Fransa'da akaryakıt fiyatlarında yaşanan keskin artış, sürücülerin omuzlarındaki ekonomik yükü daha da ağırlaştırdı. Orta Doğu’da tırmanan gerilimler ve Hürmüz Boğazı’ndaki petrol akışına dair belirsizlikler sebebiyle pompa fiyatları 2 Euro bandının üzerinde seyrederken, olası yeni zam ihtimalleri tedirginliği katladı. Motorinin litre fiyatı ortalama 2.29 Euro'ya (yaklaşık 130 TL), benzinin litre fiyatı ise 2.12 Euro'ya (yaklaşık 122 TL) ulaştı. Yakıt giderlerini kısmak isteyen bir kısım dizel araç sahibi ise çareyi market raflarındaki kolza yağında veya atık kızartma yağlarında buldu.
Yemeklik yağ formülü tekrar revaçta
Akaryakıttaki pahalılık, bilhassa eski model dizel araç kullanıcıları arasında alternatif arayışlarını yeniden alevlendirdi. Kimi sürücüler, tamamen yemeklik yağ kullanmak yerine depoya ağırlıklı olarak kolza yağı doldurup üzerine bir miktar motorin ilave ederek maliyetleri aşağı çekmeye çabalıyor. Bu yöntemin münferit bir olay olmadığı, fiyat artışlarıyla beraber benzer pratiklerin daha sık dillendirildiği ifade ediliyor.
Sosyal medyaya yansıyan videolarda Lucas isimli bir sürücünün aracına marketten satın aldığı kolza yağını eklediği göze çarpıyor. Ortalama 2 senedir bu formülü uyguladığını dile getiren Lucas, depoyu bütünüyle yağla doldurmadığını, bu karışıma bir miktar da motorin kattığını belirterek, "Kolza yağının litresini yaklaşık 1.45 Euro'ya (83 TL) temin ediyorum. Depoyu sadece yağ ile doldurmuyor, üstüne 10 Euro'luk da motorin koyuyorum" diye konuştu. Bu taktikle litrede yaklaşık 70 sent (39 TL) tasarruf sağladığını belirten Lucas, otomobilinde bugüne dek gözle görülür bir arıza yaşamadığını ileri sürdü. Lucas, "Aracımda hiçbir sıkıntı yok. Egzozdan duman çıkmıyor, yakıt tüketimi artmadı. Fark ettiğim tek değişim, cüzdanımda kalan para" sözlerini sarf etti. Yaptığı işlemin yasal mevzuata aykırı olduğunu bildiğini, fakat akaryakıt fiyatları yüzünden bu riski üstlendiğini vurgulayan Lucas, "Bunun illegal bir durum olduğunun farkındayım ancak bence getirisinden ziyade faydası daha büyük" diyerek denetime takılma ihtimalinin az olduğunu iddia etti.
Atık kızartma yağları da depolara dökülüyor
Kolza yağının haricinde kullanılmış kızartma yağları da bir kısım sürücü tarafından çözüm olarak değerlendiriliyor. Restoranlardan, sokak lezzetleri satan işletmelerden ve çeşitli dernek etkinliklerinden elde edilen atık yağlar, bazı eski model dizel araçlara konulmadan evvel dinlendiriliyor ve filtreden geçiriliyor. Yemeklik yağların bazı eski nesil dizel motorlarda işe yaradığı ifade edilse de uzmanlar, bu taktiğin her otomobil için geçerli olmadığı hususunda uyarılarda bulunuyor. Özellikle yeni nesil dizel motorlarda enjeksiyon sistemlerinin oldukça hassas yapıda olduğu, yemeklik yağın motorine kıyasla daha yoğun bir kıvama sahip olması sebebiyle püskürtme, yanma ve filtreleme aksamlarında arızalara neden olabileceği vurgulanıyor. Eski model araçlarda bile enjektör kirliliği, yakıt filtrelerinin çabuk tıkanması ve soğuk havalarda motorun çalışmaması gibi problemler ortaya çıkabiliyor. Kısa vadede yakıt giderinden kâr etmeyi planlayan sürücülerin, uzun vadede çok daha ağır tamir faturalarıyla yüzleşebileceği kaydediliyor. Uzmanların görüşüne göre marketlerden temin edilen kolza yağı ile yasal standartlarda satılan biyodizel birebir aynı maddeler değil. Biyodizel, endüstriyel işlemlerden geçirilerek motorine tam uyumlu bir formata getiriliyor. İşlenmemiş ham yemeklik yağın doğrudan yakıt deposuna eklenmesi ise motor ve yakıt enjeksiyon sistemi bakımından oldukça riskli görülüyor.
Maliyetleri düşürüyor ancak yasalara aykırı
Fransa’da motorlu taşıtlarda tüketilen yakıtlar teknik, ekolojik ve vergisel standartlara göre denetleniyor. Bu bağlamda yemeklik yağların doğrudan karayolu trafiğine çıkan araçlarda yakıt niyetiyle kullanılması serbest bir eylem olarak kabul edilmiyor. Bu usulle trafiğe çıkan sürücüler idari para cezası tehlikesiyle baş başa kalıyor. Standart dışı yakıtla araç kullanmanın duruma göre 135 Euro'ya (yaklaşık 7 bin 600 TL) varan cezalara yol açabileceği ifade ediliyor. Uzmanlar, bu durumun araç garantisini bozabileceği, sigorta poliçelerini geçersiz kılabileceği ve araç muayenelerinde engel teşkil edebileceği yönünde dikkatleri çekiyor.
Fransa’da ekonomik darboğaz derinleşiyor
Akaryakıt etiketlerindeki tırmanış, Fransa’da her geçen gün kötüleşen ekonomik iklimin günlük yaşama sirayet eden en belirgin yansımalarından biri haline geldi. Ülkede ekonomik büyüme ivme kaybederken; enflasyon, kamu borcu, bütçe açığı, borçlanma faizleri ve vatandaşın alım gücü üzerindeki stres eş zamanlı olarak büyüyor. Fransız yönetimi, 2026 yılı ekonomik büyüme hedefini yüzde 0.7 seviyesinden yüzde 0.5’e revize ederken, 2027 yılı için sadece yüzde 1’lik cılız bir toparlanma bekliyor. Ne var ki güncel veriler, beklenen iyileşmenin oldukça zayıf ve hassas olabileceğini gösteriyor.
Fransa’nın kamu borcunun 2026 yılı içerisinde 3.6 trilyon Euro barajını geçerek gayrisafi yurt içi hasılanın ortalama yüzde 118.5’ine denk geleceği tahmin ediliyor. Borç stoku kabarırken, devletin bu borçlara karşılık ödediği faiz tutarları da bütçe dengeleri üzerindeki tahribatı artırıyor. İçinde bulunduğumuz yıl borç servis maliyetinin 65 milyar Euro'ya fırlayabileceği belirtilirken, kimi analizlerde 2026'da faiz ödemelerinin 77.4 milyar Euro bandına ulaşabileceği yönünde ikazlar yapılıyor. Ortaya çıkan bu tablo, hükümetin bütçe açığını daraltma planlarını da zora sokuyor.
Sıradan vatandaş cephesinde ise krizin etkileri çok daha derinden hissediliyor. Enerji ve akaryakıt maliyetlerindeki fahiş artışlar, gıda ve ulaşım zamlarıyla harmanlanınca alım gücündeki erime çok daha net bir hal aldı. Enflasyon rakamlarının yıl sonuna doğru tekrar ivmelenmesi, tüketim harcamalarındaki daralma ve işsizlik oranlarına dair olumsuz beklentiler, ülkedeki ekonomik endişeleri perçinliyor. Bu durumun bir yansıması olarak, bazı araç sahiplerinin kolza yağı veya atık kızartma yağı gibi hem yasal olmayan hem de teknik riskler barındıran yollara başvurması, sadece akaryakıt zamlarının değil, Fransa’da giderek derinleşen hayat pahalılığı ve ekonomik sıkışmanın da çarpıcı bir özeti olarak değerlendiriliyor.
