İslam dinini diğer semavi dinlerden ayıran en önemli farklardan birisi de birçok konu da insanlığa getirmiş olduğu kolaylıklardır. Kur’anı Kerimde ve Peygamberimizin (as) sözlerinde ve uygulamalarında bunları açıkça görmekteyiz. Kur’anı Kerimde “Allah,din konusunda size hiçbir zorluk yüklemedi..Hacc 78 “ Allah sizin için kolaylık ister zorluk istemez..Baqara 185 “ayetlerinde ve daha başka ayetlerde bu açıkça bildirilmiştir.
Peygamberimiz (as) da “kolaylaştırın ,zorlaştırmayın,sevdirin nefret ettirmeyin” diyerek bütün kolaylıkların ve sevdirmelerin kapısını açmıştır. Hayatta iken de, hem o günkü Müslümanlara hem de bize uygulamaları ile örnek olmuştur.
Namaz İslamın önemli ibadetlerinden birisi olduğu için Hz.Peygamberin hayatta iken namaz ile ilgili uyguladığı kolaylıklara bir bakalım..
İbni Ömer (Hz.Ömerin oğlu) şöyle demiştir. “Rasülüllah (as) yolculuğa acele ettiği zaman,Akşam ile Yatsıyı beraber kılardı…Muaz bin Cebel (ra) : Rasülüllah (as) Tebuk seferinde öğle ile ikindiyi,akşam ile yatsıyı cem ederek/beraber kıldı..
Ben acaba neden böyle yaptı diye sordum,Muaz; Ümmetine kolaylık olsun diye ..dedi.
İbni Abbas (Peygamberin amcasının oğlu) şöyle dedi; Rasülüllah (as) Medine de korku ,yağmur ve sefer olmadığı halde öğle ile ikindiyi,akşam ile yatsıyı cem edere/beraber (yedi ve sekiz rek’at olarak) kıldı. İbni Abbas’a neden böyle yaptı diye soruldu; Ümmetine kolaylık olsun/zorluk olmasın diye dedi..(Müslim sefer bahsi 42-48 ve diğerleri) .
Hadis kaynaklarında on yedi kadar bu konuda hadis vardır. Bu delilleri göz önüne alan İslam alimleri,geçmişten günümüze şu konularda adı geçen namazların birlikte kılınabileceğine fetva vermişledir..Yani beş vakit namazı üç vakitte kılmak..
1-YOLCULUK : Hanefi mezhebi hariç diğer mezhepler yolculuğun zor veya kolay olup olmadığına bakılmaksızın her halü karda adı geçen namazların cem edilerek /beraberce kılınabileceğini söylemektedirler.Zira yolculukta insanın başına neler geleceği tahmin edilemez.Günümüzde son model vasıtalarla yapılan yolculuklarda bile ne tür kazaların ve zorlukların olduğu hergün görülmektedir.
2-YAĞMUR,KAR,DOLU,DEPREM,SEL gibi tabii afetlerde mukim /evinde köyünde bile olsa insanlar yine namazlarını cem ederek kılabilirler.Çünkü bu hallerde insanlar günümüzde de son derece güç şartlarda yaşam mücadelesi vermektedirler.Yakında yaşadığımız deprem felaketleri ve zaman zaman şahit olduğumuz sel felaketleri bunun en güzel örnekleridir.
3-HASTALIK: Hastalığın nasıl seyredeceği bilinemez.Hasta iöin her türlü ihtimal vardır onun için hasta kişi fırsat buldukça namazlarını cem ederek kılacaktır.Ayrıca emzikli kadınlar özür sahibi olup her vakitte abdest almaktan aciz olanlarda namazlarını cem suretiyle kılacaklardır.
4-İHTİYAÇ (Önemli görevler) : Büyük İslam alimi Ebu Yala şöyle demiştir.: Cuma ya gitmeye ve cemaatle namaz kılmaya mani olan her sebep namazları cem ederek/birlikte kılmayı caiz kılar.Uzun ameliyat yapan doktorlar,ağır işlerde çalışan işçiler,kısa süreceği tahmin edildiği halde elde olmayan sebeplerden dolayı uzayan mesailer (memurlar öğretmenler,iş adamları,başkasının işinde çalışan ameleler.vs.) ihtiyaç ve zaruret hasıl oldukça namazlarını cem ederek/birlikte kılabilirler.
Hz.Peygamber (as) Hendek savaşında askerleri ile beraber öğle,ikindi,akşam namazlarını kılamadı,düşman karanlıkta çadırlarına çekilince Hz.Bilal’e ezan okumasını ve her namaz için kamet getirmesini emrederek önce öğleyi sonra ikindiyi sonra akşamı ve sonra da yatsıyı kıldırdı,yani dört namazı birlikte kıldırdı.
Yukarıda zikrettiğimiz son hadise istinaden Şia/Caferi mezhebi-İranlıların mezhebi-,bu cem /namazların beraber kılınmasını her gün uygulamaktadırlar.Yani beş vakit namazı üç vakitte kılmaktadırlar.
İslamiyet neden bu kolaylığı sağlıyor? Çünkü namazın maksadının gerçekleşmesi için kazaya bırakmaktansa dinin verdiği bu ruhsatı kullanarak Allah’a karşı kulluk/ibadet görevimizi yerine getirmeliyiz.Bile bile nazmı terk etmek İslamda büyük günahlardan sayılmıştır.
