Salondaki delegeler tarafından konuşması sık sık alkışlarla kesilen Erdoğan, hitabını "Rabbim ömür verdikçe bu kürsüden mazlumların, mağdurların, kimsesizlerin hakkını savunmaya, onların sesi olmaya ve mücadele vermeye devam edeceğim. Gerekirse sıkıntı çekeriz, gerekirse bedel öderiz" sözleriyle tamamladı.
BM Genel Kurulu kürsüsünde; Filistin meselesi, teşkilatın yapısal tıkanıklıkları, Ukrayna-Rusya savaşı, Kıbrıs davası, yapay zekâ regülasyonları, çevre krizi ve küresel aile politikaları gibi geniş bir yelpazede değerlendirmelerde bulunan Cumhurbaşkanı Erdoğan, küresel adaletsizlikleri sert sözlerle eleştirdi.
"Gazze çağımızın en utanç verici temerküz kampıdır"
Konuşmasına, BM üyesi ülkelerin büyük çoğunluğu tarafından tanınan Filistin Devleti’nin Başkanı Mahmud Abbas’ın üst üste iki yıldır Genel Kurul salonunda yer alamamasına tepki göstererek başlayan Erdoğan, Abbas salonda bulunamasa da egemen Filistin’in sesi olmayı kararlılıkla sürdüreceklerini belirtti ve Filistin’i henüz tanımayan devletlere kararlarını gözden geçirme çağrısını yineledi.
Gazze'de yaşanan yıkımın bilançosunu paylaşan Erdoğan, son 3 yıllık süreçte çoğu kadın ve çocuk olmak üzere 74 bin Filistinlinin İsrail saldırılarında hayatını kaybettiğini hatırlattı. Bölgedeki hastanelerde yakıt yokluğu sebebiyle jeneratörlerin yüzde 70’ten fazlasının devre dışı kaldığını kaydeden Erdoğan, şunları söyledi:
"Evlatlarının ve torunlarının üzerine titreyen bir baba, bir dede olarak vicdanımız parçalanarak ifade ediyorum: Gazze bugün yalnızca dünyanın en büyük çocuk kabristanı değil, aynı zamanda yeryüzünde en yüksek çocuk ampute oranına sahip bölgesidir. Gazze, çağımızın en insanlık dışı, en utanç verici temerküz kampına dönüştürülmüştür. Başkan Trump’ın girişimleri ve ülkemizin de aralarında bulunduğu tarafların katkılarıyla sağlanan ateşkese rağmen katledilen Gazzeli kardeşlerimizin sayısı 1.500’ü aşmıştır. Bu Tayyip Erdoğan’ın şahsi meselesi değildir; topyekûn insanlığın ve vicdanın meselesidir. Karşımızda öldürmeye doymayan soykırımcı bir zihniyet var."
Filistin direnişinin barış planının ikinci etabına onay vermesine karşın İsrail yönetiminin işgali sürdürdüğünü ve Batı Şeria’da yerleşimci terörünü tırmandırdığını vurgulayan Erdoğan, Gazze’nin yeniden inşasına vakit kaybetmeden başlanması gerektiğini ve 1967 sınırlarında, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız Filistin Devleti vizyonundan asla geri adım atılmayacağını belirtti.
"BM kan kaybediyor: Dünya 5'ten büyüktür"
Bundan 81 yıl önce küresel barış ve güvenliği temin etmek amacıyla kurulan BM’nin bugün işlevsizleştirildiğine dikkat çeken Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Teşkilat kan kaybetmeye devam etmektedir. Filistin'de, Lübnan'da, Sudan'da umutlarını Birleşmiş Milletler'e bağlayanlar derin bir hayal kırıklığı yaşıyor. 190’ı aşkın ülkenin ortak iradesinin yalnızca 5 daimi üyenin inisiyatifine bırakıldığı bir yapı asla adil değildir. Güvenlik Konseyi 'Dünya 5'ten büyüktür' anlayışıyla acilen reforme edilmelidir" ifadelerini kullandı.
Daha adil bir dünya için 5 temel prensip
Uluslararası sistemin yeniden inşası için beş ana ilkeyi sıralayan Erdoğan; uluslararası hukukun güçlüye ve zayıfa çifte standart olmaksızın uygulanması gerektiğini, cezasızlığın sıradanlaştığı bir yapının çökmeye mahkûm olduğunu dile getirdi. Krizlerin aşılmasında Karadeniz Tahıl Koridoru örneğinde olduğu gibi "bölgesel sahiplenme" modelinin devreye sokulmasını öneren Erdoğan; açık diplomasiye dönülmesini, küresel gelir uçurumuna karşı ortak kalkınma modellerinin geliştirilmesini ve dijital hegemonyaya karşı "insan merkezli teknoloji" vizyonunun benimsenmesini talep etti.
Bölgesel dosyalarda net tavır: KKTC, Suriye, Rusya ve Kafkaslar
Türkiye’nin bölgesel barış çabalarına ve dış politika gündemine dair somut başlıklara da değinen Cumhurbaşkanı Erdoğan, şu değerlendirmelerde bulundu:
-
Savunma İş Birlikleri ve Körfez: Pakistan ve Suudi Arabistan ile kurulan savunma ortaklığının bölgesel istikrara hizmet ettiğini, Körfez’deki gerilimlerin çevre coğrafyalara sıçramaması için diplomasinin sürdüğünü kaydetti.
-
Suriye ve Irak: 14 yıllık baskı döneminin ardından 8 Aralık devrimiyle yeni bir sürece adım atan Suriye’de, Cumhurbaşkanı Şara liderliğinde yürütülen güven ve huzur inşasına destek vermeyi sürdüreceklerini belirtti. Irak ile Kalkınma Yolu Projesi başta olmak üzere enerji ve lojistik hatlarındaki iş birliklerinin derinleştirildiğini aktardı.
-
-
Karadeniz ve Hürmüz: Rusya-Ukrayna savaşı bağlamında Karadeniz’de ticari gemilere yönelik son saldırıların kabul edilemez olduğunu vurgulayan Erdoğan, Karadeniz ve Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer serbestisinin korunması gerektiğini söyledi.
-
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti: Doğu Akdeniz Konferansı teklifini hatırlatan Erdoğan, "Kıbrıs Türk halkının egemen eşitliği ve eşit uluslararası statüsü tescil edilmeli, maruz bırakıldığı gayriinsani izolasyon son bulmalıdır. Uluslararası toplumu KKTC’yi tanımaya ve diplomatik, ekonomik ilişkiler kurmaya davet ediyorum" dedi.
-
Avrupa ve Diplomasi: NATO Ankara Zirvesi’ne başarıyla ev sahipliği yapıldığını hatırlatarak Türkiye’nin dışlandığı bir Avrupa güvenlik mimarisinin zayıf kalacağını belirtti. Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki kalıcı barış arayışını, Aliyev ve Paşinyan’ın ortaya koyduğu iradeyi desteklediklerini ve Ermenistan’la normalleşme sürecinin kararlılıkla sürdüğünü bildirdi.
-
-
Zirve Takvimi: Türk Devletleri Teşkilatı’nın 13. Liderler Zirvesi’nin 30 Ekim’de Ankara’da, 4. Türkiye-Afrika Ortaklık Zirvesi’nin ise aralık ayında Libya’da gerçekleştirileceğini duyurdu.
İklim adaleti, aile kurumu ve küresel yapay zekâ sözleşmesi
Kasım ayında Antalya’da ev sahipliği yapılacak COP31 Zirvesi’nde "iklim adaleti" ve finansman taahhütlerinin hayata geçirilmesinin ana gündem olacağını belirten Erdoğan, Emine Erdoğan’ın öncülüğünde başlatılan Sıfır Atık Hareketi’nin küresel bir modele dönüştüğünü hatırlattı. Dünyada her yıl 5,8 trilyon tabak yemeğin (2 milyar tonu aşkın gıdanın) israf edildiği bir düzende adaletten söz edilemeyeceğini ifade etti.
Batı’da yükselen İslam düşmanlığı, yabancı karşıtlığı ve bazı ülkelerde okullarda dayatılan başörtüsü yasaklarını kadın haklarına doğrudan saldırı olarak nitelendiren Erdoğan, küresel cinsiyetsizleştirme dayatmalarına karşı kadın ve erkekten oluşan geleneksel aile yapısının korunmasının zaruri olduğunu vurguladı. Sosyal medyadaki dezenformasyona ve kontrolsüz yapay zekâ tehditlerine karşı BM bünyesinde bağlayıcı bir "Uluslararası Yapay Zekâ Sözleşmesi" hazırlanması çağrısını paylaştı.
"Biz sussak hakikat susmayacak"
Konuşmasının finalinde uluslararası vicdana seslenen Cumhurbaşkanı Erdoğan, şairin dizelerine atıfta bulunarak sözlerini şöyle tamamladı:
"Onlar sanıyorlar ki biz sussak mesele kalmayacak; hâlbuki biz sussak tarih susmayacak, tarih sussa hakikat susmayacak. Onlar sanıyorlar ki bizden kurtulsalar mesele çözülecek; hâlbuki bizden kurtulsalar vicdan azabından kurtulamayacaklar. Büyük bir milletin cumhurbaşkanı olarak ömrüm yettiğince mazlumların ve kimsesizlerin gür sesi olmaya devam edeceğim."
