Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), ulusal çıkarlarını gerekçe göstererek 1 Mayıs itibarıyla OPEC ve OPEC+ üyeliklerinden çekilme kararı aldığını açıkladı.
Resmi haber ajansı WAM üzerinden yapılan duyuruda, bu adımın ülkenin uzun vadeli ekonomik hedefleri ile değişen enerji stratejisinin bir yansıması olduğu vurgulandı.
Açıklamada, BAE’nin örgüt içinde bulunduğu süre boyunca ortak fayda adına önemli katkılar sunduğu ve ciddi fedakarlıklar yaptığı ifade edilirken, bundan sonraki süreçte önceliğin tamamen ulusal çıkarlara verileceği belirtildi.
İran savaşı nedeniyle 1970’lerden bu yana en büyük petrol krizinin yaşandığı bir dönemde gelen bu kararın, Suudi Arabistan liderliğindeki OPEC’in etkisini zayıflatabileceği ve küresel petrol piyasalarında yeni dalgalanmalara yol açabileceği değerlendiriliyor.
OPEC ile Birleşik Arap Emirlikleri’nin küresel petrol piyasasındaki etkisi
OPEC, 1960 yılında Venezuela, İran, Irak, Suudi Arabistan ve Kuveyt tarafından kuruldu. Daha sonra bu ülkelere BAE dahil petrol üreticisi başka ülkeler de eklendi.
OPEC+ ise 2016 yılında, OPEC ülkelerine ek olarak 10 petrol üreticisi ülkenin daha dahil edilmesiyle oluşturulan daha geniş bir iş birliği yapısıdır. Bu grup, İran savaşı öncesinde küresel petrol üretiminin yaklaşık yarısını kontrol edecek düzeyde etkiye sahipti.
Savaş öncesinde OPEC+ içinde yer alan 22 ülke arasında BAE, üretim kapasitesi bakımından dördüncü sıradaydı ve uzun süredir uygulanan üretim kotalarına yönelik rahatsızlığını dile getiriyordu. BAE’den daha fazla petrol üreten ülkeler ise Suudi Arabistan, Rusya ve Irak olarak öne çıkıyordu.
1967 yılından beri Abu Dabi Emirliği üzerinden OPEC üyesi olan BAE, 1971'de ülke olarak kurulmasının ardından da bu üyeliğini sürdürdü.
OPEC'ten ayrılan son ülke 2024 yılında Angola olmuştu.
Piyasalara etkisi nasıl olur?
Hürmüz Boğazı’ndan geçen ve savaş öncesinde dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin taşındığı kritik hat, İran tarafından kapatıldığı için Körfez bölgesinden yapılan sevkiyatlarda ciddi aksamalara yol açıyor. Bu gelişmenin etkisiyle petrol fiyatları, savaş öncesine kıyasla yüzde 53 oranında yükseldi.
Birleşik Arap Emirlikleri’nin OPEC’ten ayrılma kararının ardından ise piyasalarda sınırlı bir fiyat gerilemesi gözlendi.
Rystad Energy analisti Jorge Leon, AFP’ye yaptığı değerlendirmede, Hürmüz Boğazı üzerinden petrol akışı yeniden sağlanmadıkça BAE’nin OPEC’ten ayrılmasının piyasalar üzerinde kısa vadede belirgin bir etki yaratmayabileceğini belirtti.
Ancak BAE artık üretimini artırmakta özgür olacağı için "Suudi Arabistan'ın piyasanın ana dengeleyicisi rolünün sürdürülebilirliği konusunda daha geniş soru işaretleri doğacağını" belirten Leon'a göre bu durum, "OPEC'in arz dengesizliklerini yumuşatma kapasitesi azaldıkça petrol piyasasının da muhtemelen daha fazla istikrarsızlaşabileceğine" işaret ediyor.
Ortadoğu Ekonomik Araştırması Yönecisi Jamie Ingram, Uluslararası Enerji Ajansı verilerine dayanarak, Birleşik Arap Emirlikleri’nin ayrılığı sonrası OPEC’in üretim kapasitesinin yaklaşık yüzde 13 oranında azalacağını ifade etti.
