Orta Doğu’da patlak veren savaşın etkileri yalnızca bölgeyle sınırlı kalmadı. Yunanistan’da yapılan son araştırma, jeopolitik gerilimin tüketici davranışlarını doğrudan etkilediğini ortaya koydu. Market raflarına kadar yansıyan bu belirsizlik ortamı, halkın harcama alışkanlıklarını köklü şekilde değiştirmeye başladı.
Tüketici psikolojisi hızla değişti
Dünya genelinde tüketici davranışlarını ve perakende verilerini analiz eden NielsenIQ'nun 9-12 Mart tarihleri arasında yaptığı araştırmaya göre Yunanistan’da tüketicilerin yüzde 57’si kendini endişeli hissederken, yüzde 27’si yüksek düzeyde stres yaşadığını belirtti. Katılımcıların yüzde 13’ü öfke duyduğunu ifade ederken, yalnızca yüzde 3’ü durumdan etkilenmediğini söyledi.
Bu veriler, toplum genelinde yoğun bir kaygı atmosferi oluştuğunu ve bunun tüketim alışkanlıklarını doğrudan etkilediğini gösteriyor.
Harcamalar kısılıyor, sosyal hayat daralıyor
Araştırmaya göre tüketicilerin yüzde 72’si davranışlarını değiştirdiğini ifade etti. Katılımcıların yüzde 35’i harcamalarını azaltırken, yüzde 25’i sosyal aktivitelerini kısıtladı. Ayrıca yüzde 10’luk bir kesim temel ihtiyaç ürünlerini stoklamaya başladı.
Tüketicilerin en büyük endişesi fiyat artışları (yüzde 22) olurken, ürün kıtlığı (yüzde 19) ve tedarik zinciri sorunları da önemli riskler arasında yer aldı.
Kriz öncesine göre fark açıldı
Şubat ayına ait verilerle karşılaştırıldığında değişim oldukça çarpıcı. Daha önce tüketicilerin kaygısı daha çok gıda fiyatları (yüzde 45), enerji faturaları (yüzde 21) ve temel ihtiyaçları karşılama (yüzde 17) üzerine yoğunlaşıyordu.
Ancak savaş sonrası bu kaygılar genişleyerek daha büyük bir ekonomik belirsizlik algısına dönüştü. Artık yalnızca fiyatlar değil, ürün bulunabilirliği ve piyasa istikrarı da endişe kaynağı.
Ekonomik baskı zaten yüksekti
Yunanistan’da hane halklarının yüzde 57’si gelirlerinin sadece temel ihtiyaçları karşılamaya yettiğini belirtiyor. Buna karşılık yalnızca yüzde 13’lük bir kesim mali durumunda iyileşme olduğunu ifade ediyor.
Bu tablo, savaş öncesinde de ekonominin kırılgan olduğunu, mevcut gelişmelerin ise bu baskıyı daha da artırdığını ortaya koyuyor.
Tüketici yeni döneme uyum sağlıyor
Tüketiciler, artan belirsizlik karşısında daha temkinli hareket etmeye başladı. Katılımcıların yüzde68’i fiyatları yakından takip ettiğini, yüzde 76’sı indirim ve kampanyaları aktif olarak aradığını belirtti.
Ayrıca yaklaşık her 10 kişiden 8’i en düşük fiyatı bulmaya çalışırken, her iki tüketiciden biri alışverişini sıkı bir bütçe planına göre yapıyor.
Fiyatlar yükseliyor
2006-2025 dönemine ait veriler, tüketim miktarlarının büyük ölçüde sabit kaldığını ancak fiyatların yaklaşık yüzde 30 arttığını gösterdi.
Bu durum, tüketicilerin daha az değil, aynı miktarda tüketmeye devam ettiğini ancak artan fiyatlar nedeniyle daha fazla harcama yapmak zorunda kaldığını ortaya koydu.
