Dünya genelinde milyonlarca kullanıcı, ChatGPT, Gemini ve Claude gibi üretken yapay zeka araçlarını her gün milyarlarca komutla kullanıyor.
Ancak bu komutlara eklenen ve insani bir alışkanlık olan nezaket ifadeleri, sanıldığı kadar zararsız değil. Yapay zeka modelleri, her kelimeyi veya karakteri "token" adı verilen birimlere dönüştürerek işliyor. Kullanıcının sorusuna eklediği her nezaket cümlesi, modelin daha fazla veri işlemesine ve dolayısıyla daha fazla elektrik tüketmesine neden oluyor.
Yapay zekanın çevresel etkisi sadece elektrikle sınırlı değil. Bu sistemlerin çalıştığı büyük veri merkezlerindeki sunucuların soğutulması için yüksek miktarda su harcanıyor. Araştırmalar, yapay zeka ile yapılan 20–50 soruluk bir sohbetin yaklaşık yarım litre su tüketimine denk geldiğini gösteriyor. Sorulara eklenen gereksiz nezaket ifadeleri, işlem süresini uzatarak bu tüketimi artırıyor.
Bilişim uzmanları, kullanıcıların yapay zeka ile iletişim kurarken "insanlaştırma" eğiliminde olduklarını ancak bunun teknik bir maliyeti olduğunu vurguluyor. Uzmanlar konuya ilişkin şu değerlendirmelerde bulunuyor;
İnsanlar sosyal bir refleksle yapay zekaya nazik davranıyor. Ancak bu sistemlerin duyguları veya toplumsal kodları yok. Siz ona 'teşekkür ederim' dediğinizde, o bu ifadeyi anlamlandırmak ve yanıt vermek için ek sunucu gücü harcıyor. Milyarlarca kullanıcının aynı anda bu nezaket ifadelerini kullandığı düşünüldüğünde, ortaya çıkan karbon ayak izi ve su israfı devasa boyutlara ulaşıyor. Sürdürülebilir bir dijital gelecek için 'doğrudan ve kısa' komutlar vermek büyük önem taşıyor.
Çevresel sürdürülebilirlik için "net komut" çağrısı
Teknoloji devleri, veri merkezlerini daha çevreci hale getirmek için karbon nötr hedefleri koysa da artan talep bu hedeflere ulaşmayı zorlaştırıyor. Çevre aktivistleri ve teknoloji analistleri, yapay zeka okuryazarlığının bir parçası olarak "enerji verimli iletişim" modelinin benimsenmesi gerektiğini savunuyor.
Haberde görüşlerine yer verilen uzmanlar, "Gelecekte yapay zekayı kullanmak sadece bilgiye ulaşmak değil, bu bilgiyi en düşük çevresel maliyetle elde etmek anlamına gelecek. Bu noktada nezaket, maalesef verimliliğin önüne geçiyor," ifadelerini kullanıyor.
Kullanıcılara, yapay zeka araçlarını kullanırken gereksiz giriş ve çıkış cümlelerinden kaçınmaları ve doğrudan sonuca yönelik, net ifadeler kullanmaları öneriliyor.
