Zorlu ve yıpratıcı işlerde çalışan sigortalılara tanınan fiili hizmet süresi zammı, halk arasında “yıpranma payı” olarak biliniyor. Uygulama kapsamında bazı meslek gruplarına ek prim günü sağlanırken, emeklilik yaşında da indirim uygulanabiliyor. Son gelişmeler ise bu haktan yararlanabilecek mesleklerin sayısının artırılabileceği beklentisini gündeme taşıdı.
Fiili Hizmet Süresi Zammı Nedir?
Fiili hizmet süresi zammı, sağlık açısından riskli ve ağır koşullarda çalışan sigortalılara sağlanan özel bir sosyal güvenlik hakkı olarak uygulanıyor.
Bu kapsamda;
- Her 360 günlük çalışma karşılığında,
- Mesleğe göre 60, 90 veya 180 gün ilave hizmet süresi eklenebiliyor.
- Kazanılan sürenin belirli bölümü emeklilik yaşından indirilebiliyor.
Uygulama sayesinde sigortalılar prim gün sayılarını daha erken tamamlayabilirken, emeklilik yaşında da indirim avantajından yararlanabiliyor.
2008 Sonrası Düzenlemeler Nasıl Uygulanıyor?
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında, fiili hizmet süresi zammına yönelik uygulama esasları yeniden belirlendi.
Mevcut uygulamaya göre;
- Yaş indirimi için belirli fiili hizmet süresi şartının sağlanması gerekiyor.
- Kazanılan yıpranma süresinin tamamı değil, mevzuatta belirlenen kısmı emeklilik yaşından düşülebiliyor.
- SGK tarafından belirlenen şartları taşıyan sigortalılar bu haktan yararlanabiliyor.
Emeklilik Yaşı Ne Kadar Düşebiliyor?
Yıpranma payı kapsamında elde edilen ilave süreler, çalışanların emeklilik yaşını belirli oranda erkene çekmesine imkan tanıyor.
Genel uygulamada;
- En fazla 5 yıla kadar fiili hizmet süresi zammı kazanılabiliyor.
- Bunun en fazla 2,5 yılı emeklilik yaşından indirilebiliyor.
Bu nedenle ağır ve yıpratıcı işlerde uzun süre çalışan sigortalılar, normal emeklilik yaşından daha önce emekli olma hakkı elde edebiliyor.
Hangi Meslekler Yararlanabiliyor?
Mevzuat kapsamında fiili hizmet süresi zammından yararlanan başlıca meslek grupları arasında şunlar bulunuyor:
- Yer altı maden işçileri
- Demir ve çelik sanayi çalışanları
- Döküm işçileri
- İtfaiye personeli
- Emniyet hizmetleri personeli
- Milli İstihbarat Teşkilatı personeli
- Basın mensuplarının kapsam dahilindeki görevleri
- Su altında çalışan dalgıçlar ve benzeri riskli meslekler
Fiili hizmet süresi zammından faydalanabilecek meslek grupları ile bu mesleklere tanınacak ek süreler, sosyal güvenlik mevzuatında ayrıntılı şekilde belirleniyor.
Kapsam Genişleyecek mi?
Kamuoyunda fiili hizmet süresi zammı kapsamına yeni meslek gruplarının eklenebileceğine yönelik iddialar gündemde yer alıyor. Ancak SGK tarafından yürürlüğe girmiş ve 18 mesleğin 45 mesleğe çıkarıldığını doğrulayan resmi bir düzenleme bulunmuyor. Konuyla ilgili yapılacak olası değişiklikler, Resmî Gazete'de yayımlanacak mevzuat düzenlemeleriyle kesinlik kazanacak.
Kimler erken emeklilikten yararlanabilir?
Fiili hizmet süresi zammı kapsamındaki mesleklerde çalışan ve SGK mevzuatında belirtilen şartları sağlayan sigortalılar, ilave prim günü ile emeklilik yaş indirimi hakkından yararlanabiliyor. Kapsam ve şartlar ise yürürlükteki sosyal güvenlik mevzuatına göre belirleniyor.
