Ev yapımı salça geleneğini sürdüren İnegöllü vatandaşlar, salçalık domates ve kapya biber için alışverişine başladı. Hal fiyatları belli olurken, üreticiden doğrudan alışveriş yapan vatandaş daha uygun fiyata ürün temin edebilecek. İnegöl’de kış hazırlıkları denildiğinde akla gelen ilk hazırlıklardan biri hiç kuşkusuz yine salça yapımı olacak.
Yaz boyunca güneş altında olgunlaşan domates ve biberler, kış aylarında sofralara lezzet katmak üzere kazanlarda kaynatılacak. Özellikle ailelerin ve komşuların bir araya geldiği salça yapımı, yalnızca bir kış hazırlığı değil, İnegöl’de yıllardır sürdürülen bir gelenek olarak da yaşatılacak. Şehirleşme ile birlikte günümüzde salça yapımı her ne kadar azalsa da birçok İnegöllü, kendi yaptığı salçanın yerini hiçbir ürünün tutmadığını düşünüyor. Bu nedenle yaz aylarının sonlarına doğru kapı önlerinde hummalı bir çalışma başlıyor.
DOMATES VE BİBERLER BURSA OVASINDA YETİŞİYOR
İnegöl’de salçalık domates ihtiyacının önemli bölümü bölgedeki tarım alanlarından karşılanıyor. Salçalık domatesler İnegöl, Yenişehir, Mustafakemalpaşa, İznik ve Karacabey ovalarında, salçalık kapya biber ise ağırlıklı olarak Yenişehir ve Mustafakemalpaşa ilçelerinde yetiştiriliyor. Tarlada başlayan üretim, sezonun gelmesiyle birlikte İnegöl’deki pazarlara ve sebze-meyve haline ulaşıyor.
SALÇALIK DOMATESİN FİYATLARI
İnegöl Belediyesi Sebze ve Meyve Hali’nden alınan verilere göre, salçalık domatesin kilogramı 12-14 TL arasında satışa sunuluyor. Ancak vatandaş ürünü doğrudan üreticiden temin ettiğinde daha uygun fiyatla alabiliyor. Tarladan doğrudan alınan salçalık domatesin kilogram fiyatı 5-7 TL arasında değişiyor.
KAPYA BİBERİN FİYATLARI
Hal verilerine göre kapya biberin kilogramı 20-25 TL arasında satışa çıkıyor. Üreticiden doğrudan alınması halinde ise kilogram fiyatı 18-20 TL arasında değişiyor.
100 KİLO DOMATES VE BİBER HESABI
Halden kilogramı ortalama 12 TL'den 100 kilogram salçalık domates alan bir vatandaşın cebinden 1.200 TL. çıkacak. Bu rakam domateslerin kalitesine göre 1.400 TL’ye çıkabilecek. Aynı miktar domates üreticiden kilogramı ortalama 6 TL'den alındığında ise maliyet yaklaşık 600 TL olacak. Kapya biberde ise hal fiyatı ortalama 22,50 TL üzerinden hesaplandığında 100 kilogram ürün yaklaşık 2.250 TL ödeme yapılacak.
İMECE ÜSULU KOMŞULUK GELENEĞİ
İnegöl’de salça yapımının en güzel taraflarından biri ise hazırlığın kendisi. Bir evde başlayan hazırlık, kısa sürede komşuların ve akrabaların katıldığı büyük bir imeceye dönüşüyor. Sabahın erken saatlerinde domates ve biberler yıkanması ile başlayan süreç, kasalar dolusu ürünlerin ayıklanması, doğranması ve ezilmesi ile devam ediliyor. Ardından büyük kazanlar kuruluyor.
Kazanların altında ateş yakılıyor ve salçanın uzun süren yolculuğu başlıyor. Birileri kazanları sürekli karıştırırken, kimisi odun taşıyor, kimisi kavanozları hazırlıyor, kimisi ise pişen salçanın kıvamını kontrol ediyor. Saatler süren kaynatmanın ardından salça, kıvamına ulaştığında kavanozlara dolduruluyor. O sırada evin, bahçenin veya köy meydanının her tarafını domates ve biber kokusu sarıyor.
SALÇANIN KÜLTÜR YOLCULUĞU
İnegöl’de Bu gelenek, aile büyüklerinden çocuklara aktarılan bir kültür haline geldi. Her ne kadar salça yapılan alanlar yok olmaya başlasa, ilçede bunu gelenek haline getiren binlerce insan yer alıyor. Birlikte geçirilen saatler, komşuluk, dayanışma ve kışa hazırlık telaşı da bu geleneğin bir parçası olmaya devam ediyor.
