University College London Hastanesinden uzmanlar, Bedfordshire'lı iki çocuk babası Rhys Hibbert'ın ameliyat edilmemesi durumunda görme yetisini yitirebileceğini ifade etti.
Yapay zeka sistemi, operasyon esnasında canlı video akışını analiz ederek cerrahlara beyindeki kritik fakat gizli damarlar ve sinirlerden nasıl uzak duracakları hususunda öneriler sundu. Söz konusu teknoloji, tümörün mümkün olan en güvenli biçimde alınmasına olanak tanıdı.
Hibbert, hasta güvenliği bakımından bu teknolojinin çok büyük yarar sağladığını belirtti.
Müşteri hizmetleri yöneticisi olarak görev yapan 48 yaşındaki Hibbert, 18 ay öncesine kadar her öğle arasında iki kilometre yürüyüş yapan sağlıklı biriydi. Bu yürüyüşlerinden birinde şuurunu yitirerek sokakta nöbet geçirmeye başladı.
Gerçekleştirilen beyin taramasında, kafatası tabanında yer alan bilye ebadındaki hipofiz bezinde 11 milimetrelik iyi huylu bir tümör saptandı.
Hipofiz bezi; büyüme, metabolizma, tansiyon ve vücut ısısının dengelenmesi gibi süreçlere destek olan hayati hormonları üretiyor.
Tümör, beyne kan taşıyan ana arterler ile görme duyusunu kontrol eden optik sinirlere oldukça yakın bir noktada bulunuyordu. Tümörün optik sinirlere baskı uygulaması nedeniyle Hibbert'ın çevresel görüşü daraldı.
Ciddi yorgunluk ve baş dönmesi yaşadı Acilen ameliyat edilmesi gerekmese de Hibbert eşyalara çarpmaya başladı, yoğun yorgunluk ve baş dönmeleri geçirdi. Doktorlar kendisine özel geliştirilen yapay zeka aracıyla ameliyat edilen ilk kişi olma alternatifini sunduğunda bu teklifi hiç düşünmeden kabul etti.
Ameliyat, burun deliklerinden kafatası tabanına bir endoskop ilerletilerek yapıldı. Bu bölgede tümör yakın bir konumda olsa da kemik ve sert zar tabakalarının ardında gizleniyordu.
İnsan anatomisinin kişiden kişiye değişiklik göstermesi nedeniyle tümörü almak adına en güvenli noktanın tespit edilmesi kolay bir işlem değildi.
Tümörün tamamının alınamama ihtimali yüzde 25 ile 50 arasında seyrederken, ana bir kan damarının zedelenme riski ise yüzde 0,5 ile 2 arasında yer alıyordu. Yapay zeka sistemi tam da bu noktada devreye girdi.
Cerrahi yapay zeka desteği Sistem, ikinci bir monitörde canlı video akışını inceledi, cerrahi ekipmanları takip etti ve damarlar ile sinirlerin olma ihtimalinin en yüksek olduğu kısımları işaretleyerek tümörün alınması için en risksiz bölgeleri saptadı.
Bu teknoloji, akıllı telefonlardaki yüz tanıma sistemine benzeyen bir mantıkla işliyor fakat burada hayati ve çoğunlukla gizli olan anatomik yapıları algılıyor.
Birleşik Krallık'taki bir doktor senede ortalama 10 ile 20 arasında bu tür ameliyat gerçekleştiriyor ve hastanın anatomisini kavramak için operasyon öncesindeki taramalara itimat ediyor.
Araştırmacılar, yapay zeka modelini hipofiz tümörü ameliyatlarını içeren yüzlerce video ile eğitti. Her kayıttaki damarları ve sinirleri özenle işaretleyerek sistemin veri elde etmesini ve en kritik yapıları öğrenmesini sağladı.
Ameliyatı yapan Profesör Hani Marcus, sistemin bir cerrahın hayatı boyunca görebileceği ya da yapabileceği operasyonlardan daha fazlasıyla eğitildiğini ve uzman bir ikinci göz olarak işlev görebileceğini dile getirdi. Marcus, diğer deneysel yapay zeka sistemlerinin aksine bu aracın eşzamanlı olarak çalıştığını vurguladı.
Yapay zeka aracı yalnızca destek sundu ve kontrol bütünüyle cerrahlarda oldu. Ekip, ilerleyen dönemde cerrahlar için bir çeşit danışmanlık mekanizması kurmayı ve ameliyathanede ihtiyaç duyulduğunda görüş alınabilecek bir uzman asistanı oluşturmayı amaçlıyor.
Sağlık ve Bakım Araştırmaları Ulusal Enstitüsü ve Google tarafından fonlanan teknoloji, uzun yıllar laboratuvar ortamında denendi. Gerçek bir ameliyattaki ilk sonuçlardan memnun olan ekip, daha kapsamlı bir klinik çalışma üzerinde duruyor.
Hayatımı bana geri verdi Hibbert, operasyonun ardından gözlerini açtığında 360 derecelik bir görüş alanına kavuştuğunu ve bir senedir bu denli net göremediğini aktardı. Ameliyattan sonraki evrede görme yetisinin her geçen gün daha da iyileştiğini dile getiren Hibbert, eski enerjisine ulaştığını ve bütün yan etkilerin ortadan kalktığını kaydetti.
Sağlık İnovasyon Bakanı James Frith, Hibbert'ın devlet destekli araştırma çerçevesinde hayatını değiştiren bir operasyon geçirmesinden mutluluk duyduğunu belirtti. Frith, yapay zeka için gerekli güvenlik tedbirlerinin alınacağını ve bu teknolojinin sağladığı olanaklardan faydalanılacağını ifade etti.
