Hazine ve Maliye Bakanlığı, gerçek bir mal teslimi veya hizmet söz konusu olmadığı halde bunlar varmış gibi düzenlenen sahte faturayla mücadelede yeni bir adım attı.
KAŞİF DÖNEMİ
Sahte belgeyle mücadelesini kural tabanlı çalışan Sahte Belge Risk Analiz Programı (SARP) ve Riskli İade Takip ve Analiz Programı (RİTAP) ile yürüten Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), bu mücadelede yeni bir aşamaya geçti.
Sahte belge düzenleyenler ve haksız iade talep edenler, artık yapay zeka tabanlı analiz uygulaması KAŞİF ile günbegün takip ediliyor.
Makine öğrenmesi ile yapay zeka teknolojilerine dayanan yeni risk analiz uygulaması KAŞİF, Başkanlığın teknoloji birimi GİB Teknoloji ile TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü tarafından geliştirildi.
Kural tabanlı çalışmayan KAŞİF, herhangi bir ön tanım ya da kural olmadan içerdiği yapay zeka modeli sayesinde çok büyük verileri günlük analiz ederek riskli durumları ortaya çıkarıyor.
YAPAY ZEKAYLA 4 MİLYON MÜKELLEF GÜNLÜK OLARAK ANALİZ EDİLİYOR
Büyük veri platformları üzerinde çalışan ve onlarca terabaytlık veri üzerinden analiz yapan KAŞİF ile yaklaşık 4 milyon mükellef günlük analiz ediliyor.
Uygulamayla çok sayıda kategoriye ait onlarca farklı bilgi ve durum izlenerek, riskli durumlar çok daha hızlı ve doğru şekilde belirleniyor.
Mükellefiyet, fatura, tahakkuk, tahsilat, ithalat, ihracat, beyanname, bildirim, işletme ve üretim kapasitesi, çalışan, demirbaş gibi birçok başlığa ilişkin veriler analiz edilerek riskli durumlar günlük raporlanıyor.
Mükellef davranışları ile diğer bilgilerdeki değişiklikleri kendiliğinden algılayarak riskli durumları tespit etme kabiliyetine sahip uygulama sayesinde sahte belge düzenleyenler ile haksız iade talep eden mükellefler hızlı ve doğru şekilde tespit edilebiliyor.
SAHTE BELGE DÜZENLEMEK İÇİN KURULAN ŞİRKETLER AYNI GÜN BELİRLENİYOR
KAŞİF sistemi uygulamaya alındığı ilk günden itibaren, sahte belge düzenleme riski yüksek mükelleflerle ilgili önemli tespitler yaptı.
Örneğin, faaliyet konusu toptan ticaret olan ve herhangi bir alımı bulunmadan mükellefiyet açtırdığı gün 3 ayrı fatura düzenleyen bir kişi belirlendi.
Kuruluşundan sonraki 5. gün, sahte belge düzenleme riski yüksek farklı mükellefler arasında, 50 milyon lira tutarında 5 sahte fatura düzenleyen bir mükellef tespit edildi.
Bir şirkette çalışan bir kişi adına, farklı vergi dairelerinde kurulan 7 şirketten 6’sı üzerinden sahte belge düzenlenmeye çalışıldığı belirlendi; bu şirketler tarafından düzenlenen fatura tutarı 246 milyon lira olarak hesaplandı.
Son 3 ayda kurulan ve toplamda 276 milyar lira tutarında fatura düzenleyen 2 bin 550 mükellefin, ticari, zirai veya mesleki faaliyetleri olmadan sahte belge düzenlemek amacıyla faaliyet gösterdiği saptandı.
Ayrıca, beyannamesinde 7,7 milyon lira KDV iadesi talep eden bir mükellefin, bu iade talebinin haksız olduğu anlaşıldı.
"RİSK ANALİZ ALTYAPISI SÜREKLİ YENİLENİYOR"
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, son teknoloji uygulamaların, kayıt dışı ekonomiyle mücadeleyi etkinleştirdiğini belirterek, "Kayıt dışılıkla mücadelede yeni bir döneme girdik. Yapay zeka ve makine öğrenmesi gibi yeni teknolojilerle artık kayıt dışı tüm faaliyetleri anında tespit ediyor ve işlem yapıyoruz. Tüm mükelleflerimizi kayıt içinde kalmaya davet ediyorum." dedi.
Gelir İdaresi Başkanlığının, risk analiz altyapısını sürekli yenilediğini vurgulayan Şimşek, "Bu uygulamalarla hem kayıt dışı ekonomiyle etkin şekilde mücadele etmeye hem de rekabet eşitsizliği meydana getiren uyumsuzlukları önlemeye devam edeceğiz." diye konuştu.
RİSKLİ MÜKELLEFLER VERGİ DAİRELERİNE BİLDİRİLİYOR
Sahte belge düzenleme riski yüksek olan mükellefler, vergi incelemesi yapılması için Vergi Denetim Kurulu’na bildiriliyor.
Ayrıca bu mükellefler, bağlı bulundukları vergi dairelerine iletiliyor, iş yerlerinde yoklama yapılıyor ve vergi dairelerinde kurulan komisyonun aldığı kararlar doğrultusunda, sahte belge düzenlemek amacıyla mükellefiyet açtıranların kayıtları kapatılıyor.
