Avrupa Birliği kurumları, dijital ticaretin hızına uyum sağlamak ve sınır güvenliğini güçlendirmek amacıyla gümrük sisteminde köklü bir dönüşüm içeren geniş kapsamlı bir reform paketi üzerinde anlaşmaya vardı.
Avrupa Komisyonu, Avrupa Konseyi ve Avrupa Parlamentosu arasında sağlanan uzlaşıyla, 1960’lı yıllardan beri yürürlükte olan gümrük düzenlemelerinin günümüz koşullarına uygun şekilde yeniden yapılandırılması kararlaştırıldı.
Konuya ilişkin yapılan ortak açıklamada "1968'den bu yana gümrük kurallarında yapılan en kapsamlı reform olan bu düzenleme, e-ticaret için yeni önlemler getirmekte ve prosedürleri basitleştirip verimliliği artıran modern, veri odaklı bir gümrük yapısını hayata geçirmektedir." ifadeleri kullanıldı.
Açıklamada, yapılacak yeniliklerle Avrupa gümrüklerinin uluslararası ticaretin hızla değişen yapısına uyumlu hale geleceğine işaret edilerek, "1968'den bu yana gümrük kurallarında yapılan en kapsamlı reform olan bu düzenleme, e-ticaret için yeni önlemler getirmekte ve prosedürleri basitleştirip verimliliği artıran modern, veri odaklı bir gümrük yapısını hayata geçirmektedir." ifadesi kullanıldı.
Açıklamada, mevcut tabloda gümrük idarelerinin; düşük değerli e-ticaret ithalatındaki hızlı artış, güvensiz ürünlerin yaygınlaşması, dolandırıcılık risklerinin büyümesi, değişen jeopolitik ticaret dengeleri ile organize suç ve kaçakçılık faaliyetlerinin artışı gibi çok boyutlu sorunlarla mücadele ettiği vurgulandı. Ayrıca gümrüklerin, Tek Pazarın işleyişini koruma ve vatandaşların güvenliğini temin etme noktasında hayati bir rol üstlendiğinin altı çizildi.
Açıklamada, "Reformun merkezinde, Fransa'nın Lille şehrinde kurulacak yeni bir AB ajansı olan AB Gümrük Otoritesi yer almaktadır. Bu kurum, 27 üye devlet genelinde gümrük işlemlerini koordine ve modernize edecek" bilgisine yer verildi.
Avrupa Birliği bünyesinde 2027 yılında faaliyete geçmesi öngörülen AB Gümrük Otoritesi’nin, bilgi paylaşım süreçlerini hızlandıracağı; ayrıca Birlik genelinde gümrük mevzuatının uyumunu artırarak dolandırıcılığın tespiti ve önlenmesi mekanizmalarını güçlendireceği belirtildi.
Açıklamada, söz konusu otoritenin AB Gümrük Veri Merkezi’ni yöneteceği, bu merkezin tüm gümrük işlemlerini kapsayan tek bir dijital platform olarak hizmet vereceği aktarıldı. Böylece işletmelerin verilerini yalnızca bir kez sunmasının yeterli olacağı ve farklı ulusal sistemlerle ayrı ayrı işlem yapma zorunluluğunun ortadan kalkacağı ifade edildi.
Reform kapsamında, güvenilir tüccarlar için daha güçlü bir çerçeve oluşturulacağına dikkat çekilerek, kurallara yüksek düzeyde uyum sağlayan işletmelerin daha sade prosedürler ve daha az denetim avantajından faydalanacağı; bu sayede gümrük birimlerinin riskli gönderilere daha etkin şekilde odaklanabileceği kaydedildi.
Açıklamada, reformun e-ticaretteki hızlı büyümeye yanıt olarak çeşitli hedefli önlemler getirdiğine dikkat çekilerek, "Gümrük idarelerinin artan maliyetlerini karşılamak için ithal edilen ürünlere işlem ücreti getirilecektir. Bu ücret, malların serbest dolaşıma sokulması için gerekli bilgi teknolojileri sistemleri, iş gücü, veri kontrolü ve risk analizleri gibi maliyetlere dayanacak ve en geç 1 Kasım 2026'ya kadar yürürlüğe girecektir" değerlendirmesi yapıldı.
Platformların sorumluluğu artıyor
Yeni sistemde e-ticaret işletmelerine daha fazla sorumluluk getirileceğine işaret edilen açıklamada, "Online platformlar ve satıcılar, satış gerçekleşir gerçekleşmez bilgileri Gümrük Veri Merkezi'ne bildirecek. Böylece gümrükler, ürünler sınırlara ulaşmadan önce önlem alabilecek. Bu işletmeler, ürünlerin AB mevzuatına uygunluğunu sağlamakla yükümlü olacak. Sistematik uyumsuzluk durumunda cezalar uygulanacak." ifadeleri kullanıldı.
Avrupa Birliği’nin yeni gümrük düzenlemesinin, AB Resmi Gazetesi’nde yayımlanmasını takiben 12 ay içinde yürürlüğe girmesi öngörülüyor.
Yeni sistem kapsamında, Birlik ülkelerine satış yapan çevrim içi platformlar ithalatçı statüsünde değerlendirilecek; bu platformlar hem gümrük vergilerinden hem de ürün güvenliğinden doğrudan sorumlu olacak. Ayrıca AB mevzuatına aykırı hareket eden platform ve şirketlere mali yaptırımlar uygulanacağı belirtildi.
Öte yandan mevcut uygulamada, AB dışından gelen ve değeri 150 avronun altında olan ürün gönderileri gümrük vergisinden muaf tutulmaya devam ediyor.
Daha önce geçici önlem olarak AB ülkeleri, 1 Temmuz 2026'dan itibaren dış ülkelerden internetten yapılan 150 avronun altındaki siparişlerden 3 avroluk gümrük vergisi almaya karar vermişti.
Son kararla birlikte 1 Kasım'dan itibaren belirlenecek ek bir işlem ücreti alınmaya başlanacak.
AB ülkelerine 2025 yılında 5,9 milyar düşük değerli ürün doğrudan tüketicilere gönderilirken, bunun yüzde 90'ından fazlası Çin'den kaynaklandı.
AB, uzun süredir Çin merkezli çevrim içi alışveriş platformu Temu ve AliExpress ile Çin'de kurulan e-ticaret şirketi Shein üzerinden yapılan alışverişlere yeni vergi getirilmesi üzerinde çalışmalar yürütüyordu.
