Temelleri 1920’li yıllardaki din eğitimi çalışmalarına dayanan yapı, zaman içinde öğrenci yurtları, dernekler, şirketler ve yurt dışındaki kuruluşlarla geniş bir organizasyona dönüştü. Günümüzde cemaatin ekonomik büyüklüğü, eğitim ağı ve uluslararası bağlantıları en fazla tartışılan başlıklar arasında bulunuyor.
1. Süleyman Hilmi Tunahan Dönemi: İlk Yapılanma (1920–1959)
Cemaatin oluşum süreci, Osmanlı döneminde müderrislik yapan Süleyman Hilmi Tunahan’ın Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki din eğitimi faaliyetlerine dayanıyor. 1924’te kabul edilen Tevhid-i Tedrisat Kanunu ve medreselerin kapatılmasının ardından Tunahan, resmi görevlerinden ayrılarak din eğitimini farklı yöntemlerle sürdürmeye başladı.
Din eğitiminin devlet kontrolüne alındığı bu yıllarda Tunahan’ın evlerde, camilerde ve çeşitli özel alanlarda Kur’an eğitimi verdiği, hafız yetiştirdiği ve çevresinde giderek genişleyen bir öğrenci grubu oluşturduğu belirtiliyor.
1950’li yıllardan itibaren İmam Hatip okullarının ve ilahiyat eğitiminin yaygınlaşmasıyla din görevlileri arasında farklı eğitim gelenekleri ortaya çıktı. Devlet kurumlarında eğitim alanlar “mektepli”, Tunahan’ın çevresinde yetişenler ise zamanla “Süleymancı” olarak anılmaya başladı. Cemaat mensupları ise bu isimlendirmeyi uzun süre dışarıdan verilen bir tanımlama olarak değerlendirdi.
Demokrat Parti’nin 1950’de iktidara gelmesiyle din eğitimi alanındaki şartların değişmesi, Tunahan’ın faaliyetlerine daha açık biçimde devam edebilmesini sağladı. Yeniden vaizlik yapmaya başlayan Tunahan’ın öncülüğünde özellikle İstanbul’da resmi Kur’an kurslarının açılması, cemaatin kurumsal yapısının oluşmasında önemli bir aşama oldu.
2. Kemal Kaçar Dönemi: Yurtlar ve Siyasi Etki (1959–2000)
Süleyman Hilmi Tunahan’ın 1959 yılında hayatını kaybetmesinin ardından cemaatin yönetimini damadı Kemal Kaçar üstlendi.
Kaçar döneminde yapı yalnızca Kur’an kursları ve cami çevresindeki faaliyetlerle sınırlı kalmadı. Türkiye’nin pek çok kentinde dernekler üzerinden öğrenci yurtları açılmaya başlandı. Özellikle üniversite ve lise eğitimi için taşradan büyük şehirlere gelen öğrencilerin barınma ihtiyacına yönelen bu sistem, cemaatin yeni kuşaklara ulaşmasındaki en önemli araçlardan biri haline geldi.
Bu yıllarda Süleymancıların siyasetle ilişkileri de daha görünür hale geldi. Cemaat, tek bir siyasi partiyle sürekli ve değişmez bir ittifak kurmak yerine farklı dönemlerde merkez sağ partilerle yakın ilişkiler geliştirdi.
Kemal Kaçar, cemaatin siyasi alandaki en görünür isimlerinden biri oldu ve milletvekilliği yaptı. Kaçar döneminde Süleymancılar, başta Adalet Partisi olmak üzere merkez sağ partilerle yakın ilişkiler kurdu. İlerleyen yıllarda ANAP ve DYP ile de temaslarını sürdüren cemaat, bu ilişkiler sayesinde siyasette etkili bir taban gücüne ulaştı.
3. Arif Ahmet Denizolgun Dönemi: Uluslararası Genişleme ve Ayrışmalar (2000–2016)
Kemal Kaçar’ın ölümünün ardından cemaatin liderliğini Süleyman Hilmi Tunahan’ın torunu ve eski Ulaştırma Bakanı Arif Ahmet Denizolgun devraldı.
Bu dönemde cemaatin yurt dışındaki yapılanmasının daha da büyüdüğü görüldü. Aslında 1970’li yıllardaki işçi göçüyle birlikte Avrupa’da başlayan faaliyetler, sonraki yıllarda kurumsal bir niteliğe kavuştu.
Özellikle Almanya merkezli İslam Kültür Merkezleri Birliği (VIKZ) aracılığıyla Avrupa’nın farklı ülkelerinde camiler, eğitim merkezleri, yurtlar ve kültür merkezleri oluşturuldu. Cemaatin faaliyet alanı zamanla Avrupa dışına çıkarak Rusya, Orta Asya ülkeleri ve Afrika’ya kadar ulaştı.
Aynı dönemde cemaat yönetimi içinde siyasi tercihler konusunda önemli görüş ayrılıkları da ortaya çıktı. Arif Ahmet Denizolgun’un kardeşi Mehmet Beyazıt Denizolgun’un AK Parti’nin kuruluş sürecinde yer alması, aile içinde farklı siyasi yönelimlerin belirginleşmesine yol açtı.
Cemaatin merkez yönetimi AK Parti’ye mesafeli bir çizgi izlerken, yapının bazı mensupları iktidar partisiyle yakın ilişkilerini sürdürdü.
4. Alihan Kuriş Dönemi: Ekonomik Yapının Büyümesi (2016–2026)
Arif Ahmet Denizolgun’un 2016 yılında yaşamını yitirmesinin ardından cemaatin yönetimi, o dönemde 34 yaşında olan yeğeni Alihan Kuriş’e geçti.
Yüksek mimar ve iş insanı kimliğiyle tanınan Kuriş döneminde cemaatin yönetim modeli, ekonomik faaliyetleri ve şirket bağlantıları daha fazla gündeme gelmeye başladı. Yapının karar alma mekanizmalarının önceki dönemlere göre daha kapalı hale geldiği yönünde değerlendirmeler yapıldı.
Bu süreçte cemaatin yalnızca bağış, yardım ve kurban organizasyonlarından oluşan klasik finansman yöntemleriyle hareket etmedi, farklı sektörlerde ticari faaliyet gösteren şirketlerle bağlantılar kurdu.
2026 yılında başlatılan soruşturmayla birlikte cemaatin ekonomik yapılanması da mercek altına alındı.
5. Ağustos 2026 Operasyonu
Süleymancılar, 13 Ağustos 2026 tarihinde başlatılan geniş kapsamlı soruşturmayla tarihindeki en önemli adli süreçlerden biriyle karşı karşıya kaldı.
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma kapsamında 17 ilde eş zamanlı operasyonlar gerçekleştirildi. Cemaatin lideri olduğu belirtilen Alihan Kuriş’in de aralarında bulunduğu çok sayıda kişi gözaltına alındı.
Soruşturma dosyasında cemaat yönetiminde bulunduğu öne sürülen isimlerin yanı sıra iş dünyasından kişilerin ve çeşitli şirket yöneticilerinin de yer aldığı açıklandı. Kamuoyunca tanınan bazı markalarla bağlantılı yöneticilerin de soruşturmaya dahil edilmesi operasyonun ekonomik boyutuna ilişkin tartışmaları büyüttü.
Soruşturmadaki suçlamalar
Makamların açıklamalarına göre soruşturmanın odağında cemaatin dini faaliyetlerinden ziyade, ekonomik ve mali ilişkiler üzerinden kurulduğu öne sürülen yapılanma bulunuyor.
Şüpheliler hakkında çıkar amaçlı suç örgütü kurmak ve yönetmek, suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklamak, kamu kurum ve kuruluşları zararına dolandırıcılık ve Vergi Usul Kanunu’na muhalefet suçlamaları yöneltildi.
Soruşturma dosyasında ayrıca sahte fatura düzenlenmesi, şirketler arasında olağan dışı para transferleri yapılması ve bazı ticari işlemlerin gerçeği yansıtmamasıyla ilgili tespitlere yer verildi.
MASAK incelemeleri ve şirketler
Soruşturmanın en dikkat çeken başlıklarından biri, cemaatle bağlantılı şirketlere yönelik mali incelemeler oldu. MASAK raporlarına göre, bazı şirketlerin özellikle 2020 yılından sonra işlem hacimlerinde olağan dışı artışlar yaşandı ve şirket hesaplarına kaynağı açıklanamayan yüksek tutarda nakit girişleri yapıldı.
Soruşturma kapsamında cemaatle mali ve ticari bağlantısı bulunduğu belirlenen çok sayıda şirket incelemeye alındı. Bazı şirketlerin mal varlıklarına tedbir konulurken yönetimlerine kayyum atandı.
MASAK incelemelerinde ayrıca, bağlantılı kişi ve şirketler üzerinden 100 milyar lirayı aşan tutarın çeşitli yöntemlerle yurt dışına çıkarıldığı tespit edildi.
Almanya’daki yapılanma
Soruşturmanın dikkat çeken başlıklarından biri de cemaatin yurt dışındaki yapılanması oldu. İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, cemaat yönetiminin faaliyet merkezini Türkiye dışına taşımaya hazırlandığını açıkladı. Çiftçi, bu kapsamda Almanya’nın Köln kentinde yaklaşık 70 milyon dolar değerinde bir genel merkez binası inşa edildiğini ve yapının faaliyetlerini buradan sürdürmeyi planladığını söyledi.
Yaklaşık bir asırlık geçmişe sahip olan Süleymancılar, Türkiye’de din eğitiminin dönüşümünden öğrenci yurtlarının yaygınlaşmasına, merkez sağ siyasetle kurulan ilişkilerden Avrupa’daki teşkilatlanmaya kadar birçok farklı dönemde etkili bir yapı olarak varlığını sürdürdü.
Süleyman Hilmi Tunahan döneminde küçük öğrenci gruplarıyla başlayan hareket, Kemal Kaçar döneminde yurtlar ve dernekler üzerinden kitleselleşti. Arif Ahmet Denizolgun döneminde uluslararası ölçekte genişleyen cemaat, Alihan Kuriş döneminde ise özellikle ekonomik ilişkileri ve şirket bağlantılarıyla gündemde.
