Türkiye’de gemi onarımlarından petrol platformlarına kadar hayati projelerde görev alan sualtı kaynakçılarının maaşları rekor seviyelere ulaştı. Ancak aylık 2 milyon TL’yi aşan tekliflere rağmen, nitelikli personel bulmak hâlâ büyük bir sorun olmaya devam ediyor.
Karanlık deniz diplerinde güçlü akıntılar ve yüksek basınç altında ustalıkla kaynak yapan sualtı kaynakçıları Türkiye’nin dev altyapı yatırımlarının vazgeçilmez kahramanları arasında yer alıyor.
Ancak bu meslek getirdiği yüksek kazançlara rağmen kronik bir eleman sıkıntısıyla boğuşuyor; işverenler nitelikli personel için kapıları sonuna kadar açsa da aranan ustalar bulunamıyor.
DERİNLİKLERDE KAZANILAN SERVET
Sualtı kaynakçılığı hem profesyonel dalgıçlık hem de usta düzeyde kaynak ustalığı gerektiriyor. Karanlık ortam yüksek basınç soğuk su akıntı elektrik çarpması riski ve deniz canlıları gibi unsurlar işi daha da zorlaştırıyor.
Çalışmalar genellikle 20 ila 50 metre derinlikte bazen doymuş dalış tekniğiyle günlerce su altında sürdürülüyor.
Deneyimli sualtı kaynakçıları için aylık 35 bin dolar ile 50 bin dolar arasında ücretler konuşulurken bazı büyük projelerde prim ve tehlikeli iş tazminatlarıyla rakamlar 2 milyon TL’yi aşabiliyor. Standart kaynakçılar fabrikalarda 50 bin ila 100 bin TL bandında kazanırken sualtı uzmanları ekstrem risk primi proje bazlı ödemeler ve uluslararası sertifikalar sayesinde çok daha yüksek gelire ulaşıyor. Tersaneler liman işletmeleri ve inşaat firmaları 150 bin TL’ye bile nitelikli kaynakçı bulamadıklarını sıkça dile getiriyor.
ELEMAN AÇIĞININ KÖKENİNDE NE VAR?
Türkiye’de ara eleman krizi yıllardır sürüyor. İŞKUR verilerine göre kaynakçılık en çok eleman temininde güçlük çekilen meslekler arasında başı çekiyor.
Gençler ağır ve riskli işlerden uzak dururken sualtı kaynakçılığı için gereken eğitim ve fiziksel dayanıklılık caydırıcılığı daha da artırıyor. Eğitim süreci uzun ve zahmetli. Önce profesyonel dalgıç ehliyeti almak ardından İstanbul Gedik Üniversitesi Ege Üniversitesi veya özel merkezlerde TS EN ISO 15618-1 ve AWS D3.6 gibi uluslararası standartlara göre sualtı kaynak eğitimi tamamlamak gerekiyor. Eğitimler teorik ve pratik bölümlerden oluşuyor gerçek deniz ortamında yapılıyor ve binlerce dolar tutabiliyor. Fiziksel ve sağlık şartları da ağır; 18 yaş üstü sağlıklı yüzme bilen ve dalışa engel sorunu olmayan adaylar tercih ediliyor.
Meslek doğası gereği genellikle 50 yaş civarında bırakılıyor. Çanakkale Boğazı’ndaki eğitim programlarında Türkiye’nin ilk üniversiteli kadın sualtı kaynakçı adayları yetişiyor ancak sektör hala büyük ölçüde erkek ağırlıklı.
Deprem bölgelerine giden kalifiye işçiler ve gençlerin beyaz yaka tercihi açığı daha da büyütüyor. Bazı firmalar yurtdışından özellikle Uzak Doğu’dan eleman getirmeyi gündeme alıyor.
MESLEĞİN RİSKLERİ VE GEREKLİLİKLERİ
Sualtı kaynakçısı olmak için profesyonel dalgıç belgesi birinci veya ikinci sınıf sualtı kaynak sertifikası güncel sağlık raporu ve pratik deneyim şart.
İşin riskleri nedeniyle sigorta primleri yüksek seyrediyor. Ölümcül kazalar meslek tarihinin bir parçası haline gelmiş durumda. Karanlıkta elektrik arkıyla kaynak yapmak basınç değişiklikleri ve güçlü akıntılar büyük dikkat ve tecrübe istiyor.
SEKTÖR TEMSİLCİLERİ NE DİYOR?
Sanayi ve denizcilik sektörü temsilcileri maaşları artırdıklarını ancak gençlerin gelmediğini vurguluyor. “Bu meslek altın değerinde ama fiziksel ve zihinsel olarak çok zor” görüşünü dile getiriyorlar. Özellikle Marmara Bölgesi’ndeki büyük altyapı projeleri Karadeniz gaz platformları ve gemi bakım onarım işlerinde sualtı kaynakçısına talep patlaması yaşanıyor. Sualtı kaynakçılığı cesaret disiplin ve teknik beceri isteyenler için büyük fırsat sunsa da eğitim ve risk faktörü arzı talebin gerisinde bırakıyor.
