Yeni sosyal güvenlik vizyonu doğrultusunda, ev kadınlarının sosyal güvenceye kavuşarak emekli olabilmelerini kolaylaştırmak amacıyla isteğe bağlı sigorta primlerinin belirli bir bölümünün doğrudan genel bütçeden karşılanması hedefleniyor.
Çocuk sahibi annelere yıpranma payı ve çalışma kolaylığı
Çocuk sahibi kadınlar için planlanan modelde ise fiili hizmet zammına benzer bir "yıpranma payı" mekanizması devreye giriyor. Çocuk sayısına paralel olarak kademeli biçimde emeklilik yaş haddinin aşağı çekilmesi ve böylece annelerin daha erken yaşta emekliliğe hak kazanması amaçlanıyor.
İş hayatında kalmaya devam eden anneler için de alternatif teşvikler öngörülüyor. Bu doğrultuda uzaktan ve esnek mesai modellerinin yaygınlaştırılması, iş yerine fiziki olarak gitmeyi sürdüren çalışan annelere ise kurumsal kreş ve bakıcı yardımı ödemesi yapılması planlanıyor.
EYT'yi kaçıranlar için 3 maddelik kademeli formül
8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi bulunan çalışanlara emeklilik yolunu açan düzenlemenin ardından, 9 Eylül 1999 ve sonrasında işe başlayan vatandaşlar için de kademeli emeklilik sistemi masaya yatırıldı.
Uzman Faruk Erdem’in aktardığı çerçeveye göre, anneler için öngörülen yaş indirimi modeline paralel olarak şekillendirilen formül üç ana kritere dayanıyor:
-
Kademeli Yaş Sınırı: İşe ilk giriş tarihinin baz alınması ve emeklilik yaş haddinin işe başlama yılına göre kademeli olarak belirlenmesi.
-
Prim Gün Sayısı: Adayların 7.000 ya da 7.200 prim ödeme gün sayısını eksiksiz tamamlaması.
-
Sigortalılık Süresi: Kadın çalışanlarda 20 yıl, erkek çalışanlarda ise 25 yıllık sigortalılık süresinin doldurulmuş olması.
Bağ-Kur ve SSK primleri eşitleniyor, karmaşık maaş hesabı sadeleşiyor
Reform paketinin en kritik maddelerinden birini de SSK ile Bağ-Kur arasındaki prim gün farkının ortadan kaldırılması oluşturuyor. Yapılacak yasal düzenlemeyle, Bağ-Kur kapsamındaki küçük esnaf ve sanatkârların prim yükünün SSK düzeyine indirilerek eşitlenmesi hedefleniyor.
Mevcut sosyal güvenlik mevzuatında yer alan ve 2000 öncesi, 2000-2008 dönemi ile 2008 sonrası olmak üzere üç ayrı döneme göre farklı uygulanan Aylık Bağlama Oranı (ABO) katsayıları da revizyondan geçecek. Aynı prim gününe ve kazanca sahip çalışanların farklı dönemlerdeki hizmetleri nedeniyle çok farklı emekli maaşları almasının önüne geçilmesi, mevzuatın sadeleştirilerek herkes için standart ve şeffaf tek bir emekli aylığı bağlama sistemine kavuşturulması hedefleniyor.
Sosyal güvenlik sisteminin finansal dengesinde aktif çalışan ile pasif emekli oranının 1,8 seviyesine kadar gerilemesi dikkat çekerken, reform adımlarıyla hem istihdamdaki kayıtlı çalışan sayısının artırılması hem de sistemin uzun vadeli aktüeryal sürdürülebilirliğinin güvenceye alınması amaçlanıyor.
