Sağlık Bakanlığı tarafından yaklaşık bir yıldır titizlikle üzerinde çalışılan ve ekim ayı içerisinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) sunulması hedeflenen teklifin ayrıntılarını, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder aktardı.
"Dünyada azalırken Türkiye’de sigara tüketimi tırmanıyor"
Yeryüzünde 1,2 milyara yakın bireyin sigara bağımlısı olduğunu ve her sene 7 milyon civarında insanın tütüne bağlı rahatsızlıklar neticesinde yaşamını yitirdiğini vurgulayan Prof. Dr. Ergüder, Türkiye’nin tütünle mücadelede geçmişte önemli bir başarı grafiği çizdiğini hatırlattı. Türkiye’nin 2003 yılında Dünya Sağlık Örgütü Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi’ne imza koyduğunu, 2008’de ise kapalı mekânlarda sigara yasağını hayata geçirdiğini belirten Ergüder, son yıllarda bu tablonun tersine döndüğünü dile getirdi.
Küresel ölçekte tütün tüketiminde genel bir düşüş trendi yaşanmasına rağmen Türkiye’de son dönemde yeniden tırmanışa geçildiğini kaydeden Ergüder; son 10-15 yıllık süreçte kadınlarda sigara içme sıklığının yüzde 40 ila 50 oranında arttığını, 15-24 yaş grubundaki genç kadınlarda ise bu artış grafiğinin yüzde 90 eşiğini aştığını aktardı.
Satışlar 2025’te 8 milyar pakete ulaştı, 35 bin kişi kanserden ölüyor
Piyasadaki tüketim hacminin korkutucu boyutlara ulaştığına dikkat çeken Prof. Dr. Ergüder, 2012 yılında yurt içinde yaklaşık 91 bin ton ve 4,5 milyar paket seviyesinde olan sigara satışlarının, 2025 senesinde 160 bin tonu bularak 8 milyar pakete tırmandığını açıkladı. Ergüder ayrıca, Türkiye’de her yıl yaklaşık 35 bin yurttaşın yalnızca sigara tüketiminin yol açtığı akciğer kanseri nedeniyle hayatını kaybettiğinin altını çizdi.
2015 sonrası doğan nesle ömür boyu yasak geliyor
Gelecek nesilleri tütün bağımlılığından bütünüyle tecrit etmeyi amaçlayan taslak metinde, en dikkat çekici maddelerden birini 1 Ocak 2015 sonrası doğanlar için getirilen ömür boyu kısıtlama oluşturuyor. Düzenleme yasalaştığı takdirde, bu tarihten sonra dünyaya gelen bireylerin hayatları boyunca tütün mamullerini satın alması, bulundurması veya içmesi kanunen bütünüyle yasaklanacak.
2040’ta tam yasak, ince sigaralara son ve 'Sağlık Vergisi'
Kanun hazırlığındaki bir diğer stratejik adım ise 2040 vizyonu oldu. Taslak planlamaya göre, 2040 yılından itibaren Türkiye sınırları içerisinde tütün mamullerinin üretiminin ve ticari satışının tamamen yürürlükten kaldırılması amaçlanıyor.
Bunun yanı sıra gençleri ve kadınları cezbetmede kullanılan ince yapılı sigaraların piyasadan çekilmesi planlanırken, sigara paketleri üzerine yeni bir "sağlık vergisi" konulması öngörülüyor. Bu özel fondan elde edilecek tüm gelirin koruyucu ve geliştirici temel sağlık hizmetlerinin finansmanına aktarılması hedefleniyor.
Açık alanlara özel kısıtlamalar ve 18 yaş denetimi
Kapalı alanlardaki mevcut yasakların yanı sıra açık alanlarda tütün kullanımına yönelik yeni sınırlamalar da yasa teklifinin kapsamına alındı. Park, kafe bahçesi gibi açık hava sahalarında yalnızca belirlenmiş özel alanlarda sigara içilmesine izin verilmesi planlanırken, 18 yaşından küçüklere tütün satışı yapılmasını engelleyecek caydırıcı mekanizmaların ve denetimlerin artırılması üzerinde duruluyor.
