Eski SGK Başmüfettişi İsa Karakaş, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun emsal teşkil eden kararına ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu. Karara göre, geçmiş yıllarda sattıkları tarım ürünleri üzerinden prim kesintisi yapılmasına rağmen SGK kayıtları oluşturulmayan vatandaşlar, ellerindeki müstahsil makbuzlarını delil göstererek sigorta başlangıç tarihlerini geriye taşıyabilecek. Bu gelişmenin, EYT’den yararlanamayan çok sayıda kişi için yeni bir umut doğurduğu belirtiliyor.
Karakaş’ın Türkiye Gazetesi’ndeki yazısında aktardığına göre dava süreci, 1994 yılında pamuk satışı yapan bir çiftçinin ürün bedelinden prim kesilmesine rağmen SGK tarafından sigorta tescilinin yapılmamasıyla başladı. Çiftçi, satış sırasında yapılan kesintiyi gösteren müstahsil makbuzunu mahkemeye sunarak sigorta başlangıç tarihinin 1994 olarak kabul edilmesini istedi. Bu talebin kabul edilmesi durumunda söz konusu kişinin EYT kapsamında yaş şartı aranmadan emekli olabileceği ifade edildi.
Yerel mahkeme çiftçiyi haklı buldu
Davaya bakan ilk derece mahkemesi, sosyal güvenlik hakkının anayasal güvence altında bulunan temel bir hak olduğuna vurgu yaptı. Mahkeme, tarım ürünü satışından prim kesintisi yapılmasının kişinin sigortalılık iradesini gösterdiğini belirterek, SGK’nın bu kesinti doğrultusunda vatandaşı resen tescil etmesi gerektiğine karar verdi.
SGK’nın karara itiraz etmesi üzerine dosya Bölge Adliye Mahkemesi’ne taşındı. İstinaf mahkemesi ise yapılan prim kesintilerinin SGK hesaplarına aktarılmadığı gerekçesiyle yerel mahkemenin kararını bozdu.
Yargıtay’dan emsal nitelikte değerlendirme
Dosyanın Yargıtay’a taşınmasının ardından 10. Hukuk Dairesi, istinaf mahkemesinin kararını “eksik inceleme” yapıldığı gerekçesiyle bozdu. Süreçte son kararı veren Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ise çiftçi lehine hüküm kurarak dikkat çeken tespitlerde bulundu.
Kurulun kararında, vatandaşın adına yapılan prim kesintisinin SGK’ya aktarılıp aktarılmadığını takip etmek gibi bir sorumluluğu bulunmadığına vurgu yapıldı. Prim kesintisini gerçekleştirmesine rağmen bu tutarı SGK’ya bildirmeyen veya aktarmayan şirketlerin sorumlu olduğu belirtilirken, SGK’nın da denetim görevini yerine getirmekle yükümlü olduğu ifade edildi.
Kararda ayrıca, tarım ürünü satışı sırasında prim kesintisine razı olan kişinin, sosyal güvenlik sistemine dahil olma iradesini açık biçimde ortaya koyduğu belirtildi. Bu nedenle kesilen primin SGK kayıtlarına yansımamış olmasının, sigortalılık tescilinin yapılmasına engel sayılamayacağına karar verildi.
EYT kapsamına giremeyenler için umut doğdu
Söz konusu kararın, özellikle 8 Eylül 1999 ve öncesinde tarım ürünleri satışından prim kesintisi yapılan ancak sigorta başlangıcı sisteme kaydedilmeyen vatandaşlar için büyük önem taşıdığı değerlendiriliyor.
Uzmanlara göre, müstahsil makbuzlarını saklayan çok sayıda çiftçi ve tarım çalışanı, bu emsal karar doğrultusunda sigorta giriş tarihlerini geriye çektirmek için hukuki süreç başlatabilir. Böylece EYT’den yararlanamayan, emekliliği iptal edilen ya da yaş şartına takılan çok sayıda kişi için yeniden emeklilik imkanı gündeme gelebilir.
