Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Buna göre izinsiz yapıların yıkılması ve arazinin yeniden tarıma kazandırılması belediyeler ile il özel idarelerinin sorumluluğunda olacak. Yıkım kararı alınmasına rağmen bir ay içinde işlem yapılmazsa, Bakanlık doğrudan müdahale edebilecek.
Tarım alanına bungalov dönemi bitti
Gayrimenkul Hukuku Enstitüsü Başkanı Ali Yüksel, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nun 2005 yılında yürürlüğe girdiğini anımsatarak, kanunun ana amacının "toprak yapısını ve tarımsal arazileri korumak ve sürdürülebilir şekilde işlemek" olduğunu ifade etti.
Kanuna rağmen tarımsal alanlar ile orman ve meralara bağ evi, köy evi, kooperatif hissesi, kulübe, çiftlik evi ve bungalov gibi yapıldığını dile getiren Yüksel, sözlerini şöyle sürdürdü:
"İzinsiz yapılan ve ‘tarım alanı gecekonduları’ olarak da adlandırılan bu plansız yapıların Tarım ve Orman Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının tüm uyarılarına karşın alınıp satıldığını görüyoruz. 2017’de çıkarılan yönetmelik tarım arazilerindeki işgal ve kötü kullanımı engelleyememiştir. Bu nedenle iki ayrı yeni yönetmelik yayımlanmıştır. Bu kapsamda artık tarım alanlarında bina, apartman, villa, imalat iş yeri, köy evi, çiftlik evi ve bungalov gibi yapılar yapılamayacaktır."
Yönetmelikte izin verilen yapı türleri
Sadece 2005’teki kanundan önce yapılmış binaların kazanılmış hakkı bulunduğunu belirten Yüksel, yeni yönetmelikle tarımsal amaca dönük yem, depolama ve saklama tesislerine, bozulacak ürünlerin işlendiği tesislere, tarımsal işlemeyi desteklemek amaçlı bağ evlerine ve enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla yapılan küçük çaplı güneş enerji santrali tesislerine izin verildiğini belirterek, "En verimsiz arazilerde tarım dışı olabilecek maden işletmeleri ve enerji tesisleri ise özel izinle yapılabilecektir. Buna göre izinli yapılmış bağ evleri hariç diğer konaklama amaçlı yapılar kaçak duruma düşmüştür." diye konuştu.
Tarım dışı kullanım amaçlı talepler için Toprak Koruma Kurulu kararı gerektiğini vurgulayan Yüksel, kuru marjinal tarım arazilerinde yapılacak tarım dışı kullanım taleplerinin valilik tarafından izne bağlanacağını söyledi.
Para ve hapis cezası uygulanacak
Yüksel, yönetmeliğe aykırılık halinde hem kaçak yapının yıkılacağını hem de para ve hapis cezası uygulanacağını belirterek, "Kaçak yapıyı yıktırmak belediye ve kaymakamlıkların görevidir. Bunların işlem yapmaması halinde Bakanlık kendisi de yıkabilecektir. İlgili plan ve projelere aykırı hareket edilmesi halinde bozulan arazinin her metrekaresi için idari para cezası uygulanacak ve projeye uygunluk sağlanması için azami iki ay süre verilecektir." ifadelerini kullandı.
Ali Yüksel, tarım arazilerinin yönetmeliğe aykırı kullanımı durumunda faaliyetin durdurulacağını ve idari para cezasının üç katına kadar uygulanacağını açıkladı. Yıkım ve temizleme masraflarının sorumlulardan tahsil edileceğini, tahsil edilemezse devlet ödemelerinden kesinti yapılacağını belirtti. Ayrıca, arazilerin bölünmesine veya izinsiz yapı inşasına aracılık eden emlak firmaları ile projeye destek veren mühendis ve mimarlara da ceza verileceğini duyurdu.
"Araziler adeta gizli bir şekilde imara açılıyor"
Gayrimenkul Hukuku Derneği Başkanı Ali Güvenç Kiraz da yönetmeliğin amacının tarımsal alanları korumak ve mevzuata aykırı yapılaşmanın tarımı engellemesini önlemek olduğunu belirtti.
Kiraz, son dönemde hobi bahçeleri ve bungalov gibi yapılarla tarım arazilerinin gizli şekilde imara açıldığını, bunun hem tarımsal hem turizm amaçlı kullanımda mevzuata aykırılıklara yol açtığını belirterek şunları söyledi:
"Son dönemde turizm imarlı bir yerde konut amaçlı uygulama varsa Kültür ve Turizm Bakanlığı, tarımsal amaçlı kullanım varsa Tarım ve Orman Bakanlığı, bunları 'bypass' etmek isteyenlere karşı da Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı adeta ‘milli bir dava’ yürütüyor. Üç bakanlık tarafından özellikle Çanakkale ve Balıkesir’de imar mevzuatına aykırı yapılaşmanın önünü kesecek şekilde son 2 yılda genelgeler yayımlandı ve bu illerde imar mevzuatına aykırı yapılaşma engellendi."
Yapılaşma izni valiliklerden ya da il özel idarelerden öğrenilebilir
Ali Güvenç Kiraz, yönetmeliğin tarımsal amaçlı kullanım dışı yapılaşma konusunda esasları düzenlediğini, yeni bir kurul oluşumunu getirdiğini ve istisnai kullanımların (jeotermal, savunma, madencilik gibi) sınırlarını çizdiğini anlattı.
Artık tarım arazilerinde kurulu tüm hobi bahçesi veya bungalov tarzındaki yapıların kanuna ve yönetmeliğe aykırı kabul edileceğini vurgulayan Kiraz, şu uyarılarda bulundu:
"Bugünden itibaren vatandaşların bu tür yapıları varsa eski hale getirmelerini, bizzat kendilerinin yıkmalarını ve bu tür yapıları satışa çıkarmamalarını, ilanda/satışta olan yapıları da vatandaşlarımızın almamalarını önermekteyiz. Arazisini tarımsal amaçlı kullanan tüm vatandaşlar bu arazilerde ne şekilde yapılaşma izni olduğunu valiliklerden ya da il özel idarelerden öğrenebilir."
