Yapay zeka destekli analizlerle 2016’dan itibaren bağlanan şüpheli emeklilik dosyaları yeniden incelenirken, usulsüzlük tespit edilen yüz binlerce kişinin aylıkları iptal ediliyor. Süreç, bazı durumlarda 10 yıla kadar ödenen maaşların faiziyle geri talep edilmesine kadar uzanabiliyor.
Sosyal güvenlik sisteminin mali dengesini korumayı hedefleyen kurum, özellikle gerçekte çalışmadığı halde tanıdık iş yerlerinde ya da paravan şirketlerde sigortalı gösterilen kişileri mercek altına aldı. “Joker Çetesi” benzeri yapılanmaların ortaya çıkarılmasının ardından denetimlerin kapsamı daha da genişletildi.
SGK kayıtlarında tutarsızlık bulunan ya da “şüpheli (Ş)” ve “kontrollü (K)” kodu yer alan iş yerleri üzerinden emekli olan kişilere resmi bildirim gönderiliyor.
Tebligat ve Savunma Süreci:
Adresine tebligat ulaşan vatandaşların, üç iş günü içinde ilgili SGK birimine başvurarak savunma yapması gerekiyor.
Aylıkların Durdurulması:
Süre içerisinde kuruma başvurulmaması ya da yapılan savunmanın yeterli bulunmaması durumunda emekli aylıkları tedbiren ya da kesin olarak durdurulabiliyor.
Usulsüzlük tespit edilmesi halinde yaptırımlar yalnızca emekliliğin sona erdirilmesiyle sınırlı kalmıyor. Süreç çok daha kapsamlı sonuçlar doğurabiliyor:
Maaşların Geri Alınması:
Usulsüzlüğün kişinin beyanı veya sahte sigorta gibi fiillerinden kaynaklandığının belirlenmesi halinde, son 10 yıl içinde ödenen tüm aylıklar yasal faiziyle birlikte geri talep ediliyor. Eğer hata kurumdan kaynaklanmışsa geri ödeme süresi 5 yıl ile sınırlandırılıyor ve faiz uygulanmıyor.
Prim Günlerinin İptali:
Sahte olduğu saptanan sigortalılık süreleri ve prim günleri sistem kayıtlarından tamamen siliniyor.
Sağlık Harcamalarının Tahsili:
Usulsüz emeklilik döneminde karşılanan hastane, tedavi ve ilaç giderleri de faiziyle birlikte ilgili kişiden geri istenebiliyor.
Adli İşlem:
Durumun niteliğine göre “resmi belgede sahtecilik” ve “kamu kurumunu dolandırma” suçlamalarıyla Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunuluyor.
Emekliliği iptal edilen ya da aylığı kesilen kişilerin başvurabileceği hukuki yollar ise şöyle:
İdari Başvuru:
Kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde SGK’ya yazılı itiraz yapılabiliyor.
Yargı Süreci:
İdari itirazdan sonuç alınamaması halinde yine 60 gün içerisinde İş Mahkemeleri’nde “hizmet tespiti” ya da “iptal kararının kaldırılması” talebiyle dava açılabiliyor.
Yeniden Emeklilik: Sahte günler silindikten sonra kalan primler emeklilik için yetmiyorsa, eksik günler gerçek çalışma veya borçlanma ile tamamlanarak tekrar emeklilik başvurusu yapılabilir (Haksız alınan maaşlar iade edildikten sonra).
