Sosyal Güvenlik Uzmanı Nergis Şimşek, Cumhuriyet gazetesindeki köşesinde, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) ebeveynlerinin iş yerinde 18 yaş altı çalışan kişilere yönelik yürüttüğü sigorta iptali uygulamasına sert eleştirilerde bulundu.
Kurumun yasal dayanağı olmadan emeklilik hakkını riske attığını belirten Şimşek, uygulamanın acilen sonlandırılması çağrısı yaptı. 506 ve 5510 sayılı kanunlarda sigortalılık şartlarının detaylıca yer almasına rağmen, anne veya babasının yanında 18 yaşından küçükken iş sözleşmesiyle çalışanlara yönelik kısıtlayıcı bir madde bulunmuyor.Buna karşın SGK, 2013/11 sayılı genelgesine dayanarak, ebeveyninin iş yerinde çalışan çocukların vasisinin katılımıyla yazılı ve hâkim onaylı bir iş sözleşmesi olmaması durumunda sigortalılıklarını geçersiz sayıyor. Şimşek’e göre bu düzenlemede yasal bir dayanak belirtilmemiş durumda.
Şimşek’e göre fiili ve gerçek çalışmayı incelemeden yapılan bu hizmet iptalleri; sigortalılık başlangıcı ve prim gün sayısı düşen çok sayıda vatandaşın emekli aylığının kesilmesine ve ciddi mağduriyetler yaşanmasına yol açıyor. Konu, yoğun şekilde hukuki süreçlere taşınıyor.
Uygulamanın adaletsiz sonuçlar doğurduğuna dikkat çeken Şimşek, durumu bir örnekle açıkladı: 16 yaşında ebeveyninin iş yerinde İş Kanunu'na uygun şekilde fiilen çalışan bir çocuğun 2 yıllık emeği sözleşme onayı olmadığı gerekçesiyle silinirken; aynı iş yerinde çalışan ve akraba olmayan başka bir çocuğun sigortası iptal edilmiyor.
Bu durum, aynı yaşta çalışma hayatına giren sigortalılar arasında büyük bir eşitsizlik yaratıyor. Yargıtay, geçmişten bu yana verdiği kararlarda Türk Medeni Kanunu'ndaki ilgili maddelerin sosyal güvenlik hukuku açısından uygulanamayacağını savunuyor. Yüksek mahkeme, 18 yaş altı bildirimlerde sözleşme biçimine değil, çalışmanın gerçek ve fiili olup olmadığına bakıyor.
Bölge adliye mahkemesinin, "Çocuk yararına konulmuş hukuk kurallarının çocuk aleyhine yorumlanamayacağı ve devredilemez bir hak olan sosyal güvenliğin engellenemeyeceği" yönündeki kararı Yargıtay 10. Hukuk Dairesi tarafından da onanmış durumda.Kamu Denetçiliği Kurumu tavsiyeleri ve Yargıtay içtihatları, kanuni kriterleri taşıyan çocukların sözleşmeleri hâkim onaylı olmasa bile sigortalı sayılmaları gerektiğine hükmediyor. Açılan davaların SGK aleyhine sonuçlandığını hatırlatan uzmanlar, kurumun daha fazla hukuki ihtilafa ve mağduriyete yol açmadan bu uygulamadan vazgeçmesi gerektiğini vurguluyor.
