İnsanların çoğunda bulunan şüphecilik ve vesvese bazı zaman böyle kişilerin başlarına dert olur. Nasıl mı?
Vesvese, sözlükte "gizli ses, fısıltı ve kuruntu" anlamına gelir. Dini ve psikolojik bağlamda, insanın aklına gelen asılsız şüpheleri, içsel korkuları veya ibadetler sırasında yaşanan tekrarlayıcı tereddütleri ifade eder.
İslam inancında genellikle şeytanın veya nefsin, insanın kalbine attığı kötü ve şüpheci düşünceler olarak tanımlanır. En yaygın türleri şunlardır:
İbadet Vesvesesi: Abdest veya namazın tam sayılıp yapılmadığına dair aşırı şüphe duyma ve sürekli başa dönme halidir.
İnanç Vesvesesi: Kişinin kalbine gelen, kendi inancına ve ahlakına tamamen zıt olan rahatsız edici şüphe veya küfür sözleridir.
Şüpheci insanlar, çoğu zaman aşırı sevdiği eşini veya çok sevdiği arkadaşını başkalarından kıskanır. Onunla birlikte olmadığı zaman içinde içini sürekli vesvese kaplar. Acaba nerede? Kimle veya kimlerle? Gibi benzeri şüphelerle aşırı bir zihni meşgul eden bu durumun psikolojik yönü ile ise:
Psikolojik Açıdan Vesvese:
Modern tıpta ve psikolojide vesvese terimi genellikle obsesyon (takıntı) ve ruminasyon (zihinsel geviş getirme) (yani sürekli beyninde bir konuyu zikretme) kavramlarıyla karşılanır.
Kişi, zihninde mantıksız olduğunu bildiği olumsuz senaryoları tekrar eder ve bundan kurtulmakta zorlanır.
Mükemmeliyetçi ve ayrıntıcı yapıya sahip kişilerde daha sık görülür.
Kişi, zihninde sürekli dönen bu endişeli düşünceler yüzünden günlük kararlarını vermekte zorluk yaşayabilir. Hatta bazı zamanlar şüphe duyduğu ve sevdiği birine zarar verebilir, hatta öldürebilir.
Her insanda az da olsa şüphecilik ve vesvese mevcuttur.
Vesveseyle Nasıl Başa Çıkılır?
Dini olarak bu düşüncelere önem vermemek, onları ciddiye almamak ve bu durumun Allah'ın dinde zorluk değil kolaylık istediğini bilerek geçici bir fısıltı olduğunu kabul etmek tavsiye edilir. Psikolojik olarak ise bu tekrarlayan düşünce döngülerini (obsesyon) fark edip kontrol altına almak için uzman psikiyatri ve psikoloji kliniklerinden destek alınabilir.
Sürekli vesvese ve şüphe ile dolu beyinle yaşamanın çok zor bir durum olduğunu kavramalı ve mutlaka yukarıda belirtiğim gibi bir psikoloğa başvurup bu konuda mutlaka destek almalıdır.
Birçok insanın doğası gereği aşırı korku, kıskançlık ve şüpheci durumları mevcut olabilir. Bu durumlardan ötürü, aileler çocuk yetiştirmede çocuklarını uzun bir müddet yakın takibe alarak onların bu türde bir hastalığı var mı? Varsa onları daha işin başındayken farklı duygulara ve düşüncelere yönlendirerek korkularını ve şüpheci davranışlarını ortadan kaldırabilirler.
Özellikle anne ve babalar küçük yaşta çocukların yanlarında korku içerikli filimler, bilgisayar oyunları, hikâye ve olumsuz olan her türde olaylardan uzak tutmaları gerekir.
Topluma dirençli, dirayetli ve sağlam karakterli bireyler yetiştirmek bizim en büyük amacımız olmalıdır.
Sağlıklı günler dileğiyle…
