15 Ocak 2025’te yürürlüğe giren yeni yasal düzenleme ile tarım sektöründe çalışan ve Çiftçi Kayıt Sistemi’ne (ÇKS) kayıtlı olan çiftçilere sigortalı olma zorunluluğu getirildi. Özel bir muafiyeti bulunmayan kişiler, 15 Temmuz itibarıyla otomatik olarak BAĞ-KUR kapsamında değerlendirilmeye başlandı. Bu durum, ölüm, dul-yetim ve 65 yaş aylığı gibi sosyal yardımlardan faydalanan çiftçilerin muafiyet belgelerinin olmaması halinde, aldıkları ödemelerin kesilmesine ya da düşürülmesine neden olabilecek. Hacı Bayram Veli Üniversitesi Öğretim Görevlisi Dr. Okan Güray Bülbül, gelirleri muafiyet sınırının üzerinde olan birçok kişinin bu düzenlemeden etkilenebileceği konusunda uyarıda bulundu. Adana Çiftçiler Birliği Başkanı Mutlu Doğru ise çiftçilerin sosyal güvenlik sistemine dahil edilmesinin olumlu bir adım olduğunu belirtirken, pek çok kişinin konu hakkında yeterince bilgilendirilmemesi nedeniyle geçiş sürecinin uzatılması gerektiğini dile getirdi.
BAĞ-KUR otomatik olarak başlıyor
Tarımsal gelir elde edenlerin otomatik olarak sigortalı sayılmasına yol açan 7538 sayılı Kanun’un 16. maddesi, geçtiğimiz gün itibarıyla yürürlüğe girdi. Bu maddeyle, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na yeni bir hüküm eklenerek, ziraat odalarına Çiftçi Kayıt Sistemi'ne (ÇKS) kayıtlı üyelerini Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) bildirme yükümlülüğü getiriliyor. Söz konusu bildirim yapıldığı anda, eğer çiftçi muafiyet şartlarını karşılamıyorsa, otomatik olarak BAĞ-KUR sigortalılığı başlatılıyor.
Ekonomim’in aktardığı habere göre, Hacı Bayram Veli Üniversitesi Öğretim Görevlisi Dr. Okan Güray Bülbül, Karadeniz’de küçük ölçekli tarım yapan, özellikle de fındık bahçesi sahiplerinin bu düzenleme nedeniyle mağduriyet yaşayabileceğine dikkat çekti. Bülbül, yılda yalnızca 100 kilo fındık üreten kişilerin bile ölüm aylığı kesintisiyle karşılaşabileceğini belirterek, bu kişilerin büyük kısmının başka şehirlerde yaşadığı için düzenlemeden haberdar olmadığını ifade etti.
Kimlerin aylığı azalacak?
Bu durumda olup muafiyet belgesini sunamayanların hem BAĞ-KUR prim borcu çıkacağını hem de aylıklarında kesilme/ azalma yaşanabileceğini dile getiren Bülbül, 65 yaş aylığı alanların BAĞ-KUR kaydının yapılması halinde ise bu aylığın tamamen kesileceğini belirtti. Okan Güray Bülbül, BAĞ-KUR kaydı başlayacak dul eşin aylık miktarının da azalacağını söyledi.
Kimler muaf olacak?
Tarımsal faaliyetten elde ettiği ortalama aylık geliri masraflar düşüldükten sonra asgari ücretten düşük olanlar Ziraat Odalarından muafiyet belgesi alarak zorunlu sigortalılıktan muaf olacaklar. 65 yaşın üzerindeki kişiler tarım BAĞ-KUR’lu olmak istemediklerini SGK’ya dilekçe ile bildirmeleri halinde de sigortalılıkları sona erdirilecek. SGK tarafından otomatik olarak sigortalanan kişiler için geriye dönük muafiyet belgesi en fazla 1 yıl için alınabiliyor.
Adana Çiftçiler Birliği Başkanı Mutlu Doğru, emekli olanların ve muafiyet sınırının altında gelir elde edenlerin zorunlu sigortalılıktan muaf olduklarını bildirdi. Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna bağlı olmayan çiftçilerin sigortalılığının kendileri açısından olumlu olduğunu söyleyen Mutlu Doğru, sistemin bundan etkilenecek çiftçilere yeterince duyurulmadığını bildirerek, mağduriyet yaşanmaması için bu sürenin mutlaka uzatılması gerektiğini ifade etti. Doğru, Ziraat Odaları’nın da çiftçilere geriye dönük belge verirken, birikmiş aidat borçlarını talep etmesinin de önlenmesini istedi.
