilerek “Bahçe”, “TinyTiny House”, “Hobi Alanı” olarak pazarlanıyor.
-Bu yapıların büyük bölümü imar planlarına aykırı, tarım dışı amaçla kullanılıyor ve çoğu zaman ruhsatsız yapılar içeriyor.
DÜZENLEMEDEN NE KADAR ALAN ETKİLENECEK?
Bu konuda resmi bir veri seti bulunmamakla birlikte; sektör temsilcileri ve devletin tahminleri oldukça çarpıcı veriler içeriyor:
Buna göre;
-Türkiye genelinde 10 binden fazla hobi bahçesi yerleşimi olduğu değerlendiriliyor
-Toplam alanın 20–30 milyon metrekareyi (2–3 bin hektar) aştığı tahmin ediliyor
-Bu konuda en yoğun bölgeler: Ankara çevresi-İstanbul’un kuzeyi ve Trakya hattı-İzmir ve Ege kıyıları
Söz konusu alanların önemli kısmı birinci sınıf veya verimli tarım arazisi niteliğinde.
AĞIR YAPTIRIMLAR GETİRİLİYOR
Kanun teklifine göre;
- Tarım dışı faaliyet gösteren kooperatifler arazi edinemeyecek
- Mevcut “hobi bahçesi” benzeri kullanımlara elektrik, su, doğalgaz abonelikleri üzerinden aylık 100 bin TL’ye varan miktarda ceza uygulanacak
- Tarım arazisinin tahrip edilmesi ve üretim niteliğine zarar verilmesi durumunda metrekare başına 2 bin 500 TL ceza kesilecek.
YA TARIM-YA YAPTIRIM!
Düzenleme, önceki yıllardaki uyarı ve sınırlamaların ötesine geçerek ilk kez bu kadar sert bir çerçeve getiriyor. Bu yönüyle yasa teklifi, sadece bir idari düzenleme olarak kalmayacak. Bunun ötesinde, “Tarım arazisi yatırım aracı değildir” yaklaşımının yasal ilanı olarak değerlendiriliyor.
Tarım politikası uzmanlarına göre:
- Türkiye’de kişi başına düşen tarım arazisi son 20 yılda ciddi şekilde azaldı
- Küçük tarımsal parseller üretim verimliliğini düşürüyor
- Parçalanmış arazilerde modern tarım yapmak zorlaşıyor
Bu düzenlemenin; uzun vadede tarımsal üretimi artırarak gıda fiyatlarını dengelemesi amaçlanıyor.
Bununla birlikte şu uyarıyı da yapmak gerekiyor:
“Mevcut yatırımcılar için ciddi mağduriyetler oluşabilir. Yerel yönetimlerin denetim kapasitesini artırmadan başarı sağlamak zorlaşabilir.”
SOSYAL VE EKONOMİK ETKİSİ
Söz konusu düzenlemeyle birlikte; tarım arazilerinde spekülatif fiyat artışının yavaşlaması sağlanırken, üretim dönüşün teşviki daha sağlıklı olabilir. Aynı zamanda riskler de barındıran düzenlemeyle; orta sınıfın, “Küçük bir bahçem olsun, emekliliğimde eker biçerim” hayalleri suya düşebilir. Bunun dışında kırsal alanda yeni bir kayıt dışı model ortaya çıkabilir.
SONUÇLARI NE OLUR?
Teklif yasalaşırsa, hobi bahçesi furyası, büyük ölçüde sona erecek. Tarım arazilerinin fiilen imara açılması zorlaşacak. Arazi piyasasında yeni bir denge ya da dengesizlik oluşacak.
Bu çok önemli ve hayati düzenleme, Türkiye’nin önümüzdeki 20–30 yıllık gıda güvenliği politikasını şekillendirecek kritik bir eşik olarak değerlendiriliyor.
