Mahkeme, Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinde bulunan "süresiz olarak" ifadesinin Anayasa'ya aykırı olduğuna hükmetti. İptal kararı, olası bir yasal boşluğun önüne geçilmesi amacıyla 9 ay sonra yürürlüğe girecek. Buna göre düzenleme 30 Haziran 2027 tarihinde uygulanmaya başlayacak.
AYM'nin kararıyla yoksulluk nafakası tamamen ortadan kaldırılmadı. Mahkeme yalnızca nafakanın süresiz şekilde talep edilebilmesine imkan sağlayan ifadeyi iptal etti. Kararda, nafaka süresinin her boşanma dosyasının koşulları dikkate alınarak belirlenebilmesi gerektiği değerlendirmesine yer verildi.
İptal hükmünün yürürlüğe girmesi için tanınan 9 aylık sürede Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin yeni bir yasal düzenleme yapması bekleniyor.
Mevcut nafaka kararlarının durumu merak konusu
Anayasa'nın 153. maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları geriye yürümüyor. Bu nedenle daha önce hükmedilen ve halen ödenmeye devam eden nafakaların nasıl etkileneceği henüz netlik kazanmadı.
AYM kararında mevcut nafaka ödemelerinin durumuna ilişkin ayrıca bir hüküm bulunmuyor. Daha önce verilen kararların yeni sistemden etkilenip etkilenmeyeceğinin, TBMM tarafından hazırlanacak düzenlemeyle açıklığa kavuşması bekleniyor.
Yoksulluk nafakası nedir?
Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesine göre boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek taraf, kusurunun diğer eşten daha ağır olmaması şartıyla yoksulluk nafakası talep edebiliyor. Nafakanın miktarı ise ödeme yapacak kişinin mali gücü dikkate alınarak belirleniyor.
Nafaka ödemekle yükümlü kişinin kusurlu olması şartı aranmıyor.
Kanunda "yoksulluk" kavramının açık bir tanımı yer almazken Yargıtay kararlarında; yeme, giyinme, barınma, sağlık, ulaşım, eğitim ve kültür gibi temel ihtiyaçlarını karşılayabilecek gelire sahip olmayan kişiler yoksul kabul ediliyor.
Mevcut düzenlemeye göre yoksulluk nafakası bazı şartların gerçekleşmesi halinde sona eriyor. Nafaka alan kişinin yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin hayatını kaybetmesi durumunda ödeme kendiliğinden sona eriyor.
Nafaka alan kişinin evlenmeden başka biriyle evlilik hayatı sürdürmesi, ekonomik durumunun iyileşerek yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi halinde ise mahkeme kararıyla nafakanın kaldırılması mümkün olabiliyor.
Bu şartlar oluşmadığı sürece mevcut sistemde nafaka yükümlülüğü süresiz olarak devam edebiliyordu.
Süresiz nafaka uygulaması 1988'de başlamıştı
Yoksulluk nafakası eski Medeni Kanun'un ilk halinde bir yıllık süreyle sınırlandırılmıştı. Ancak 1988 yılında çıkarılan 3444 sayılı Kanun ile bu süre sınırı kaldırıldı ve nafakanın süresiz şekilde talep edilebilmesinin önü açıldı.
2001 yılında kabul edilen ve daha sonra yürürlüğe giren 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nda da süresiz nafaka uygulaması korunmuştu.
