Dijitalleşme çalışma hayatını değiştirirken uzaktan ve esnek modellere ilişkin kurallar da netleşiyor. Sosyal Güvenlik Müşaviri Emin Yılmaz, TGRT Haber canlı yayınında sistemin işçi ve işveren tarafını değerlendirdi.
Yılmaz, uzaktan çalışmanın Türkiye’de yeni olmadığını belirterek, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında 2016’da mevzuata girdiğini söyledi. Yönetmeliğin 2021’de hazırlandığını aktaran Yılmaz, mevcut yönetmeliğe yeni bir madde eklenmesinin beklendiğini ifade etti.
SÖZLEŞME MERKEZE ALINIYOR
Uzaktan çalışma modelinde çalışanlara işin yapılacağı yer ve zaman konusunda esneklik sağlanıyor. Çalışmalar evden, kafeden ya da ortak çalışma alanlarından yürütülebilecek.
Yeni düzenlemede çalışma koşullarının yazılı sözleşmeyle açıkça belirlenmesi esas olacak. İşin nerede yapılacağı, kullanılacak teknolojik ekipmanlar, çalışma süresi ve hibrit çalışma düzeni sözleşmede yer alacak.
Mesai düzeninde de ayrıntılar netleştirilecek. İşe başlama ve bitiş saatleri ile fazla mesainin hangi şartlarda yapılacağı iş sözleşmesinde açık şekilde belirtilecek.
YEMEK, YOL VE EKİPMAN HAKKI
Uzaktan çalışmaya geçince mevcut sosyal hakların nasıl uygulanacağı da gündemde. Yılmaz, bu giderlerin iş sözleşmesinde kayıt altına alınması gerektiğini söyledi.
Kullanılan bilgisayar işverene ait olabileceği gibi çalışanın kendi cihazı da kullanılabilir. Ekipman ve buna bağlı harcamalar ayrıca düzenlenecek.
Yılmaz, işyerinde çalışan kişiye yemek ücreti veya yemek kartı veriliyorsa uzaktan çalışan için de aynı uygulamanın yapılması gerektiğini söyledi. Yol ödemeleri de çalışma koşulları içinde değerlendirilecek.
ÇALIŞANA VE İŞVERENE NE SAĞLIYOR
Yılmaz, modelin çalışan için başlıca avantajının ulaşım süresinin kalkması olduğunu belirtti. Ev, kafe veya ortak ofisten iş yapılabilmesi mekan bağımsızlığı sağlıyor. Yol ve yemek gibi bazı kişisel giderler de azalabiliyor.
İşveren tarafında ofis kirası ile elektrik, su ve benzeri genel giderlerde tasarruf imkanı var. Farklı şehir ve ülkelerdeki çalışanlara ulaşmak da mümkün hale geliyor.
Yılmaz, geçmişte “beyin göçü” olarak değerlendirilen durumun uzaktan çalışma sayesinde ülke açısından avantaja dönüştürülebileceğini söyledi. Modelin dijitalleşme süreçlerini de hızlandırabileceğini belirtti.
İŞ İLE ÖZEL HAYAT KARIŞABİLİR
Esnek modelin olumsuz yönleri de var. Yılmaz, evden çalışmanın iş ile özel yaşam arasındaki sınırı belirsizleştirebildiğini söyledi.
Yönetmeliğin 9. maddesine eklenen fıkrayla bu sorunların giderilmesinin amaçlandığını belirten Yılmaz, çalışma saatleri ve fazla mesainin sözleşmede net tanımlanacağını ifade etti.
Aynı ortamda hem iş hem özel hayatın sürmesi iki alanı iç içe geçirebiliyor. Sosyal izolasyon, yalnızlık ve aidiyet duygusunun azalması da riskler arasında. Uzun süre aynı ortamda ekran başında kalmak sosyal açıdan olumsuz etki yapabiliyor. Fazla mesainin takibi zorlaşabiliyor; bunun sistemlerle çözülebileceği belirtildi.
İŞVEREN TARAFINDAKİ RİSKLER
Yılmaz, çalışanların şirketle bağının ve kurum kültürünün zayıflayabileceğini ifade etti. Ekipler arasındaki ilişki de etkilenebiliyor. Aidiyetin iş hayatında önemli bir unsur olduğunu vurguladı.
İşlerin takibi, performans yönetimi ve veri güvenliği de uzaktan çalışmada öne çıkan diğer riskler. Yılmaz, bu alandaki sorunların yazılımsal çözümlerle giderilebileceğini belirtti.
