2026 FIFA Dünya Kupası’na ev sahipliği yapacak ABD’de vize süreçlerinde yapılan değişiklik, binlerce üniversite öğrencisini zor durumda bıraktı.
Turist vizesi başvurularına öncelik verilmesi amacıyla J-1 kültürel değişim programı kontenjanlarında yüzde 90’a varan azaltmaya gidilmesi, dünya genelinde yaklaşık 25 bin, Türkiye’de ise 4 bine yakın öğrenciyi mağdur etti.
Program ücretlerini yatıran, çalışacakları yerleri belirleyen ve hazırlıklarını tamamlayan Türk öğrenciler, yaz sezonu başlamasına rağmen vize randevusu alamıyor.
TURİST VİZESİNE ÖNCELİK J-1 KONTENJANLARINI ERİTTİ
Krizin merkezinde ise 2025 sonunda alınan politika değişikliği bulunuyor. Talimatta, Dünya Kupası taraftarlarının kullandığı B1/B2 turist vizelerine tam öncelik verilmesi istenirken, J-1 değişim programı vizeleri ikincil plana atıldı. ABD'den gelen karar sonucunda Türkiye'nin de aralarında bulunduğu birçok ülkede randevu kapasiteleri dibe vurdu. Aynı dönemde yüzlerce ek konsolosluk görevlisinin turist başvuruları için görevlendirildiği ortaya çıktı.
DOMİNO ETKİSİ
Kararın ardından domino etkisi başladı. BridgeUSA programına en fazla öğrenci gönderen ülkeler arasında yer alan Türkiye, Kazakistan, Moğolistan, Polonya, Sırbistan, Slovakya ve Tayland'daki ABD büyükelçilikleri, J-1 vize görüşme kapasitelerinde yüzde 50 ile yüzde 90 arasında kesintiye gidildiğini açıkladı.
Krizi büyüten ikinci gelişme ise ABD'nin yeni güvenlik uygulamaları oldu. Washington yönetimi, sosyal medya incelemesini neredeyse tüm göçmen olmayan vize kategorilerine yaydı. Böylece konsolosluk görevlileri, başvuru sahiplerinin sosyal medya hesaplarını ve çevrim içi geçmişlerini manuel olarak incelemeye başladı.
Yeni uygulama nedeniyle her görüşmenin işlem süresi ciddi şekilde uzadı. Zaten sınırlı olan randevu kapasitesi daha da daralırken, binlerce öğrenci için süreç kilitlenme noktasına geldi.
EKONOMİK KAYIP 46 MİLYON DOLARI BULABİLİR
Tamamen özel bütçeyle finanse edilen ve Amerikan vergi mükelleflerine hiçbir yükü olmayan J-1 programının sekteye uğraması, ABD ekonomisi için de risk teşkil etmekte. Uluslararası Değişim İttifakı verilerine göre, randevu eksikliği nedeniyle ABD yerel toplulukları yaklaşık 46 milyon dolarlık bir ekonomik katkıdan mahrum kalabilir. Tatil köyleri ve milli parklar gibi turistik bölgelerde çalışacak personel bulunamaması, tam da Dünya Kupası nedeniyle beklenen turist patlamasının ortasında işletmeleri zor durumda bırakacak gibi görünüyor.
TÜRKİYE'DE DURUM PANDEMİ DÖNEMİNDEN DAHA AĞIR
Türkiye’de iş ve seyahat sektöründe 12 yıllık deneyimi olan danışman Emin İnançlı, mevcut durumun vahametini şöyle açıkladı:
"Durum, pandemi yılları da dahil olmak üzere yakın geçmişte görülen hiçbir şeye benzemiyor. Bu sezon açılan randevu sayısı, kayıtlı katılımcı sayısının neredeyse yarısı kadar kaldı."
Öğrencilere ve acentelere hiçbir ön uyarı yapılmadan kapasite kesintisine gidildiğine değinen İnançlı, “Katılımcıların planlarını ayarlayacak zamanları kalmadı" dedi.
ÖĞRENCİLER HEM MADDİ HEM MANEVİ OLARAK ZOR DURUMDA
Katılımcı başına ortalama 5 bin dolarlık bir yatırımın yapıldığı programda, randevu alamayan gençler büyük bir belirsizliğe sürükleniyor. Tıp fakültesi ikinci sınıfında okuyan bir öğrenci, söz konusu engelin mesleki deneyim kazanma hedefi olan bireyler için "zorlu bir bariyer" oluşturduğunu ifade etti.
İnançlı da değerlendirme süreçlerindeki çarpıklığa dair şunları ekledi:
"Başvuru sahipleri, vize ihlallerinin daha yaygın olduğu geçmiş dönemlere ait varsayımlarla değerlendirilmeye devam ediyor. Yaşanan süreç, tamamen yasal ve dürüst niyetlerle yola çıkan öğrenciler üzerinde haksız bir yük oluşturuyor."
