Tütünle mücadeleye yönelik uygulamalar yeniden gündeme gelirken, Cumhurbaşkanlığı Sağlık Politikaları Kurulu Üyesi Toker Ergüder sigara kullanımının yol açtığı sonuçlara ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Ergüder, tütün ürünlerinin yalnızca halk sağlığı açısından değil, ekonomik açıdan da ciddi bir yük oluşturduğunu belirtti.
Açıklanan verilere göre sigaranın ülke ekonomisine doğrudan maliyetinin yıllık yaklaşık 24 milyar dolar düzeyinde olduğu kaydedildi. İş gücü kayıpları, erken yaşta ölümler ve sağlık harcamaları gibi dolaylı etkiler de hesaba katıldığında, sigaranın toplam ekonomik etkisinin çok daha yüksek boyutlara ulaştığına dikkat çekildi.
"Fiyat politikası sayesinde tütün kullanımında %14 oranında bir azalma sağlandı"
Türkiye gazetesinde yer alan habere atıfta bulunan Prof. Dr. Toker Ergüder, tütün kullanımını azaltmada en etkili ve akılcı yöntemin vergi politikaları ile fiyat düzenlemeleri olduğunu vurguladı. Ergüder’in paylaştığı verilere göre, Türkiye’nin 2008–2012 döneminde uyguladığı istikrarlı fiyat artışları, tütün tüketiminde yüzde 14’lük bir düşüşe yol açarken, aynı dönemde kamu gelirlerinde de artış kaydedildi.
Ergüder, 2013 sonrasında sigara fiyatlarının satın alma gücü paritesine göre düşük kaldığını savunarak şu değerlendirmede bulundu:
"Türkiye’de sigara, OECD ve Avrupa ülkeleriyle kıyaslandığında oldukça ucuz kalmış durumda. Yapılan araştırmalar, fiyattaki %10'luk bir artışın tüketimi %8 oranında düşürdüğünü kanıtlıyor. Ancak son yıllarda fiyatlar, enflasyon ve satın alma gücü karşısında beklenen caydırıcılığı yitirdi."
"Sigaranın taban fiyatının 300 TL olması gerekiyor"
Sigara fiyatlarının belirlenmesinde dünyada kabul gören ilginç bir dengeye işaret eden Prof. Dr. Ergüder, fiyatların enerji maliyetleriyle paralel olması gerektiğini vurguladı.
Dünyada genel kabul görmüş mantığa göre, bir paket sigaranın fiyatı yaklaşık 5 litre benzin bedeline denk geliyor. Mevcut akaryakıt fiyatları baz alındığında, Ergüder’e göre Türkiye’de bir paket sigaranın taban fiyatının 300 TL olması gerekiyor.
Tütün ürünlerine yapılan zamların enflasyonu tetiklediği veya yasa dışı ticareti artırdığı yönündeki yaygın argümanlara da değinen Ergüder, bu iddiaların bilimsel verilerle desteklenmediğini söyledi. 2002-2019 dönemini kapsayan incelemelerinde, sigara fiyat artışları ile genel enflasyon verileri arasında anlamlı bir korelasyon bulamadıklarını belirten Ergüder, etkin denetimle kaçakçılık riskinin de minimize edilebileceğini vurguladı.
