Sosyal medya hesabından paylaşım yapan Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, anlaşma metninin önümüzdeki 24 saat içerisinde tamamlanmasının beklendiğini belirterek, ardından anlaşmanın elektronik ortamda imzalanacağını ve gelecek hafta teknik düzeyde görüşmelerin başlayacağını ifade etti.
Açıklamasında, "Barış anlaşmasına hiç olmadığı kadar yaklaştık. Anlaşmanın önümüzdeki 24 saat içinde sonuçlandırılması beklenirken, Pakistan hemen ardından barış anlaşmasının elektronik olarak imzalanması için hazırlıklarını sürdürüyor. Bunu ise önümüzdeki hafta teknik düzeyde görüşmeler izleyecek.
Müzakereler sırasında gösterdikleri sürekli bağlılıklarından dolayı Amerika Birleşik Devletleri ve İran Cumhuriyeti'ne teşekkür ederiz. Ayrıca, desteklerinden dolayı bölgedeki kardeşlerimize de içten şükranlarımızı sunarız. Bu tarihi barış anlaşmasının kalıcı barış için sağlam bir temel oluşturacağına eminiz." ifadelerine yer verdi.
MÜZAKERELERDE SON DÜZLÜK
ABD basınına göre son günlerdeki tehlikeli sürtüşme tarafları kaçınılmaz olarak bir oldu bitti aşamasına getirdi. Helikopterin suya gömülmesinden saniyeler önce kurtulan iki ABD’li pilotun mücadelesinden sonra Washington’da ilk etapta İran’ın sivil altyapılarını vurma tehdidini barındıran sert bir misilleme dalgasına yol açsa da, uluslararası arabulucuların Çarşamba günü devreye girmesiyle rüzgar tersine döndü.
KATAR VE PAKİSTAN HATTINDA YOĞUN DİPLOMASİ TRAFİĞİ
Gerilimin bölgesel bir savaşa dönüşmesini engellemek adına Doha ve İslamabad yönetimleri çok katmanlı bir mekik diplomasisi yürüttü. Katarlı diplomatlardan oluşan bir heyetin barış anlaşması taslağına ilişkin yeni formüllerle Tahran’dan dönmesi ve Pakistanlı yetkililerin doğrudan ABD Başkanı Donald Trump’ı ikna etmesi, Çarşamba akşamı gerçekleştirilmesi planlanan yeni Amerikan hava saldırılarını son anda iptal ettirdi.
Sürecin mimarlarından biri olan İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, taraflar arasında bir mutabakat zaptının imzalanmasına dair umutlu konuşarak, iki ülke arasındaki ortak metne "Hiç bu kadar yakın olunmamıştı" değerlendirmesinde bulunmuştu. Olumlu havaya rağmen İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü ise metin üzerindeki kurum içi incelemelerin son aşamada olduğunu belirterek şartları kabul etme konusunda henüz nihai ve resmi kararın verilmediğinin altını çizmişti.
MASADAKİ İKİLİMLER
Anlaşma zemini belirmiş olsa da, her iki liderin de kendi iç kamuoylarında karşı karşıya olduğu ciddi siyasi riskler bulunuyor. ABD Başkanı Trump, zayıf ya da İran’a erken taviz veren bir anlaşma imzalamakla suçlanmamak için ekibine sızan taslak metinlere karşı temkinli olma talimatı verdi. Washington, İran’ın dondurulmuş milyarlarca dolarlık fonlarına erişim sağlaması ve yaptırımların geniş çaplı kaldırılması için Tahran’ın nükleer tesislerini tamamen devre dışı bırakması, uranyum zenginleştirmeyi sonlandırması ve Lübnan Hizbullah’ı gibi vekil güçlerin finansmanını kesmesi şartını koşuyor.
"ASIL DERDİ ZAMAN KAZANMAK"
Trump'ın stratejisi ise en tartışmalı maddelerin çözümünü zamana yayarak müzakereleri koparmadan ilerletmek üzerine kurulu.
Tahran cephesinde ise özellikle Devrim Muhafızları bünyesindeki sertlik yanlıları, Washington’dan somut tavizler koparılmadan nükleer programa sınırlama getirilmesine şiddetle direniyor. Buna karşın, ABD ablukası ve savaş ortamı nedeniyle ülke ekonomisinin aldığı ağır hasar, Tahran yönetimini uzlaşıya doğru iten en büyük motivasyon kaynağı olarak öne çıkıyor.
HÜRMÜZ SİLAHI
Trump’ın, önümüzdeki hafta Fransa’da düzenlenecek G7 Zirvesi’nde dünya liderlerinden Hürmüz Boğazı’ndaki denetimlerin artırılması için askeri ve lojistik destek talep edeceği de öne sürüldü.
Küresel enerji ticaretinin can damarı olan Hürmüz Boğazı'nın gelecekte yeniden bir kriz aracı haline gelmesini önleyecek mekanizmaların anlaşmada yer alıp almadığı, uluslararası piyasalardaki en kritik soru işaretlerinden biri olarak öne çıkıyor.
ABD VE İRAN NE İSTEDİ?
İddialara göre ABD, İran’ın dünya genelinde dondurulmuş milyarlarca dolarlık varlığını derhal serbest bırakacak ve Tahran’ın petrol ihracatına uygulanan ağır yaptırımları kaldıracak.
Buna karşılık İran, Şubat ayında ABD ve İsrail saldırılarının ardından tamamen kapattığı, küresel petrol ve gaz arzının beşte birini sırtlayan Hürmüz Boğazı'ndaki deniz ablukasını sonlandıracak ve boğazı uluslararası ticarete yeniden açacak.
Trump’ın askeri harekat gerekçesi olarak sunduğu İran’ın nükleer programına ilişkin nihai ve radikal kararlar, 60 gün boyunca ertelenecek. Bu süreçte kalıcı çözüm için müzakereler devam edecek. Ayrıca ABD, İran’ın füze programına kısıtlama getirilmesi taleplerinden bu aşamada vazgeçerken, İran’ın savaş tazminatı talepleri de masadan çekildi.
