Tıp literatüründe "onikomikoz" olarak tanımlanan tırnak mantarının; dermatofitler, mayalar ya da küf mantarlarının tırnak dokusuna tutunmasıyla meydana geldiğini ifade eden Uz. Dr. Hasan Tak, rahatsızlığın çoğunlukla ayak tırnaklarında ortaya çıktığını ancak el tırnaklarını da etkileyebildiğini kaydetti.
Renk değişimi ve kalınlaşma önemli işaretler arasında
Tırnakta sararma, beyazlaşma veya kahverengi lekelerin belirmesi, tırnak plağında kalınlaşma, pürüzlü yüzey, kolay kırılma ve dökülmelerin mantar enfeksiyonunu akla getirmesi gerektiğini belirten Tak; ilerleyen tablolarda tırnağın yatağından ayrılması, kötü koku ve belirgin ağrının da görülebileceğini söyledi.
Ortak kullanıma açık havuzlar ve spor salonları, ayakların uzun müddet nemli kalması, hava geçirmeyen dar ayakkabılar ve aşırı terlemenin bulaş riskini artırdığına değinen Tak; diyabet, dolaşım yetmezlikleri, bağışıklık sisteminin baskılanması ve ileri yaşın da tırnak mantarına zemin hazırlayan temel faktörler arasında yer aldığını kaydetti.
"Kendiliğinden geçmez, diğer tırnaklara sıçrayabilir"
Enfeksiyonun kendi kendine kaybolmayacağının altını çizen Dr. Tak, "Müdahale edilmediği takdirde sorun yıllarca kronikleşebilir ve sağlıklı diğer tırnaklara da bulaşabilir" uyarısında bulundu. Tedavi planlamasının tablonun ciddiyetine göre yapıldığını belirten Tak, şu bilgileri paylaştı:
-
Hafif ve başlangıç evresi: Mantar karşıtı tıbbi ojeler ve topikal solüsyonlar tercih edilebilir. Vücuda sistemik yan etki riski düşük olan bu yöntemin uygulama süresi uzundur ve ileri safhalarda tek başına yeterli olmayabilir.
-
Orta ve ileri evre: Ağızdan alınan (oral) sistemik mantar ilaçları daha güçlü etki sağlar. Tedavi süreci el tırnakları için ortalama 6 hafta, ayak tırnakları için ise en az 3 ay veya daha uzun sürebilir. Bu ilaçların mutlaka hekim kontrolünde kullanılması gerekir.
-
Destekleyici uygulamalar: Bazı hastalarda lazer seansları mantar yoğunluğunu düşürmek için sürece dahil edilebilir. Ayrıca kalınlaşan enfekte tırnakların profesyonel yöntemlerle inceltilip temizlenmesi, medikal tedavinin başarısını artırır.
Sağlıklı tırnak dokusunun çıkması 18 ayı bulabiliyor
Medikal tedavi başarıyla sonuçlansa dahi alttan yeni ve sağlıklı tırnağın uzamasının sabır gerektirdiğine işaret eden Dr. Tak, bu sürenin el tırnaklarında 4 ila 6 ay, ayak tırnaklarında ise 9 ila 18 ay arasında değiştiğini ifade etti. İyileşme periyodunda ayakların daima kuru tutulması, her gün temiz pamuklu çorap giyilmesi, ayakkabıların havalandırılması, ıslak ortak alanlarda terlik kullanılması ve manikür-pedikür gereçlerinin kişiye özel tutulması gerektiği hatırlatıldı.
Tekrarlama riskine karşı hijyen ve uzman takibi şart
Zemin hazırlayan faktörlerin sürmesi durumunda mantarın yeniden nüksedebileceğini dile getiren Tak; ayak hijyenine özen gösterilmesi, ayakkabıların düzenli aralıklarla değiştirilmesi ve eşlik eden bir ayak mantarı varsa onun da eş zamanlı tedavi edilmesi gerektiğini söyledi.
Tırnakta renk kaybı, kalınlaşma veya biçim bozukluğu başladığında, birden çok tırnak tutulduğunda ya da evde yapılan uygulamalar sonuç vermediğinde vakit kaybetmeden bir dermatoloji uzmanına başvurulması gerektiğini belirten Tak, özellikle diyabet hastalarının bu tür belirtileri gecikmeden hekime göstermesi gerektiğinin altını çizdi.
