Emeklilikte Yaşa Takılanlar düzenlemesiyle milyonlarca kişi emekli olurken, 1999 sonrası sigorta girişi bulunan geniş bir kesim mevcut uygulamanın dışında kalmayı sürdürüyor. Özellikle 2000–2008 yılları arasında ilk kez sigortalı olanların emeklilik şartları belirli kurallar çerçevesinde şekilleniyor. Bu dönemde sisteme girenler için yaş ve prim günü kriterleri daha katı uygulanırken, emeklilik tarihleri de buna göre netleşiyor. Çalışanların emekliliğe ulaşabilmesi için ise sistemde yer alan bazı esneklikler ve borçlanma imkanlarından yararlanması önem taşıyor.
1. 7000 Prim Günü ve Yaş Kriterleri Belli Oldu
Mevcut düzenlemelere göre 2000–2008 yılları arasında sigortalı olanlar için yaş şartı belirleyici rol oynuyor. Bu kapsamda kadınlar 58, erkekler ise 60 yaşında emekliliğe hak kazanabiliyor. Bunun yanı sıra, tam emeklilik için 7000 prim gününün eksiksiz tamamlanması gerekiyor. Yaş şartının kaldırıldığı EYT düzenlemesinden ayrılan en önemli nokta da bu kriterler olurken, söz konusu koşullar çalışanların emeklilik planlarını daha uzun vadeye yaymasını zorunlu hale getiriyor.
2. 4500 Günle Kısmi Emeklilik Fırsatları
7000 prim gününü tamamlayamayan sigortalılar için sistemde “kısmi emeklilik” seçeneği de bulunuyor. En az 25 yıl sigortalılık süresine sahip olan ve 4500 prim gününü dolduran çalışanlar, yaş şartını da karşılamaları halinde bu haktan yararlanabiliyor. Özellikle hastalık, işsizlik ya da farklı nedenlerle çalışma hayatı kesintiye uğrayan ve primlerini tamamlamakta zorlanan kişiler için bu uygulama önemli bir kolaylık sağlıyor.
3. Askerlik ve Doğum Borçlanmasıyla Süreyi Kısaltma Şansı
Prim gün sayısı eksik olan vatandaşların yasal borçlanma yöntemlerini kullanarak eksikliklerini gidermesi ve emeklilik sürecini öne çekmesi mümkün olabiliyor. Erkek çalışanlar askerlik vazifesinde geçirdikleri süreleri, kadın çalışanlar ise doğum yaptıktan sonra iş hayatından uzak kaldıkları dönemleri borçlanarak prim hanelerine ekletebiliyor. Ağır ve riskli iş kollarında faaliyet gösteren çalışanlar için ise fiili hizmet zammı adı verilen yıpranma payı devreye giriyor. Yıpranma payı sayesinde riskli meslek gruplarındaki kişiler hem ek prim günü kazanıyor hem de emeklilik yaş sınırını aşağı çekebiliyor. 2008 yılından sonra sigorta girişi yapılanlar için ise prim şartlarının her yıl kademeli olarak artırıldığı yepyeni bir sistem uygulanıyor.
