Bu noktada, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) mevzuatında yer alan ve çoğu kişinin farkında olmadığı “toptan ödeme” hakkı, sisteme ödenmiş primlerin tamamen kaybedilmesini önleyen önemli bir seçenek olarak öne çıkıyor. Emeklilik yaşını doldurmasına rağmen yeterli prim günü bulunmayan kişiler, SGK’ya yaptıkları ödemeleri toplu şekilde geri alabiliyor.
Mevzuatta “yaşlılık toptan ödemesi” olarak tanımlanan bu uygulama, emeklilik hakkı elde etme ihtimali kalmayan sigortalıların yaşadığı kayıpları telafi etmeyi amaçlıyor. Özellikle 8 Eylül 1999 sonrası sigortalı olup EYT kapsamı dışında kalanlar ya da çalışma hayatını çeşitli nedenlerle yarıda bırakmak zorunda kalanlar için bu hak, birikmiş primlerin nakde çevrilmesini sağlayarak dikkate değer bir maddi destek sunuyor.
İADE ALABİLMEK İÇİN ARANAN İKİ TEMEL KOŞUL: YAŞ VE ÇALIŞMA DURUMU
SGK’ya ödenmiş primlerin toplu şekilde geri alınabilmesi için mevzuat iki şartın birlikte sağlanmasını zorunlu kılıyor. Bu koşullardan biri bile eksikse, yapılan başvuru kabul edilmiyor.
Yaş Koşulu: Kadın sigortalılar için 58, erkek sigortalılar için 60 yaşın tamamlanmış olması gerekiyor. Ancak sigorta başlangıcı daha eski olup farklı bir yaş haddine tabi olanlar açısından, kendi mevzuatlarında belirlenen yaş sınırı esas alınıyor.
Çalışmama Koşulu: Başvuru yapıldığı tarihte kişinin herhangi bir işte sigortalı olarak çalışmıyor olması ve kendi adına kayıtlı bir Bağ-Kur faaliyetinin bulunmaması şart. Aktif sigortalılık devam ediyorsa iade talebi işleme alınmıyor.
HANGİ PRİMLER GERİ ÖDENİR, HANGİLERİ KAPSAM DIŞIDIR?
Vatandaşların en çok merak ettiği başlıklardan biri, yatırılan primlerin tamamının geri alınıp alınamayacağıdır. SGK, bazı prim türlerini iade kapsamında değerlendirmez.
İADE KAPSAMINDA OLANLAR: Çalışanların maaşlarından kesilen ve emeklilik amacıyla biriken yüzde 9 oranındaki Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortası primleri geri ödenir. Yani yalnızca emeklilik için biriktirilen kişisel pay iade edilir.
İADE EDİLMEYENLER: Genel Sağlık Sigortası (GSS) primleri, işsizlik sigortası kesintileri ve işverenin sigortalı adına ödediği prim payları geri ödeme kapsamına girmez.
BAĞ-KUR’LULAR İÇİN FARKLI UYGULAMA: Bağ-Kur’lular açısından işveren payı bulunmadığından, ödenen yaşlılık primlerinin tamamının geri alınabilmesi mümkündür.
BAŞVURU SÜRECİ: ADIM ADIM NE YAPILMALI?
SGK’da biriken primleri geri almak isteyenlerin izlemesi gereken süreç belirli adımlardan oluşuyor.
Prim Kontrolü: İlk olarak e-Devlet üzerinden hizmet dökümü alınarak toplam prim gün sayısı ve sigortalılık durumu kontrol edilmelidir.
Dilekçe Düzenleme: Toptan ödeme talebini içeren resmi bir dilekçe hazırlanmalıdır. Dilekçede, açık şekilde “yaşlılık toptan ödemesinden yararlanma talebi” ifade edilmelidir.
Başvuru Yeri: Hazırlanan dilekçe, ikamet edilen yerin bağlı olduğu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü ya da Sosyal Güvenlik Merkezi’ne şahsen teslim edilir.
Ödeme Süreci: Başvurunun onaylanmasının ardından hesaplanan tutar, başvuruda bildirilen banka hesabına ya da PTT aracılığıyla hak sahibine ödenir.
