Kiralardaki tırmanış kamuoyunun en sıcak gündem maddelerinden biri olmayı sürdürürken, piyasada resmi artış oranlarından ziyade ev sahiplerinin birbirinin ilanını baz aldığı bir fiyatlama döngüsü öne çıkıyor. Özellikle tahliye edilen ve yeniden kiraya çıkarılan konutlarda mülk sahipleri, aynı binadaki ya da çevredeki güncel ilanları referans alıyor. "Yan daire bu tutara verildiyse benim evim daha fazlasını eder" mantığıyla başlayan bu zincir, bir sonraki ev sahibinin çıtayı daha da yukarı çekmesiyle kısa sürede o bölgenin yeni emsal fiyatına dönüşüyor.
Emsal fiyat sarmalı ve açılan makas
Emlak sektöründe "emsal üzerinden fiyat belirleme" olarak tanımlanan bu eğilim, özellikle kiralık ev arzının kısıtlı olduğu lokasyonlarda çok daha belirgin hissediliyor. Halihazırda oturan kiracılar için kanuni tavan artışları geçerliliğini korurken, boşalan konutların hangi tutardan pazarlanacağında çevredeki sanal ilanlar belirleyici oluyor. Bu durum, mevcut kiracı ile yeni kiracının ödediği meblağlar arasındaki makasın giderek açılmasına ve mülk sahiplerinin beklentilerinin daha da yükselmesine yol açıyor.
"Kişisel gider artışı kira bedeline doğrudan ölçü olamaz"
Bazı ev sahipleri ise talep ettikleri yüksek rakamları kendi bütçelerindeki artışlarla açıklıyor. Son dönemdeki akaryakıt zamlarını öne sürerek ulaşım ve genel yaşam masraflarının yükseldiğini belirtenlerin yanı sıra apartman aidatları ve tadilat giderlerindeki artışı gerekçe gösterenlerin sayısı artıyor.
Uzmanlar ise bir konutun kira değerini mülk sahibinin bireysel harcamalarının değil; taşınmazın fiziksel nitelikleri, semtin gerçek piyasa şartları ile arz-talep dengesinin belirlediğine dikkat çekiyor. Dolayısıyla bireysel harcamalardaki her artışın konut kirasına doğrudan yansıtılmasının ekonomik bir karşılığı bulunmuyor.
İstanbul'da yıllık artış yüzde 62'ye ulaştı
Güncel verilere göre Türkiye genelinde ortalama konut kirası 28 bin 40 liraya çıkarken, İstanbul'da bu rakam 45 bin 510 lira seviyesine ulaştı. Megakenti sırasıyla şu iller takip etti:
-
Muğla: 40 bin 940 TL
-
Ankara: 34 bin 440 TL
-
İzmir: 33 bin 369 TL
-
Antalya: 29 bin 306 TL
Sektörel araştırmalar, İstanbul’da son bir yıllık periyotta kira artışının yüzde 62 bandına yükseldiğini ortaya koyuyor. Özellikle merkezi iş alanlarına, üniversitelere ve toplu taşıma akslarına yakın bölgelerde konut arzının yetersiz kalması, fiyatların yüksek seyretmesindeki temel faktör olarak öne çıkıyor.
Oda kiralama bedelleri asgari ücreti zorluyor
Konut kiralarındaki önlenemez artış, barınma arayışındaki yurttaşları alternatif yollara yöneltiyor. Bütçesi müstakil bir daire tutmaya elvermeyenler oda kiralama yöntemine başvururken, kiralık oda ilanlarındaki rakamlar 15 bin liradan başlayıp merkezi semtlerde 30 bin liraya kadar dayanıyor. Kadıköy, Beşiktaş, Şişli ve Sarıyer gibi ulaşım ağının merkezindeki ilçelerde oda ücretleri zirve yaparken; öğrenciler, çalışanlar ve kente yeni yerleşenler barınma giderini bölüşmek adına ortak ev alternatiflerine yöneliyor.
