ABD’de sığır eti fiyatları yıllık bazda yüzde 12 yükselerek genel enflasyonu geride bırakırken, fiyat artışına rağmen sektördeki kâr marjları daralmayı sürdürüyor. ABD’deki arz sıkıntısına benzer bir tablo, Türkiye’de yüksek üretim maliyetleri ve yetersiz arz nedeniyle yaşanıyor.
Türkiye genelinde yıl başından bu yana kırmızı et fiyatları yüzde 50'nin üzerinde zamlanırken, Ulusal Kırmızı Et Konseyi (UKON) verilerine göre dana karkas kesim fiyatları da 580 TL bandını aştı.
Et ve Süt Kurumu’nun regülasyon kapsamındaki ithal ete yüzde 24 ile yüzde 28 arasında zam yapmasının ardından serbest piyasada kıymanın kilogram fiyatı 700-1.000 TL’ye, kuşbaşının fiyatı ise 850-1.200 TL’ye yaklaştı. Kasap ve zincir marketlerde fiyatların bu seviyelerin de üzerine çıktığı belirtiliyor.
Yerli besici artan yem, gübre ve lojistik maliyetleri altında ezildiğini ve rekor satış fiyatlarına rağmen kâr elde edemediğini belirtirken, tüketicinin alım gücünün düşmesi kasapları ve yerel restoranları da müşteri kaybı riskiyle karşı karşıya bırakıyor. Tıpkı küresel pazarda olduğu gibi Türkiye’de de kalıcı çözümün ithalata bağımlılık yerine anaç hayvan varlığının artırılması ve uzun vadeli üretim politikalarından geçtiği belirtiliyor.
Zincirin son halkasında yer alan restoranlar da maliyet baskısını tam olarak fiyatlara yansıtamıyor. Artan et fiyatları nedeniyle menü fiyatlarını daha fazla yükseltmeleri gerekse de müşteri kaybetme endişesi buna engel oluyor.
Besi çiftlikleri ile et işleme şirketleri de maliyet baskısıyla karşı karşıya. Yüksek fiyatlardan hayvan alan besiciler kârlılıklarını koruyamazken, Tyson Foods sığır eti faaliyetlerinde 500 milyon doların üzerinde zarar açıkladı; küçük işletmeler ise hayvan tedarikindeki sıkıntı nedeniyle tam kapasite çalışamıyor.
Sorunun kısa vadede çözülmesi beklenmiyor
Fiyatların kalıcı olarak gerilemesi için de sığır varlığının yeniden artması gerekiyor. Ancak bir düvenin doğum yapması ve buzağının kesim ağırlığına ulaşması üç yıl sürdüğü için arzın kısa vadede toparlanması beklenmiyor. Bu da et fiyatlarındaki yüksek seyrin bir süre daha devam edebileceğine işaret ediyor.
